Nasycone kwasy tłuszczowe
od 63 do 68% kwasów tłuszczowych
Na minus
Dominują w maśle, a aktualne zalecenia każą je ograniczać i zastępować kwasami nienasyconymi.
Czy masło jest zdrowe?
W skrócie Zdrowe z umiarem: masło dostarcza witamin A i D, ale składa się głównie z nasyconych kwasów tłuszczowych i jest bardzo kaloryczne, więc sprawdza się jako cienko smarowany dodatek, a nie główny tłuszcz.
Masło powstaje wyłącznie z mleka krowiego lub jego przetworów, głównie ze śmietany, i nie zawiera tłuszczów roślinnych. Produkt opisany na etykiecie jako masło ma co najmniej 80% tłuszczu mlecznego i najwyżej 16% wody.
Wątpliwości dotyczą tłuszczu nasyconego i cholesterolu, bo zalecenia żywieniowe każą zastępować tłuszcze zwierzęce olejami roślinnymi. Jednocześnie masło jest naturalnym produktem z witaminami rozpuszczalnymi w tłuszczach, więc ważniejsze od pytania czy jest pytanie ile.
Spis treści
Masło: co jest na plus, a co na minus
Przeważa minus, jeśli jesz masło często i grubo, a plus, jeśli smarujesz nim cienko i nie zastępujesz nim wszystkich innych tłuszczów. Kafle pokazują, skąd bierze się ta różnica i na co zwrócić uwagę przy zakupie.
Energia
ok. 740 kcal w 100 g
Na minus
Masło składa się prawie wyłącznie z tłuszczu, więc nawet mała porcja dodaje sporo energii.
Tłuszcze trans
od 1 do 3% kwasów tłuszczowych
Z umiarem
Występują naturalnie w tłuszczu mlecznym, ale izomery trans są uznanym czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Masło jest też źródłem cholesterolu.
Witaminy A i D
źródło witamin A i D
Na plus
Masło dostarcza witamin rozpuszczalnych w tłuszczach oraz niewielkich ilości witaminy E.
Mała porcja
14 g dziennie w analizach
Na plus
W analizach badań spożycie 14 g masła dziennie nie było wiązane ze wzrostem liczby zawałów i zatorów.
Laktoza
0,7 g w 100 g
Na plus
Masło zawiera tylko śladowe ilości laktozy i białek mleka. Przy nietolerancji laktozy zapytaj lekarza lub dietetyka.
Ile masła dziennie i jak jeść z głową
- Smaruj masło cienko i nie dodawaj go do każdego posiłku, bo w ciągu dnia liczą się razem wszystkie tłuszcze zwierzęce.
- Do smażenia i pieczenia częściej wybieraj oleje roślinne, ponieważ zalecenia żywieniowe rekomendują zastępowanie nimi tłuszczów zwierzęcych, w tym masła.
- Zamiast masła na kanapce możesz wybrać miękką margarynę z oleju rzepakowego, lnianego lub słonecznikowego albo oliwę. Unikaj margaryn z częściowo utwardzonymi olejami.
Szkodliwość i przeciwwskazania: masło
Masło szkodzi głównie wtedy, gdy jemy je często i dużo, a jednocześnie mamy podwyższony cholesterol albo choroby serca. U pozostałych osób problemem jest raczej ilość i wysoka kaloryczność.
- Przy podwyższonym cholesterolu LDL lub w grupie ryzyka chorób serca masło szkodzi bardziej niż innym, dlatego omów z lekarzem ograniczenie go i zastąpienie tłuszczami roślinnymi.
- W starszym wieku Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej radzi jeść więcej tłuszczów roślinnych niż zwierzęcych, bo zawierają wielonienasycone kwasy tłuszczowe.
- Przy alergii na białka mleka krowiego uzgodnij z lekarzem, czy możesz jeść masło, bo zawiera niewielką ilość białek mleka.
Porady
- Wybieraj masło bez dodatku tłuszczów roślinnych, najlepiej takie, które ma ok. 82% tłuszczu.
- Masło śmietankowe ma mniej tłuszczu (do 60%), za to więcej laktozy (2-3%), więc przy nietolerancji laktozy wygodniejsze będzie masło ekstra.
- Miksy, czyli mieszanki masła i margaryny, zawierają tłuszcze zwierzęce i roślinne, więc nie są ani masłem, ani zwykłą margaryną.
Najczęstsze pytania
Czy masło jest zdrowe?
Może być elementem zdrowej diety, jeśli jesz je w małych ilościach i nie zastępujesz nim wszystkich innych tłuszczów.
Czy masło jest zdrowe na cholesterol?
Nie, jeśli masz podwyższony cholesterol. Masło jest źródłem cholesterolu i nasyconych kwasów tłuszczowych, dlatego przy zaburzeniach lipidowych wybiera się tłuszcze roślinne, a decyzję warto omówić z lekarzem.
Czy masło jest zdrowe dla dzieci?
Dla dzieci do lat 3 zalecane jest spożywanie masła, bo zawarty w nim cholesterol jest potrzebny do budowy komórek. Obok masła dziecko potrzebuje też kwasów omega-3 z ryb morskich i olejów roślinnych.
Czy masło jest zdrowe na jelita?
Masło bywa zalecane przy zaburzeniach wchłaniania i niedożywieniu, ale to decyzja lekarza lub dietetyka, a nie sposób na jelita.
Czy masło jest zdrowe na oczy albo wątrobę?
Masło zawiera witaminę A, ale to nie powód, by jeść je dla oczu czy wątroby. Liczy się cała dieta, a tłuszcze nasycone lepiej ograniczać.
Czy masło szkodzi?
Szkodzić może przy nadmiarze i podwyższonym cholesterolu, bo większość tłuszczu w nim to tłuszcze nasycone. W małych porcjach i przy zdrowym sercu nie jest wrogiem diety.
