Surówka na surowo
Starty na tarce topinambur połącz z jabłkiem, orzechami i odrobiną miodu. Wnosi do surówki chrupkość i lekko orzechowy smak.
Topinambur: jak jeść, jak smakuje i jak obrać?
- Jak jeść
- Topinambur jesz jak ziemniaki: gotowany, pieczony, jako puree, zupę krem albo frytki, a młode bulwy także na surowo w surówkach.
- Smak
- Topinambur smakuje słodkawo i orzechowo, surowy jest chrupiący, a po ugotowaniu miękki i kremowy jak ziemniak o wyraźniejszym smaku.
Topinambur, nazywany też słonecznikiem bulwiastym albo karczochem jerozolimskim, to roślina z rodziny astrowatych, krewna słonecznika i cykorii. Jadalne są jego guzowate bulwy o jasnobrązowej lub różowawej skórce, kształtem przypominające korzeń imbiru. Pochodzi z Ameryki Północnej, gdzie uprawiali go Indianie, a do Polski dotarł w XVIII wieku.
Przez długi czas był zapomniany, bo wyparły go ziemniaki, ale dziś wraca na targi i do sklepów ze zdrową żywnością. Bulwy zbiera się od października do pierwszych przymrozków oraz wczesną wiosną. W Polsce spotkasz dwie cenione odmiany: białą Albik o maczugowatych bulwach i fioletową Rubik o nieregularnym kształcie.
Spis treści
Jak jeść topinambur?
Topinambur przyrządzasz podobnie jak ziemniaki czy pasternak, tylko gotujesz go nieco krócej, żeby się nie rozpadł. Świetnie sprawdza się pieczony, smażony, duszony i zmiksowany na krem. Młode bulwy o cienkiej skórce możesz jeść na surowo, pokrojone w plasterki albo starte na tarce. W daniach głównych z powodzeniem zastępuje ziemniaki, a w kuchni włoskiej trafia nawet do risotto z parmezanem.
Zupa krem
Ugotowane bulwy zmiksuj z bulionem warzywnym na gładki krem. Dobrze smakuje z kminem rzymskim, sezamem albo chrzanem.
Pieczony z ziołami
Kawałki lub całe bulwy piecz w 180°C około 40 minut z oliwą, tymiankiem i czosnkiem. Pieczenie wydobywa z nich naturalną słodycz.
Puree do mięsa
Ugotowany w osolonej wodzie i zmiksowany z masłem zastąpi puree ziemniaczane przy rybie lub mięsie.
Frytki i chipsy
Słupki usmażone w głębokim oleju to frytki o wyraźniejszym smaku niż ziemniaczane. Cienkie plasterki wysuszone w piekarniku zamienią się w chipsy.
Kiszony w solance
Nieobrane bulwy zalane solanką w słoiku ukiszą się w kilka dni.
Jak smakuje topinambur?
Topinambur ma delikatny, słodkawy smak z wyraźną nutą orzechową, dlatego często porównuje się go do połączenia ziemniaka z orzechami. Kremowobiały miąższ po ugotowaniu robi się miękki jak ziemniak, ale smakuje wyraźniej i ciekawiej. Łagodny charakter sprawia, że dobrze znosi zarówno masło i zioła, jak i ostrzejsze dodatki, na przykład chrzan albo kmin rzymski.
Słodycz
Subtelna i przyjemna, najmocniej wyczuwalna po upieczeniu, gdy bulwy lekko się karmelizują.
Chrupkość na surowo
Surowe bulwy są twarde, soczyste i wyraźnie chrupiące, dlatego dobrze sprawdzają się w surówkach i na kanapkach.
Kremowość po ugotowaniu
Ugotowany łatwo rozgniata się widelcem i daje aksamitne puree bez grudek.
Jak obrać topinambur?
Topinambur nie zawsze trzeba obierać: młode bulwy wystarczy dokładnie wyszorować szczoteczką, a najwięcej wartościowych składników kryje się tuż pod skórką. Jeśli chcesz go obrać, rób to cienko, a obrane kawałki od razu wkładaj do zakwaszonej wody, bo miąższ szybko ciemnieje na powietrzu.
- Przygotuj miskę zimnej wody z sokiem z cytryny albo łyżką octu jabłkowego.
- Wyszoruj bulwy szczoteczką pod bieżącą wodą, usuwając ziemię z zagłębień.
- Odłam lub odetnij boczne narośla, żeby łatwiej było dojść do skórki.
- Obierz bulwy cienko obieraczką albo małym nożykiem, prowadząc ostrze wzdłuż wypukłości.
- Obrane kawałki od razu wrzucaj do zakwaszonej wody i trzymaj je tam do momentu gotowania.
- Bardzo guzowate bulwy ugotuj w skórce i obierz dopiero po ugotowaniu, gdy skórka łatwo schodzi.
Porady
- Wybieraj jędrne bulwy z jak najmniejszą liczbą narośli, bez miękkich, ciemnych plam i pomarszczonej skórki.
- Topinambur szybko traci wilgoć i więdnie, więc przechowuj go nieumyty w lodówce albo chłodnej piwnicy i zjedz w ciągu kilku dni.
- Na zapas możesz go zamrozić: bulwy oczyść, obierz, pokrój i krótko zblanszuj przed mrożeniem.
- Nie gotuj go zbyt długo, bo z kremowego szybko robi się rozgotowana papka.
- Łącz go z masłem, tymiankiem, czosnkiem, chrzanem albo parmezanem, które podbijają jego orzechowy charakter.
Najczęstsze pytania
Co to za warzywo topinambur?
Topinambur to bulwa byliny Helianthus tuberosus, uprawianej zwykle jako roślina jednoroczna. Bulwy powstają na końcach podziemnych rozłogów i mają kształt elipsoidalny lub gruszkowaty, a w smaku są soczyste, lekko słodkawe i dość oryginalne.
Czy topinambur można jeść na surowo?
Tak, najlepiej nadają się do tego młode bulwy o delikatnej skórce, cienko pokrojone albo starte. Surowy topinambur bywa też dodawany do herbaty zamiast cytryny.
Jak smakuje kiszony topinambur?
Po kilku dniach w solance topinambur zachowuje chrupkość, a do swojej orzechowej słodyczy dokłada kwaskowaty smak kiszonki. Kiszony podaje się jak ogórki, jako dodatek do kanapek i obiadu.
Czy topinambur trzeba obierać?
Nie trzeba. Wystarczy dokładnie wyszorować skórkę, która po ugotowaniu lub upieczeniu jest miękka i jadalna.
Gdzie kupić topinambur?
Topinambur kupisz jesienią i zimą na targach, w sklepach ze zdrową żywnością i w większych marketach. Wciąż bywa trudniej dostępny i droższy od ziemniaków.
Dlaczego topinambur powoduje wzdęcia?
Bulwy zawierają dużo inuliny, około 16 g na 100 g, a przy większej porcji może ona powodować wzdęcia. Dlatego lepiej zaczynać od niewielkich ilości.
