Likopen
28 800 µg w 100 g
Na plus
Czerwony barwnik pomidorów o silnych właściwościach przeciwutleniających. W paście pomidorowej jest go wielokrotnie więcej niż w świeżych pomidorach.
Czy koncentrat pomidorowy jest zdrowy?
W skrócie Zdrowy z umiarem: koncentrat pomidorowy to zagęszczone pomidory z dużą dawką likopenu i potasu, ale bywa solony i dosładzany, więc czytaj skład i traktuj go jako dodatek do potraw.
Koncentrat pomidorowy to częściowo odwodniony przecier pomidorowy, który po zagęszczeniu jest pasteryzowany, żeby dłużej zachował trwałość. Zależnie od stopnia zagęszczenia wyróżnia się cztery jego typy, a najbardziej zagęszczony nazywa się pastą pomidorową.
Wątpliwość jest prosta: czy przetwór ze słoika albo puszki to jeszcze warzywo, czy raczej sól i cukier w pomidorowym kolorze. Odpowiedź zależy od etykiety, a ten sam opis dotyczy przecieru pomidorowego i passaty, bo to bliskie wersje tej samej bazy.
Spis treści
Koncentrat pomidorowy: co jest na plus, a co na minus
Na plus przeważa skład: koncentrat to skupiony pomidor z dużą ilością likopenu, potasu i błonnika. Na minus liczą się sól i cukier, które producent może dodać, oraz fakt, że przetwór różni się od świeżego pomidora.
Błonnik i potas
4,1 g błonnika w 100 g
Na plus
Obok błonnika koncentrat zawiera dużo potasu, ważnego dla gospodarki wodno-elektrolitowej i pracy serca.
Sól
zależy od etykiety
Z umiarem
Wersja bez dodatku soli ma 59 mg sodu w 100 g, ale w sklepie bywa różnie. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej radzi wybierać przetwory pomidorowe bez dodatku lub z jak najmniejszą zawartością soli i cukru.
Zagęszczenie
82 kcal w 100 g
Z umiarem
Świeży pomidor składa się w 94% z wody, a w koncentracie jest jej według tabel 73,5 g w 100 g, więc kalorie i składniki są w nim skupione w mniejszej objętości.
Dodatki z etykiety
przyprawy, aromaty, warzywa
Z umiarem
Do koncentratu mogą trafić przyprawy smakowe, aromaty lub warzywa, co powinno być zaznaczone na etykiecie. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej zauważa jednak, że przetwory takie jak koncentrat zazwyczaj mają prosty skład.
Ile koncentratu pomidorowego dziennie i jak jeść z głową
- Traktuj koncentrat jako dodatek do potraw, a nie ich główny składnik, bo wartość odżywcza przetworów znacząco różni się od świeżego pomidora.
- Dodaj do sosu odrobinę oliwy lub innego tłuszczu i podgrzej go: obróbka termiczna oraz tłuszcz w posiłku zwiększają biodostępność likopenu.
- Licz sól z koncentratu razem z resztą diety, bo maksymalne dzienne spożycie to 5 g soli dodawanej do potraw i zawartej w produktach spożywczych.
- Latem możesz zrobić domową passatę lub przecier i spasteryzować go, bo pomidory świetnie nadają się do pasteryzacji.
Szkodliwość i przeciwwskazania: koncentrat pomidorowy
Sam koncentrat szkodzi rzadko, ale produkt z etykietą pełną soli i cukru oraz pomidory w ogóle nie wszystkim służą. Poniżej sytuacje, w których warto uważać.
- Solony koncentrat może szkodzić, jeśli sięgasz po niego często, bo nadmierne spożycie soli może prowadzić m.in. do nadciśnienia tętniczego, udaru mózgu i zawału serca.
- Przy refluksie żołądkowo-przełykowym lub IBS pomidory mogą być gorzej tolerowane, więc dodawaj koncentrat ostrożnie i obserwuj samopoczucie.
- Koncentrat ma dużo potasu, dlatego przy chorobach nerek zapytaj lekarza, ile go możesz jeść.
- Pomidory należą do produktów najczęściej wykluczanych w diecie antyhistaminowej, więc osoby z nietolerancją histaminy mogą źle znosić także ich przetwory.
Porady
- Czytaj skład: wybieraj koncentrat z samych pomidorów, bez soli i cukru, a dodatki, jeśli są, powinny być wymienione na etykiecie.
- Dodawaj go stopniowo, bo jest zagęszczony i szybko przejmuje smak całego dania.
- Zamiast dosalać sos, dodaj świeże lub suszone zioła, takie jak bazylia, oregano czy tymianek.
- Gdy chcesz lżejszej bazy, użyj passaty albo pomidorów z puszki, które też zazwyczaj mają prosty skład.
Najczęstsze pytania
Czy koncentrat pomidorowy jest zdrowy?
Tak, z umiarem. Zawiera skupione składniki pomidorów, w tym likopen, ale wszystko zależy od soli i cukru na etykiecie oraz od tego, czy traktujesz go jako dodatek do potraw.
Czy przecier pomidorowy jest zdrowy?
Przecier to mniej zagęszczona baza, z której robi się koncentrat, więc obowiązują te same zasady. Wybieraj wersję z samych pomidorów i patrz na sól oraz cukier.
Czy passata jest zdrowa?
Tak, jeśli ma prosty skład. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej wymienia passatę, pomidory w puszce i koncentrat wśród przetworów, które zazwyczaj mają prosty skład.
Czy koncentrat pomidorowy szkodzi?
Zwykle nie, jeśli ma prosty skład i jesz go w niewielkich ilościach. Szkodzić może nadmiar soli i cukru, a osobom z refluksem lub IBS pomidory mogą być trudniejsze do strawienia.
Czym różni się koncentrat od pasty pomidorowej?
Tylko stopniem zagęszczenia: koncentrat ma 12%, 20%, 30% albo 40% ekstraktu, a powyżej 30% ekstraktu nazywa się go pastą pomidorową.
