Poziom dowodów
tradycyjne zastosowanie
Z umiarem
EMA opiera zalecenia dla melisy na jej długim, tradycyjnym stosowaniu, a nie na mocnych badaniach klinicznych.
Czy melisa jest zdrowa?
W skrócie Zdrowa z umiarem: melisa to łagodny napar ziołowy, tradycyjnie sięgany przy napięciu i kłopotach z zasypianiem, ale dowody z badań są wstępne, a małym dzieciom lepiej jej nie podawać bez rady lekarza.
Melisa lekarska to wieloletnia roślina o liściach pachnących cytryną, uprawiana od dawna w wielu rejonach Europy. Zbiera się i suszy jej liście, a potem zalewa wrzątkiem, bo napar to najczęstsza forma, w jakiej po nią sięgamy.
Wątpliwości biorą się stąd, że melisa ma opinię domowego sposobu na nerwy i sen. Europejska Agencja Leków (EMA) uznaje ją za zioło o tradycyjnym zastosowaniu, a badania kliniczne są nieliczne i niejednoznaczne, więc warto znać jej możliwości i granice.
Spis treści
Melisa: co jest na plus, a co na minus
Na plus przeważa łagodność: w badaniach nie opisano poważnych skutków ubocznych, a napar ma przyjemny cytrynowy smak i tradycyjne zastosowanie przy napięciu oraz wzdęciach. Na minus stoją skromne dowody kliniczne i ograniczenia wiekowe dla preparatów.
Napięcie i nastrój
wstępne, obiecujące wyniki
Z umiarem
Metaanaliza badań z grupą kontrolną wiązała melisę z niższymi wynikami lęku i depresji, ale badań było mało i różniły się między sobą, więc wnioski podaje się ostrożnie.
Trawienie
tradycyjnie przy wzdęciach
Na plus
Według oceny EMA melisę tradycyjnie stosuje się przy łagodnych dolegliwościach trawiennych, w tym wzdęciach i gazach.
Bezpieczeństwo
bez poważnych skutków ubocznych
Na plus
W przeglądzie badań klinicznych nie opisano poważnych działań niepożądanych po melisie.
Wiek
preparaty od 12. roku życia
Z umiarem
EMA zaleca preparaty z melisy dorosłym i dzieciom powyżej 12 lat.
Smak i kuchnia
cytrynowy, ziołowy
Na plus
Liście pachną cytryną, dlatego melisa trafia nie tylko do naparów, ale też do lodów, herbat ziołowych i pesto.
Ile melisy dziennie i jak jeść z głową
- Najczęściej pije się melisę jako napar z suszonych liści, więc zacznij od jednej filiżanki wieczorem i obserwuj, jak się po niej czujesz.
- Jeśli sięgasz po nią z powodu napięcia albo kłopotów z trawieniem, a dolegliwości trwają po 2 tygodniach, umów się do lekarza.
- Traktuj melisę jako dodatek do dobrych nawyków snu i wyciszenia, a nie ich zamiennik.
- Świeże liście dodawaj do sałatek, deserów, lodów i pesto, żeby wykorzystać cytrynowy aromat w kuchni.
- Pij napar bez cukru, a słodycz zostaw aromatowi liści.
Szkodliwość i przeciwwskazania: melisa
Napar z melisy rzadko sprawia kłopoty, ale nie jest obojętny dla każdego. Najwięcej ostrożności wymagają dzieci, osoby na lekach uspokajających i wszyscy, którzy liczą, że zioło zastąpi leczenie.
- Dzieci poniżej 12 lat: preparaty z melisy zaleca się dorosłym i dzieciom powyżej 12 lat, więc młodszym dzieciom nie podawaj ich bez zgody lekarza.
- Leki uspokajające i nasenne: melisa jest tradycyjnie stosowana przy napięciu i śnie, więc zapytaj lekarza, czy napar nie nałoży się na działanie leku.
- Ciąża i karmienie piersią: przed regularnym piciem naparów ziołowych zapytaj lekarza lub położną.
- Melisa nie zastąpi leczenia lęku, depresji ani bezsenności: gdy objawy trwają po 2 tygodniach, bardziej szkodzi zwlekanie z diagnozą niż sam napar.
- Gotowe mieszanki ziołowe czytaj ostrożnie, bo mogą zawierać więcej dodatków niż samo zioło i dlatego bywają mniej korzystne niż czysty napar.
Porady
- Wybieraj saszetki albo susz z samą melisą, a na etykiecie szukaj składu bez dodatków i aromatów.
- Susz trzymaj w szczelnym pojemniku, z dala od wilgoci i światła, żeby nie tracił zapachu.
- Melisę można wyhodować na parapecie lub balkonie, a świeże liście zalewać wrzątkiem.
- Jeśli nie lubisz ziołowego smaku, połącz ją z miętą, tak jak robi się to w herbatach ziołowych.
Najczęstsze pytania
Czy melisa jest zdrowa?
Jako napar ziołowy jest łagodna i w badaniach nie wiązano jej z poważnymi skutkami ubocznymi. Jej działanie uspokajające opiera się jednak głównie na tradycji, nie na mocnych dowodach.
Czy picie melisy jest zdrowe?
Dla większości zdrowych dorosłych filiżanka naparu to rozsądny nawyk, o ile nie zastępuje wizyty u lekarza przy dłuższych dolegliwościach. Przy lekach i w ciąży zapytaj lekarza.
Czy melisa szkodzi?
W zwykłym naparze raczej nie, ale preparaty z melisy nie są zalecane dzieciom poniżej 12 lat, a przy lekach uspokajających i w ciąży warto zapytać lekarza.
Czy melisa uspokaja?
EMA dopuszcza ją na podstawie tradycyjnego stosowania do łagodzenia lekkich objawów stresu i wspomagania snu. Badania kliniczne były jednak małe i słabo zaprojektowane, więc efekt nie jest pewny.
Czy można pić melisę codziennie?
Najlepiej pić ją tak, jak uczy tradycja, czyli jako wieczorny napar. Jeśli sięgasz po nią codziennie, a po 2 tygodniach nie ma poprawy, skonsultuj się z lekarzem.
Czy melisa jest dla dzieci?
Preparaty z melisy zaleca się dorosłym i dzieciom powyżej 12 lat. Napar dla młodszego dziecka omów wcześniej z pediatrą.
