W skrócieOkazjonalnie: konserwy mięsne to mięso przetworzone, słone i często pełne dodatków, więc lepiej traktować je jako zapas na wyjazd niż codzienny dodatek do kanapek.
Konserwa to potoczna nazwa jedzenia w puszce, słoju albo plastikowym pojemniku, które dzięki sterylizacji i szczelnemu opakowaniu długo nadaje się do jedzenia. Konserwy mięsne, czyli mielonka, konserwa turystyczna czy śniadaniowa, wygrywają trwałością i wygodą, dlatego zabiera się je na biwaki, rajdy i w podróż.
Wątpliwości biorą się stąd, że według WHO mięso przetworzone to także mięso w puszce. Ta grupa produktów jest uznana za rakotwórczą dla człowieka, a ryzyko rośnie wraz z ilością i częstością jedzenia. Nie znaczy to, że jedna puszka od razu szkodzi: liczy się to, ile przetworów mięsnych jesz na co dzień.
Na minus przeważają sól, przetworzenie i dodatki, na plus trwałość oraz białko i żelazo z mięsa. Ten bilans nie wyklucza konserw na wyjeździe, ale podpowiada, żeby nie robić z nich codziennego składnika kanapek ani obiadów.
Sól
wysoka, to znane źródło soli
Na minus
Konserwy mięsne wymienia się wśród istotnych źródeł soli w diecie, obok pieczywa, wędlin i serów żółtych. Dorosły ma jej zjadać dziennie nie więcej niż 5 g, czyli płaską łyżeczkę, ze wszystkich produktów razem.
Mięso przetworzone
grupa 1 w klasyfikacji WHO
Na minus
Mięso w puszce zalicza się do mięsa przetworzonego, które jest w tej klasyfikacji uznane za rakotwórcze dla człowieka, głównie w związku z rakiem jelita grubego. Klasyfikacja mówi o sile dowodów, a nie o wielkości ryzyka przy jednej porcji.
Ryzyko przy codziennym jedzeniu
50 g dziennie, wyższe ryzyko
Na minus
Z analiz, na których oparto klasyfikację, wynikało, że już 50 g mięsa przetworzonego dziennie wiązało się z wyższym o 18% ryzykiem raka jelita grubego. To ryzyko względne, zależne od ilości i regularności.
Białko i żelazo
wartościowe składniki mięsa
Na plus
Mięso dostarcza białka o wysokiej wartości odżywczej oraz dobrze przyswajalnego żelaza hemowego i cynku. W konserwie część tej wartości zostaje, ale towarzyszą jej sól i dodatki.
Dodatki w składzie
azotyny, fosforany, wzmacniacze
Z umiarem
Przetwory mięsne zawierają często sól peklującą z azotynami, fosforany, wzmacniacze smaku, cukier czy skrobię, czasem przy niewielkim udziale mięsa. Azotyny hamują rozwój groźnych bakterii, ale to nadal dodatki, które warto kontrolować na etykiecie.
Trwałość
długo przechowuje się bez lodówki
Na plus
Sterylizacja i szczelne opakowanie zapewniają długą trwałość, dlatego mielonka zamknięta w puszce przydaje się jako awaryjny zapas albo posiłek na obozie czy rajdzie.
Ile konserw mięsnych dziennie i jak jeść z głową
Traktuj konserwy mięsne jako produkt na wyjątkowe okazje. Polskie wytyczne mówią o ograniczeniu czerwonego i przetworzonego mięsa łącznie do 500 g tygodniowo, więc jedna puszka potrafi zająć sporą część tego limitu.
Dodaj do konserwy dużo warzyw, na przykład pomidora, ogórka, sałatę albo paprykę, żeby posiłek miał błonnik i był mniej słony w odbiorze.
Na kanapki częściej wybieraj pasty z ciecierzycy, soczewicy, jajek lub twarogu, rybę albo awokado zamiast mięsnej konserwy.
Jeśli kupujesz konserwę, wybieraj taką z krótkim składem i dużym udziałem mięsa, bez glutaminianu sodu, fosforanów, karagenów, cukru, aromatu dymu wędzarniczego i białek sojowych.
Szkodliwość i przeciwwskazania: konserwy mięsne
Konserwy mięsne szkodzą przede wszystkim wtedy, gdy jesz je często i w dużych ilościach, bo wzrasta ilość soli i mięsa przetworzonego w diecie. Część osób powinna uważać szczególnie.
Osobom z nadciśnieniem i chorobami serca szkodzi nadmiar soli, a konserwy mięsne są jednym z jej istotnych źródeł, więc takie osoby powinny czytać etykiety i jeść je bardzo rzadko.
Przy chorobach nerek, wątroby i cukrzycy typu 2 omów z lekarzem lub dietetykiem, ile przetworów mięsnych możesz jeść, bo ich duża ilość jest wiązana z wyższym ryzykiem tych chorób.
Osoby z celiakią muszą sprawdzać etykietę, ponieważ gluten bywa dodawany podczas produkcji konserw mięsnych.
Szkodliwa jest przede wszystkim regularność: w dostępnych ocenach nie udało się wskazać poziomu spożycia mięsa przetworzonego, który byłby całkiem bezpieczny.
Porady
Porównaj na etykiecie ilość soli w kilku konserwach i weź tę, w której jest jej najmniej.
Nie dosalaj dania z konserwą i nie dokładaj do niej kolejnych słonych dodatków, takich jak żółty ser czy ogórki konserwowe.
W domu zamiast puszki wybieraj mięso ugotowane lub upieczone samodzielnie i przyprawione według własnego gustu, bo wtedy sam decydujesz o soli.
Najczęstsze pytania
Czy konserwy mięsne są zdrowe?
Nie są produktem do codziennego jedzenia, bo to mięso przetworzone, słone i często z dodatkami. Zjadane okazjonalnie, w ramach urozmaiconej diety, nie przesądzają o zdrowiu.
Czy konserwy mięsne są szkodliwe?
Szkodliwe bywa ich częste jedzenie: duże spożycie mięsa przetworzonego zwiększa ryzyko niektórych chorób, a konserwy dokładają dużo soli. Okazjonalna puszka zdrowej osobie niewiele zmienia.
Czy konserwa to mięso przetworzone?
Tak. WHO podaje mięso w puszce jako przykład mięsa przetworzonego, obok szynki, kiełbasy i parówek.
Ile konserw mięsnych można jeść?
WHO nie wskazuje bezpiecznego poziomu, więc im rzadziej, tym lepiej. Polskie wytyczne ograniczają czerwone i przetworzone mięso łącznie do 500 g tygodniowo.
Co oprócz mięsa jest w konserwie?
Poza solą mogą tam być azotyn sodu jako środek konserwujący, a w tańszych produktach także wzmacniacze smaku, skrobia czy białko sojowe. Dokładną listę znajdziesz na etykiecie.
Czy konserwy mięsne zawierają gluten?
Gluten bywa dodawany do konserw mięsnych podczas produkcji, dlatego osoby z celiakią muszą czytać skład każdej puszki.