Energia
niska, jak warzywa
Na plus
Grzyby mają dużo wody, są niskoenergetyczne, porównywalnie do większości warzyw, i nie zawierają cholesterolu.
Czy grzyby są zdrowe?
W skrócie Zdrowe: grzyby jadalne są niskoenergetyczne, bez cholesterolu i z błonnikiem, ale tylko gdy masz pewność co do gatunku, a dzieciom i wrażliwym żołądkom podawaj je ostrożnie.
W przyrodzie występuje ponad 2000 grzybów, z czego około 25 gatunków uznaje się za powszechnie akceptowane jako żywność i uprawiane komercyjnie. Najczęściej spożywane są pieczarka, boczniaki i shiitake, a w polskich lasach zbiera się głównie nieliczne, dobrze znane gatunki.
Wątpliwości dotyczą trudnej strawności, ryzyka pomyłki przy zbiorze oraz tego, czy grzyby naprawdę są wartościowe, skoro zawierają tak dużo wody. Poniżej sprawdzasz, co jest na plus, czego się wystrzegać i komu podawać je ostrożnie.
Spis treści
Grzyby: co jest na plus, a co na minus
Przeważa plus: grzyby jadalne są niskoenergetyczne i mają błonnik, białko oraz witaminy. Na minus liczą się ciężkostrawność dla części osób i przede wszystkim ryzyko pomyłki, gdy sam zbierasz grzyby leśne.
Błonnik
pomaga jelitom
Na plus
Grzyby zawierają polisacharydy i błonnik, które są potrzebne do prawidłowej pracy przewodu pokarmowego.
Białko
pełny skład aminokwasów
Na plus
Białka grzybów zawierają pełny skład aminokwasów, ale ich przyswajalność może być mniejsza niż białka roślinnego z innych produktów, więc nie powinny być jego podstawą.
Witamina D
zależy od światła UV
Z umiarem
Grzyby wystawione na promieniowanie UV mogą wytworzyć jej istotne ilości, ale pieczarki hodowane w ciemności mają jej zwykle mało.
Strawność
trudna dla niektórych
Na minus
Grzyby zawierają chitynę, której organizm nie trawi, więc dla dzieci, seniorów i osób z dolegliwościami żołądkowymi bywają zbyt ciężkostrawne.
Pomyłki przy zbiorze
dzieci do 12 lat bez leśnych
Na minus
Grzyby jadalne łatwo pomylić z trującymi, a pomyłka może mieć tragiczne skutki, dlatego dzieciom do 12. roku życia nie rekomenduje się grzybów leśnych.
Ile grzybów dziennie i jak jeść z głową
- Jedz grzyby jako dodatek do zup, sosów, jajecznicy czy sałatek, w ramach różnorodnych warzyw, a nie jako podstawę białkową posiłku.
- Przy zakupach stawiaj na pieczarki, boczniaki lub inne grzyby hodowlane, a leśne zbieraj tylko wtedy, gdy znasz gatunki bezbłędnie.
- Z maślaków przed jedzeniem zdejmuj zewnętrzną skórkę, bo związki śluzowe w kapeluszach wydłużają zaleganie pokarmu w żołądku.
- Jeśli lubisz grzyby suszone, pamiętaj, że suszenie może zwiększyć ilość witaminy D, bo ergosterol przechodzi wtedy w witaminę D2.
Szkodliwość i przeciwwskazania: grzyby
Grzyby szkodzą przede wszystkim wtedy, gdy zostaną pomylone z trującymi, a także dzieciom, seniorom i osobom z wrażliwym żołądkiem, które mogą źle znosić ich ciężkostrawność. Ostrożność wskazana też przy chorobach przewodu pokarmowego.
- Grzyby leśne zbierane na własną rękę szkodzą, gdy pomylisz je z trującymi, często śmiertelnie, więc zbieraj tylko te, które rozpoznajesz pewnie.
- Dzieciom do 12 roku życia nie rekomenduje się grzybów leśnych z powodu ryzyka pomyłki; grzyby hodowlane można wprowadzać już przy rozszerzaniu diety niemowląt, w małej ilości.
- Dla seniorów i osób z dolegliwościami żołądkowymi grzyby mogą być zbyt ciężkostrawne, bo zawierają chitynę, więc ilość ustal indywidualnie z lekarzem.
- Maślaki ze skórką mogą powodować zaleganie treści w żołądku, a nawet zaparcia i nieżyty, dlatego obieraj je przed obróbką.
Porady
- Grzyby zawierają bardzo dużo wody, między 86 a 92%, więc mają krótki okres przydatności; kupuj je na bieżąco.
- Zbieraj grzyby z rurkami, bo wśród nich nie ma śmiertelnie trujących, a najgorsze skutki to zaburzenia pokarmowe.
- Jeśli zależy ci na witaminie D, wybieraj grzyby, które rosły na słońcu albo były wystawione na światło UV.
Najczęstsze pytania
Czy grzyby są zdrowe?
Tak, jadalne grzyby są niskoenergetyczne i dostarczają błonnika. W badaniach obserwacyjnych ich jedzenie wiązało się z niższym ryzykiem zgonu z jakiejkolwiek przyczyny.
Czy grzyby są zdrowe na wątrobę?
Nie ma wiarygodnych danych, że grzyby leczą wątrobę. Przy chorobach wątroby jadłospis ustal z lekarzem lub dietetykiem.
Czy grzyby są zdrowe do jedzenia?
Tak, ale tylko gatunki jadalne, które rozpoznajesz bezbłędnie. Wiele grzybów łatwo pomylić z trującymi, dlatego pewniejszy jest zakup grzybów hodowlanych.
Czy grzyby są zdrowe dla człowieka?
Dla większości dorosłych tak, jako dodatek do różnorodnej diety. Ostrożnie podawaj je dzieciom, seniorom i osobom z wrażliwym żołądkiem.
Czy grzyby są szkodliwe?
Jadalne i właściwie przyrządzone zwykle nie. Szkodliwe bywają pomylone gatunki trujące, a dla niektórych osób także ciężkostrawne grzyby.
