Witamina C
do 31 mg w 100 g
Na plus
Porcja czosnku w daniu jest mała, więc to dodatek do witaminy C z owoców i warzyw, a nie jej główne źródło.
Czy czosnek jest zdrowy?
W skrócie Zdrowy w kuchennych ilościach: czosnek dostarcza witamin i składników mineralnych, ale w dużych dawkach szkodzi, nie służy niemowlętom i wymaga ostrożności przy lekach przeciwzakrzepowych.
Czosnek pospolity to roślina cebulowa, której główka składa się z kilku lub kilkunastu ząbków. Świeże ząbki to w około 60% woda, a resztę stanowią m.in. węglowodany, białko, witaminy C i z grupy B oraz potas, fosfor, żelazo, cynk i magnez.
Ostry smak i zapach pochodzą z allicyny, która powstaje po rozgnieceniu lub pokrojeniu ząbka. Wątpliwości budzą głównie dawki i to, jak czosnek współgra z lekami.
Spis treści
Czosnek: co jest na plus, a co na minus
Na plus przeważa skład i niewielka porcja, która w kuchni wystarcza. Na minus są duże dawki, wpływ na krzepnięcie krwi i zapach, który zostaje na długo, dlatego wystarczy go niewiele.
Składniki mineralne
potas, żelazo, magnez, fosfor
Na plus
Czosnek dostarcza też cynku i siarki, ale w jednym daniu zjadasz go niewiele.
Allicyna
powstaje po rozgnieceniu
Na plus
Enzym allinaza przekształca alliinę w allicynę, związek o charakterystycznym zapachu, któremu przypisuje się działanie bakteriobójcze.
Obróbka cieplna
traci część właściwości
Z umiarem
Długa obróbka cieplna zmniejsza przynajmniej część właściwości przeciwutleniających. Czosnku nie należy wrzucać do gorącego tłuszczu.
Krzepnięcie krwi
hamuje agregację płytek
Na minus
Ajoeny z czosnku hamują agregację płytek krwi i wydłużają czas krwawienia.
Zapach z ust
nawet kilkanaście godzin
Z umiarem
Związki siarki nie rozkładają się podczas trawienia i są wydalane z potem oraz oddechem.
Ile czosnku dziennie i jak jeść z głową
- Dwa ząbki czosnku dziennie powinny wystarczyć i nie zaszkodzić, więc traktuj go jak przyprawę, a nie suplement.
- Rozgnieć lub drobno pokrój ząbek, bo dopiero wtedy powstaje allicyna.
- Dodawaj czosnek do zup, sosów, sałatek, dressingów i kiszonek, czyli tam, gdzie i tak jest miejsce na przyprawy.
Szkodliwość i przeciwwskazania: czosnek
Czosnek szkodzi głównie w dużych dawkach i w postaci preparatów oraz niemowlętom. Niektóre choroby i leki wymagają ostrożności, więc przy wątpliwościach zapytaj lekarza.
- Niemowlętom poniżej 10. miesiąca życia czosnku się nie podaje, a w dużych dawkach czosnek i jego preparaty są niebezpieczne, zwłaszcza dla dzieci.
- Przy ostrym nieżycie żołądka i jelit, wrzodach żołądka, zbyt niskim ciśnieniu, zapaleniu nerek i niewydolności wątroby czosnek nie jest wskazany.
- Jeśli przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe, uzgodnij z lekarzem, ile czosnku możesz jeść.
- U części osób czosnek uczula i może wywołać alergiczny wyprysk kontaktowy, a w skrajnych przypadkach wstrząs anafilaktyczny.
- Po zjedzeniu czosnku przez karmiącą mamę może zmienić się zachowanie niemowlęcia karmionego piersią.
Porady
- Zapach z ust ograniczysz jabłkiem, sokiem z cytryny, pełnotłustym mlekiem do posiłku albo żuciem świeżej mięty lub pietruszki, ale przed zapachem z potu żaden sposób nie chroni.
- Jeśli ostry smak ci przeszkadza, spróbuj czosnku niedźwiedziego, którego używa się liści i który jest łagodniejszy w smaku i zapachu.
- Nie szukaj w czosnku leku, bo nie zastępuje on zrównoważonej diety i zdrowego stylu życia; w razie wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub dietetykiem.
Najczęstsze pytania
Czy czosnek jest zdrowy?
Tak, jako przyprawa w kuchennych ilościach. Dostarcza witamin i składników mineralnych, a o ostrożności przypominają dawki, leki przeciwzakrzepowe i choroby przewodu pokarmowego.
Czy surowy czosnek jest zdrowy?
Surowy zachowuje najwięcej właściwości, ale u części osób wywołuje biegunkę i wzdęcia. Zacznij od małej ilości.
Czy czosnek jest zdrowy na wątrobę?
Przy niewydolności wątroby nie jest wskazany, a w skrajnie nadmiernych dawkach opisywano uszkodzenia wątroby i nerek. W kuchennych ilościach nie ma to znaczenia, ale nie szukaj w nim ratunku dla wątroby.
Czy czosnek jest zdrowy na serce?
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej opisuje obserwowane obniżenie ciśnienia krwi i stężenia cholesterolu LDL, ale to nie zastępuje leczenia ani zdrowej diety.
Czy czosnek jest zdrowy na jelita?
Opisywano korzystny wpływ na rozwój bakterii z rodzaju Lactobacillus, jednak przy ostrych stanach zapalnych żołądka i jelit czosnek może zaostrzyć dolegliwości.
Czy czosnek w proszku lub suszony jest zdrowy?
Suszony i sproszkowany czosnek stosuje się jako przyprawę. O wartości decyduje skład, więc sprawdź, czy to sam czosnek, czy mieszanka z solą.
Czy pieczony czosnek jest zdrowy?
Ząbki można piec w łuskach i wyciskać miąższ, ale obróbka cieplna zmniejsza część właściwości przeciwutleniających.
Czy czosnek szkodzi?
Szkodzi w dużych dawkach, niemowlętom i osobom z niektórymi chorobami przewodu pokarmowego, nerek i wątroby. Dwa ząbki dziennie według Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej nie powinny zaszkodzić.
