Skórka kapelusza
zdejmij przed jedzeniem
Na minus
Jest lepka i kwaśna. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej opisuje, że zawarte w niej związki śluzowe mogą przetrzymywać treść pokarmową w żołądku nawet przez 3 doby.
Czy maślaki są zdrowe?
W skrócie Zdrowe z umiarem: maślaki to jadalne, niskoenergetyczne grzyby, ale lepkiej skórki trzeba się pozbyć, a części osób ciężko je strawić.
Maślak zwyczajny rośnie w polskich lasach iglastych, najczęściej pod sosnami, i od pokoleń trafia na patelnię, do słoika i do zupy. Jest pospolity, smaczny i łatwy do rozpoznania po lepkim, błyszczącym kapeluszu oraz pierścieniu na trzonie.
Wątpliwości biorą się z dwóch rzeczy. Po pierwsze, maślaki mają śliską skórkę, która według dietetyków potrafi zalegać w żołądku. Po drugie, jak każde grzyby leśne wymagają pewnego rozpoznania gatunku przed ugotowaniem. Poniżej sprawdzamy, co w maślakach jest dobre, a na co uważać.
Spis treści
Maślaki: co jest na plus, a co na minus
Na plus przeważa skład, bo maślaki to niskoenergetyczne grzyby z błonnikiem i witaminami z grupy B, a na minus ich lepka skórka oraz kłopoty trawienne u wrażliwych osób.
Smak i przyrządzanie
smaczne, wszechstronne
Na plus
Miąższ ma przyjemny smak i zapach. Maślaki nadają się do duszenia, smażenia i marynowania.
Skład odżywczy
mało energii, trochę błonnika
Na plus
Grzyby są niskoenergetyczne, zawierają błonnik, witaminy z grupy B oraz potas i selen. Dokładne ilości zależą od gatunku i miejsca wzrostu.
Trawienie
dla niektórych ciężkostrawne
Z umiarem
Grzyby zawierają chitynę, która nie jest trawiona przez człowieka. U dzieci, seniorów i osób z dolegliwościami żołądkowymi mogą powodować kłopoty.
Nietolerancja
rzadka, ale się zdarza
Z umiarem
U niektórych osób maślaki wywołują wymioty i biegunkę. Przy pierwszym razie zjedz tylko niewielką porcję.
Ile maślaków dziennie i jak jeść z głową
- Zawsze zdejmuj skórkę z kapelusza, zanim wrzucisz maślaki do garnka czy na patelnię. To najprostszy sposób, by uniknąć ciężkostrawności.
- Zbieraj tylko okazy, które na pewno rozpoznajesz. Maślaka zwyczajnego odróżnisz od podobnego ziarnistego po pierścieniu na trzonie, a w razie wątpliwości nie jedz.
- Wybieraj duszenie lub smażenie na niewielkiej ilości tłuszczu zamiast ciężkich smażonek w śmietanie, a grzyby traktuj jako dodatek do zup, kasz i jajecznicy, nie jako główne źródło białka.
- Jednej obowiązującej porcji dziennej nie ma. Zacznij od małej miski i obserwuj, jak się czujesz, a potem decyduj, czy jeść je regularnie w sezonie.
Szkodliwość i przeciwwskazania: maślaki
Maślaki szkodzą przede wszystkim osobom z wrażliwym żołądkiem, a także wtedy, gdy zje się je ze skórką albo gdy w koszyku trafi się pomyłka gatunkowa.
- Dzieciom do 12. roku życia grzybów leśnych, w tym maślaków, się nie podaje, bo ryzyko pomyłki w rozpoznaniu gatunku jest zbyt duże, a skutki mogą być tragiczne.
- Skórka kapelusza szkodzi układowi pokarmowemu, bo przedłuża zaleganie jedzenia w żołądku, więc jej zjadanie bywa przyczyną zaparć i nieżytów.
- Osoby z chorobami żołądka i jelit, seniorzy i dzieci powinni jeść grzyby ostrożnie, bo chityna czyni je ciężkostrawnymi.
- Jeśli po maślakach pojawią się wymioty lub biegunka, to znak nietolerancji i lepiej ich nie jeść ponownie.
- Rośnie ryzyko pomyłki, gdy zbierasz grzyby w pośpiechu lub z niepewnych opisów, a pomyłka z niejadalnym gatunkiem może mieć bardzo ciężki przebieg.
Porady
- Skórkę zdejmuj w trakcie czyszczenia grzybów, bo ułatwia to oczyszczenie kapeluszy z ziemi i igliwia, a danie jest przy tym bardziej apetyczne.
- Przed pierwszym posiłkiem z maślakami zrób próbę: zjedz niewielką ilość i sprawdź, jak reaguje twój organizm.
- Na kolację dla całej rodziny podaj maślaki w niewielkiej ilości jako dodatek do kaszy, a dzieciom do tego wieku daj pieczarki.
- Do duszenia dodaj cebulę i odrobinę oleju rzepakowego zamiast śmietany, żeby danie było lżejsze.
Najczęstsze pytania
Czy maślaki są zdrowe?
Tak, z umiarem. To niskoenergetyczne grzyby z błonnikiem i witaminami z grupy B, ale pod warunkiem że zdejmiesz skórkę i dobrze znosisz grzyby.
Czy maślaki są szkodliwe?
Dla większości dorosłych nie, o ile są dobrze rozpoznane i obrane ze skórki. Mogą jednak zaszkodzić dzieciom, osobom z wrażliwym żołądkiem i tym, u których wywołują wymioty lub biegunkę.
Czy trzeba obierać maślaki ze skórki?
Tak. Skórka jest lepka i kwaśna, a jej śluz może przedłużać zaleganie pokarmu w żołądku, więc zdejmij ją przed gotowaniem.
Czy maślaki można jeść na surowo?
Nie ma takiej potrzeby ani rekomendacji. Maślaki jada się po obróbce cieplnej: duszone, smażone albo marynowane.
Czy maślaki są dla dzieci?
Grzybów leśnych nie rekomenduje się w diecie dzieci do 12. roku życia, więc maślaki też lepiej odłożyć na później.
Jak odróżnić maślaka zwyczajnego od ziarnistego?
Maślak zwyczajny ma na trzonie skórkowaty pierścień, a ziarnisty go nie ma. Oba są jadalne, ale zawsze upewnij się, że to na pewno maślak.
