W skrócieZdrowy z umiarem: opieczenie chleba w tosterze samo w sobie nie jest problemem, ale mocno przypieczone kromki zawierają więcej akryloamidu, więc wybieraj złoty kolor i dobry chleb.
Chleb z tostera to zwykły chleb opieczony w przyrządzie do opiekania kromek, czyli do robienia tostów. O jego wartości odżywczej decyduje przede wszystkim rodzaj pieczywa, a samo opiekanie dokłada do tego stopień przypieczenia.
Wątpliwości biorą się z akryloamidu, który powstaje w produktach zbożowych podczas obróbki w wysokiej temperaturze, także przy opiekaniu. Dobra wiadomość jest taka, że dużo zależy od ciebie: im jaśniejsza kromka, tym mniej tego związku.
Na plus działa to, że zdrowotnie liczy się głównie wybór chleba, a na minus przypieczenie, bo w mocno zrumienionych kromkach jest więcej akryloamidu. Złoty kolor to rozsądny kompromis, a chleb pełnoziarnisty dodatkowo poprawia wynik.
Akryloamid
rośnie z przypieczeniem
Z umiarem
Powstaje w reakcji asparaginy z cukrami redukującymi podczas obróbki w temperaturze powyżej 120 stopni Celsjusza, na przykład przy opiekaniu. Wśród przetworów zbożowych Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej wymienia także tosty.
Zawartość w chlebie
najniższa wśród zbóż
Na plus
Świeże pieczywo pszenne i żytnie należy do grupy o najniższej zawartości akryloamidu. Pieczywo może jednak dostarczać nawet do 50% jego pobrania, bo jemy je bardzo często.
Rodzaj chleba
razowy lepszy niż biały
Na plus
Brązowy chleb z mąki razowej lub pełnoziarnistej jest bogatszy w witaminy, składniki mineralne i błonnik niż biały. Pieczywo na zakwasie ma niższy indeks glikemiczny niż pieczone na drożdżach.
Stopień przypieczenia
jaśniejsza kromka, mniej
Na plus
Im jaśniejsze są przetwory zbożowe, tym mniej zawierają akryloamidu. Najwięcej powstaje w skórce, a mniej w miękiszu.
Dodatki na kromce
często ważniejsze od tostera
Z umiarem
Pieczywo najczęściej jemy w kanapkach, więc liczy się też to, co na nim leży. Obecność tłuszczu i cukru niekorzystnie wpływa na kaloryczność i walory odżywcze pieczywa.
Ile chleba z tostera dziennie i jak jeść z głową
Opiekaj chleb do złotego koloru i wyjmuj kromki, zanim mocno zbrązowieją, bo jaśniejsze przetwory zbożowe zawierają mniej akryloamidu.
Wybieraj chleb razowy lub pełnoziarnisty, najlepiej na zakwasie, zamiast białego pieczywa.
Mocno przypalone brzegi odetnij, bo to w skórce powstaje najwięcej akryloamidu.
Na tost dokładaj warzywa i dodatki wartościowe odżywczo, zamiast samego masła i słodkich konfitur.
Jedz opiekany chleb w ramach urozmaiconej diety, a nie jako codzienną podstawę wszystkich posiłków.
Szkodliwość i przeciwwskazania: chleb z tostera
Chleb z tostera szkodzi głównie wtedy, gdy jest mocno przypieczony i jemy go bardzo często, bo rośnie wtedy pobranie akryloamidu. Ostrożność dotyczy też osób z celiakią i alergią na gluten.
Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem zaliczyła akryloamid do związków prawdopodobnie rakotwórczych dla człowieka (grupa 2A), choć badania na ludziach nie dały jednoznacznych dowodów na związek z nowotworami.
Osobom z celiakią i alergią na gluten chleb z tostera szkodzi tak samo jak zwykły, bo gluten jest w pszenicy, życie i jęczmieniu. Potrzebne jest pieczywo bezglutenowe.
Przypalone, czarne kromki są szkodliwe w większym stopniu niż złociste, więc nie jedz zwęglonych fragmentów.
Chleb z dodatkiem tłuszczu i cukru w składzie jest mniej korzystny, więc czytaj etykietę przed zakupem.
Porady
Sprawdź na etykiecie, czy brązowy kolor chleba nie pochodzi z barwnika, na przykład karmelu.
Duży bochenek ma mniej akryloamidu w przeliczeniu na 100 g niż mały, bo zawiera mniej skórki.
Ustaw w tosterze niższy poziom opiekania i zdejmij kromki, gdy są złote.
Na wspólne śniadanie podaj tosty z warzywami, jajkiem lub pastą z awokado, żeby dodatki były równie wartościowe jak chleb.
Najczęstsze pytania
Czy chleb z tostera jest zdrowy?
Tak, jeśli jest złocisty i pochodzi z dobrego chleba, najlepiej pełnoziarnistego. Mocno przypieczony zawiera więcej akryloamidu.
Czy chleb z tostera szkodzi?
Złocisty tost nie jest zagrożeniem, ale przypalone kromki lepiej omijać, bo ciemniejsze przetwory zbożowe zawierają więcej akryloamidu. Szkodzi też osobom z celiakią, gdy jest zwykły, nie bezglutenowy.
Czym jest akryloamid w chlebie?
To związek powstający w żywności bogatej w węglowodany podczas obróbki w wysokiej temperaturze, w reakcji Maillarda między asparaginą a cukrami.
Który chleb najlepiej opiekać?
Najkorzystniej wybierać chleb z mąki razowej, pełnoziarnistej i z pełnego przemiału, a spośród nich najlepiej taki na zakwasie.
Czy opiekany chleb jest zdrowszy od świeżego?
Nie ma podstaw, by tak twierdzić. Świeże pieczywo pszenne i żytnie ma najniższą zawartość akryloamidu wśród przetworów zbożowych.
Gdzie jest najwięcej akryloamidu w kromce?
W skórce, bo najszybciej wysycha podczas pieczenia, a w miękiszu jest go znacznie mniej.