Estry woskowe
powyżej 90% tłuszczu
Na minus
W eskolarze i kostropaku estry woskowe, niestrawne dla człowieka, to powyżej 90% całkowitego tłuszczu ryby. Mogą wywołać oleistą biegunkę, mdłości i wysypkę.
Czy ryba maślana jest zdrowa?
W skrócie Okazjonalnie i w małej porcji: ryba maślana dostarcza selenu i witaminy B12, ale niektóre gatunki, jak eskolar i kostropak, mają niestrawne woski, po których bywa oleista biegunka.
Ryba maślana, zwana też masłową, to nie jeden gatunek, lecz potoczna nazwa kilku ryb o dużej zawartości tłuszczu, takich jak eskolar, kostropak, pompil, żuwak czy błyszczyk. Mięso jest soczyste, lekko słodkawe i delikatne, dlatego bywa używane w restauracjach, także do sushi.
Wątpliwości dotyczą tego, który gatunek leży na talerzu. Część ryb maślanych uznaje się za bezpieczne, a część zawiera woski, których ludzki organizm nie trawi. Do tego sprzedawcy nie zawsze podają prawdziwą nazwę, więc warto wiedzieć, na co zwrócić uwagę przed zakupem.
Spis treści
Ryba maślana: co jest na plus, a co na minus
Wartości odżywcze są dobre, ale przeważają zastrzeżenia: w niektórych gatunkach tłuszcz to głównie niestrawne woski. Dlatego ryba maślana to wybór okazjonalny i tylko od sprawdzonego sprzedawcy. Poniższe kafle pokazują zarówno jej zalety, jak i to, co może zaszkodzić.
Tłuszcz
18-21% masy ryby
Z umiarem
Ryba maślana to nazwa kilku gatunków o wysokiej zawartości tłuszczu (18-21%). W eskolarze około 20% masy ciała to olej.
Selen
36,5 µg w 100 g
Na plus
Świeża ryba maślana ma 375 mg potasu i 36,5 µg selenu w 100 g. Porcja 150 g pokrywa dzienne zapotrzebowanie na selen w 99,5%.
Witamina B12
1,9 µg w 100 g
Na plus
Ryba maślana ma 1,9 µg witaminy B12 w 100 g, a dzienne zapotrzebowanie osoby dorosłej wynosi 2,4 µg.
Kalorie
146 kcal świeża, 275 wędzona
Z umiarem
Świeża ryba maślana ma 146 kcal i 8,02 g tłuszczu w 100 g, a wędzona 275 kcal i 20,14 g tłuszczu. Wędzona ma też znacznie więcej sodu.
Ile ryby maślanej dziennie i jak jeść z głową
- Jeśli jesz rybę maślaną po raz pierwszy, zacznij od małej porcji, żeby sprawdzić wrażliwość organizmu na zawarte w niej woski.
- Ogólnie zaleca się 1-2 porcje ryb tygodniowo, czyli około 150-300 g, w tym jedną porcję ryby tłustej. Rybą maślaną nie zastępuj jednak łatwiej dostępnych, dobrze opisanych gatunków.
- Czytaj etykietę: rybę maślaną trzeba sprzedawać w opakowaniach z widoczną, prawidłową nazwą, a ten sam obowiązek dotyczy menu w restauracji.
- Jeśli chcesz mieć pewność, szukaj gatunków uznawanych za bezpieczne, takich jak błyszczyk czy żuwak fiatola.
- Wędzoną rybę maślaną jedz oszczędnie, bo ma bardzo dużo sodu.
Szkodliwość i przeciwwskazania: ryba maślana
Ryba maślana szkodzi tylko części osób i zależy to głównie od gatunku. Największe ryzyko dotyczy eskolara i kostropaka oraz osób z wrażliwym układem pokarmowym.
- Kobiety w ciąży, dzieci, osoby starsze, osoby z chorobami jelit i z zespołem złego wchłaniania powinny szczególnie uważać, bo ta ryba może im szkodzić.
- Objawy ze strony układu pokarmowego pojawiają się zwykle w ciągu 2-3 godzin od zjedzenia eskolara lub kostropaka i mogą utrzymywać się przez kilka dni.
- Niektóre państwa, na przykład Włochy i Japonia, zakazały sprzedaży eskolara i kostropaka, dlatego niewiadomego gatunku lepiej nie jeść.
- Ryby maślane bywają sprzedawane pod błędnymi nazwami, jako biały tuńczyk, okoń morski czy dorsz. W badaniu z lat 2010-2013 aż 84% z ponad 114 próbek tuńczyka okazało się eskolarami.
- Duża porcja szkodzi bardziej niż mała, bo oleiste mięso może działać przeczyszczająco.
Porady
- Dokładnie czytaj etykietę i pytaj sprzedawcę o gatunek ryby, zwłaszcza gdy cena jest niska, a nazwa ogólna.
- W restauracji pytaj, jaka ryba trafia na talerz, bo ryba maślana jest używana między innymi do sushi.
- Przy kupnie wędzonej rybie przyjrzyj się ilości soli w składzie i traktuj ją jako rzadki dodatek.
- Na co dzień wybieraj ryby z certyfikatami MSC lub ASC, które pochodzą ze zrównoważonych połowów albo hodowli.
Najczęstsze pytania
Czy ryba maślana jest zdrowa?
Bezpieczne gatunki mogą być elementem zdrowej diety, bo dostarczają białka, selenu i witaminy B12. Niektóre gatunki z niestrawnymi woskami wymagają jednak ostrożności.
Czy ryba maślana szkodzi?
Szkodzić może głównie eskolar i kostropak, bo ich niestrawne woski wywołują oleistą biegunkę i inne dolegliwości. Gatunki takie jak błyszczyk uznaje się za całkowicie bezpieczne.
Co to właściwie jest ryba maślana?
To potoczna nazwa kilku gatunków ryb o dużej zawartości tłuszczu, między innymi eskolara, kostropaka, pompila, żuwaka, błyszczyka i anoplopomy.
Gdzie żyje ryba maślana?
Najczęściej w Oceanie Atlantyckim, Indyjskim i na Pacyfiku, także na Morzu Śródziemnym. Raczej nie występuje w Bałtyku, bo woli cieplejsze i głębsze wody.
Czy ryba maślana jest dobra dla osób na diecie?
Bezpieczne gatunki są bogate w białko, a świeża ryba ma w 100 g 17,3 g białka. Wędzona ma znacznie więcej kalorii, tłuszczu i sodu.
Co zrobić, gdy po rybie maślanej pojawi się biegunka?
Oleista biegunka po tej rybie nie powoduje znacznej utraty płynów i nie zagraża życiu. Gdy objawy są nasilone lub dotyczą dziecka, skontaktuj się z lekarzem.
