Inulina
8-17 g w 100 g
Na plus
W zależności od opracowania to od 8 do 17 g w 100 g, a Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej podaje 16 g. Inulina działa jak błonnik, a podczas przechowywania zamienia się w fruktozę, przez co bulwa jest słodsza.
Czy topinambur jest zdrowy?
W skrócie Zdrowy: topinambur to warzywo z potasem i inuliną, dobry zamiennik ziemniaka, ale inulina może powodować wzdęcia, a przy chorobach nerek trzeba uważać na potas.
Topinambur, czyli słonecznik bulwiasty albo karczoch jerozolimski, to bulwa spokrewniona ze słonecznikiem, która do Polski dotarła w XVIII wieku. Jej smak bywa porównywany do orzechów i karczocha, a w kuchni zastępuje ziemniaka: jest gotowana, przygotowywana na parze, pieczona, dodawana do zup krem i robiona z niej chipsy.
Wątpliwości biorą się z inuliny, węglowodanu o właściwościach błonnika: cenionego w diecie, a zarazem odpowiedzialnego za wzdęcia u wrażliwych osób. Dochodzą pytania o potas i o to, czy topinambur nadaje się dla osób z cukrzycą. Poniżej oddzielamy fakty od domowych opinii.
Spis treści
Topinambur: co jest na plus, a co na minus
Na plus przeważają potas, inulina i niewielka kaloryczność, na minus wzdęcia po większej porcji i potas przy chorobach nerek. Dla większości zdrowych osób to dobre, choć nietypowe warzywo.
Potas
429 mg w 100 g
Na plus
To ponad 12% normy na poziomie wystarczającego spożycia, która dla dorosłych wynosi 3500 mg dziennie. Dla osób z chorobami nerek ta ilość ma znaczenie.
Kalorie
73 kcal surowy, 41 kcal gotowany
Na plus
Surowy topinambur ma 73 kcal w 100 g, a gotowany 41 kcal. Praktycznie nie zawiera tłuszczu.
Wzdęcia
możliwe po większej porcji
Na minus
Człowiek nie trawi inuliny, ale rozkładają ją bakterie w jelicie grubym, co może powodować wzdęcia, a czasem ból brzucha. Surowe bulwy wywołują je u niektórych osób.
Cukier we krwi
fruktoza wchłania się wolniej
Na plus
Inulina rozkłada się do fruktozy, która jest wolniej przyswajana niż glukoza, dlatego topinambur mogą jeść osoby z cukrzycą. To nadal węglowodany, więc ilość ustal z dietetykiem.
Witaminy i składniki
witamina C, niacyna, beta-karoten
Na plus
Bulwy zawierają też witaminę E oraz wapń, żelazo, magnez i inne minerały. Najwięcej witamin jest tuż przy powierzchni, więc zamiast obierać, dokładnie wyszoruj bulwy szczoteczką.
Ile topinamburu dziennie i jak jeść z głową
- Zacznij od małej porcji, na przykład kilku plasterków w zupie lub sałatce, i zwiększaj ją stopniowo, żeby jelita przywykły do inuliny.
- Jedz topinambur jak ziemniaka: gotowany, duszony, pieczony, na parze, a surowy w cienkich plasterkach do sałatek.
- Nie rozgotowuj bulw, bo łatwo zmieniają się w papkę. Lepiej zachowują strukturę przygotowane na parze.
- Nie ma oficjalnej dziennej porcji, więc traktuj go jako zamiennik ziemniaka w obiedzie, a nie podstawę diety.
- Wybieraj świeże, jędrne bulwy i nie przechowuj ich długo, bo inulina zamienia się w fruktozę, a bulwa robi się słodsza.
Szkodliwość i przeciwwskazania: topinambur
Topinambur szkodzi głównie tym, którzy źle znoszą inulinę lub muszą ograniczać potas. U większości zdrowych osób problemem są wzdęcia po zbyt dużej porcji.
- Inulina szkodzi przy wrażliwym jelicie: bakterie jelitowe ją fermentują, co daje wzdęcia i ból brzucha, więc zaczynaj od małych ilości.
- Przy chorobach nerek zapytaj lekarza, czy topinambur ci szkodzi, bo ma dużo potasu.
- Przy cukrzycy nie traktuj go jak leku: fruktoza wchłania się wolniej niż glukoza, ale to wciąż węglowodan, a ilość i miejsce w jadłospisie ustal z dietetykiem.
Porady
- Dokładnie wyszoruj bulwy szczoteczką zamiast je obierać, bo skórka jest nierówna, a najwięcej witamin leży tuż pod nią.
- Kupuj niewielkie ilości i zużyj szybko, bo w przechowywaniu inulina zamienia się w fruktozę.
- Zamiast frytek z ziemniaków upiecz plastry topinamburu, a smak podkreśl startą gałką muszkatołową.
Najczęstsze pytania
Czy topinambur jest zdrowy?
Tak. To warzywo z potasem, inuliną i niewielką kalorycznością, dobry zamiennik ziemniaka. U wrażliwych osób może jednak powodować wzdęcia.
Czy topinambur jest szkodliwy?
Dla większości zdrowych osób nie. Szkodzi przy chorobach nerek ze względu na potas oraz osobom z wrażliwym jelitem, bo inulina fermentuje i daje wzdęcia.
Czy topinambur można jeść na surowo?
Tak, w cienkich plasterkach do sałatki, ale surowy powoduje wzdęcia u niektórych osób. Gotowany na parze lepiej zachowuje strukturę.
Czy topinambur powoduje wzdęcia?
Może, bo człowiek nie trawi inuliny, a bakterie w jelicie grubym ją rozkładają. Zacznij od małej porcji.
Czy topinambur jest dla cukrzyków?
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej wskazuje, że fruktoza z rozkładu inuliny jest wolniej przyswajana niż glukoza, więc mogą go jeść osoby z cukrzycą. Ilość omów z dietetykiem.
Ile kalorii ma topinambur?
Surowy ma 73 kcal w 100 g, a gotowany 41 kcal.
