Woda i kalorie
80% wody, mało kalorii
Na plus
Kania w 80 proc. składa się z wody, a pozostała część to makroskładniki. To produkt niskokaloryczny, dlatego grzyby poleca się osobom, które chcą kontrolować masę ciała.
Czy kanie są zdrowe?
W skrócie Zdrowe z umiarem: kania to smaczny, niskokaloryczny grzyb z witaminami i minerałami, ale jedz tylko kapelusze po obróbce cieplnej i wyłącznie wtedy, gdy masz pewność, że to czubajka kania, a nie śmiertelnie trujący muchomor sromotnikowy.
Kania, czyli czubajka kania, to duży grzyb z kapeluszem w kształcie parasola, który rośnie na skrajach lasów, polanach i łąkach w całej Polsce od lata do późnej jesieni. Ceniony jest za intensywny, orzechowy aromat i najczęściej podaje się go w panierce, jak kotlet.
Pytanie o zdrowotność kani to w dużej mierze pytanie o bezpieczeństwo: grzyb jest jadalny, ale bywa mylony z trującymi gatunkami, a zawarta w nim chityna czyni go ciężkostrawnym. Wyjaśniamy, co jest w nim dobre i komu lepiej go nie podawać.
Spis treści
Kanie: co jest na plus, a co na minus
Na plus kania ma niewiele kalorii oraz sporo witamin i minerałów, na minus ciężkostrawność i największe ryzyko, czyli pomylenie z trującym grzybem. Wartość odżywcza nie ma znaczenia, jeśli grzyb został źle rozpoznany.
Witaminy i minerały
witaminy z grupy B, potas, fosfor
Na plus
Kania zawiera witaminy A, D, C, B1, B2, E i PP, żelazo, potas, mangan i fosfor, a kapelusze dostarczają też wapnia i selenu.
Białko
sporo, ale trudno przyswajalne
Z umiarem
Towarzyszy mu chityna, białko trudno przyswajalne, dlatego kania nie zastąpi w diecie białka zwierzęcego, choć urozmaici dietę bezmięsną.
Chityna
ciężkostrawna
Z umiarem
Nie jest trawiona w organizmie człowieka i może powodować dłuższe zaleganie jedzenia w przewodzie pokarmowym, dlatego do jednego posiłku nie dodawaj zbyt dużo kani.
Ryzyko pomyłki
poważne przy złym rozpoznaniu
Na minus
Niewprawni grzybiarze mylą kanię ze śmiertelnie trującym muchomorem sromotnikowym, głównie z jego białymi odmianami, i dlatego wielu z nich w ogóle jej nie zbiera.
Ile kani dziennie i jak jeść z głową
- Jedz same kapelusze, bo trzon jest lekko zdrewniały i niejadalny, a przed obróbką dokładnie oczyść grzyby.
- Zawsze poddawaj kanie obróbce cieplnej, bo na surowo mogą prowadzić do rozstroju żołądka.
- Porcję traktuj jako dodatek do posiłku, a nie jego główny składnik, bo chityna obciąża układ pokarmowy.
- Zamiast smażyć w grubej panierce, wybieraj lżejsze sposoby, na przykład duszenie lub pieczenie kapeluszy.
Szkodliwość i przeciwwskazania: kanie
Kania szkodzi przede wszystkim wtedy, gdy zostanie pomylona z muchomorem sromotnikowym, który jest śmiertelnie trujący. Szkodliwa bywa też surowa lub niewłaściwie przygotowana oraz dla osób wrażliwych na ciężkostrawne grzyby.
- Najgroźniejsze zatrucia są spowodowane spożyciem muchomora sromotnikowego, który bywa mylony z kanią czubajką. Przy podejrzeniu zatrucia dzwoń pod numer 999 lub 112.
- Grzyby szkodzą w większym stopniu dzieciom, kobietom w ciąży i karmiących, osobom starszym i z chorobami przewodu pokarmowego, bo są ciężkostrawne.
- Grzybów leśnych nie rekomenduje się w diecie dzieci do 12 roku życia, bo pomyłka w rozpoznaniu gatunku może mieć tragiczny przebieg.
- Kanię można pomylić z czubajką czerwieniejącą, która powoduje przejściowe dolegliwości żołądkowo-jelitowe u osób wrażliwych.
- Objawy zatrucia to nudności, wymioty, bóle brzucha i głowy oraz gorączka, a mogą pojawić się dopiero po kilkunastu godzinach.
Porady
- Zbieraj tylko te grzyby, co do których masz absolutną pewność, a w razie wątpliwości skorzystaj z pomocy specjalisty.
- Używaj koszyka wiklinowego zamiast foliowej torby, bo w koszyku grzyby się wentylują i wolniej psują.
- Kanię zjedz w ciągu jednego do dwóch dni od zerwania albo ją ususz, pokrojoną, w suszarce lub piekarniku.
- Wyciągaj grzyb z ziemi ostrożnie, żeby nie uszkodzić trzonu i móc sprawdzić jego nasadę.
Najczęstsze pytania
Czy kania jest zdrowa?
Dostarcza witamin i minerałów przy niewielu kaloriach, a jej miąższ ma łagodny, orzechowy smak i nie zmienia barwy po uszkodzeniu. Zdrowa jest jednak tylko wtedy, gdy masz pewność co do gatunku.
Czy kania szkodzi?
Prawidłowo rozpoznana i usmażona nie szkodzi zdrowym dorosłym. Szkodliwa bywa na surowo, w nadmiarze oraz dla dzieci i osób z wrażliwym żołądkiem, a pomyłka z muchomorem sromotnikowym może być śmiertelna.
Jak odróżnić kanię od muchomora sromotnikowego?
U kani pierścień na trzonie jest ruchomy, a u muchomora zamocowany na stałe, i tylko muchomor ma u nasady trzonu pochwę. Kania ma też łuski na kapeluszu i prążkowany trzon. Nie opieraj się jednak na samym opisie i pokaż grzyby specjaliście.
Jak długo można przechowywać świeże kanie?
Powinny zostać zjedzone w ciągu jednego do dwóch dni po zerwaniu. Jeśli nie zdążysz, ususz je w szczelnie zamykanym słoiku.
Od jakiego wieku dzieci mogą jeść kanie?
Nie ma jednoznacznej granicy. Grzybów leśnych nie rekomenduje się dzieciom do 12 roku życia, a inne zalecenia mówią o 7 latach z powodu chityny, więc zapytaj pediatrę.
