Barwnik i aromat
krocyna, olejki lotne
Na plus
Szafran zawiera żółty barwnik krocynę, gorzką pikrokrocynę oraz olejki lotne, których jest do 2%.
Czy szafran jest zdrowy?
W skrócie Zdrowy z umiarem: szafran dodaje się do potraw w minimalnych ilościach, więc niewiele zmienia w diecie, a badania nad jego działaniem dotyczą głównie ekstraktów, a nie szczypty w risotto.
Szafran to wysuszone znamiona kwiatu szafranu uprawnego (Crocus sativus), używane jako przyprawa, która nadaje sosom, zupom i potrawom z ryżu smak, aromat i żółtą barwę. Na zebranie 1 kg znamion potrzeba 150 tys. kwiatów, więc to najdroższa przyprawa na świecie.
Z jednej strony przyprawy zwykle dodaje się w niewielkich ilościach, z drugiej o szafranie krąży dużo opinii o działaniu na nastrój czy sen. Sprawdzamy, co z tego wynika dla talerza.
Spis treści
Szafran: co jest na plus, a co na minus
Przeważa neutralność: przy kulinarnych szczyptach szafran ma niewielki wpływ na bilans diety, a jego zalety to smak, barwa i związki roślinne. Minusem są cena, goryczka przy nadmiarze i zbyt śmiałe obietnice.
Ilość w potrawie
niewielka szczypta
Na plus
Przyprawy dodaje się zwykle w niewielkich ilościach dla smaku, zapachu i koloru, a szafran jest tu podawany jako przykład.
Gorycz
przy nadmiarze
Z umiarem
Zbyt duża ilość szafranu sprawia, że potrawa staje się gorzka, co samo ogranicza nadmierne używanie.
Cena
najdroższa przyprawa
Z umiarem
Uprawa jest pracochłonna, a z hektara plantacji uzyskuje się tylko od 15 do 25 kg suchej przyprawy.
Badania
głównie ekstrakty
Z umiarem
Przeglądy badań opisują działanie ekstraktów szafranu, m.in. przy nastroju i śnie, ale to nie to samo co przyprawa do ryżu i nie są podstawą do leczenia jedzeniem.
Ile szafranu dziennie i jak jeść z głową
- Nie ma wyznaczonego limitu dla szafranu jako przyprawy, więc używaj najmniejszej ilości, która nada potrawie barwę i aromat.
- Dodawaj go do ryżu, zup i sosów, bo to potrawy, do których tradycyjnie służy.
- Doprawiaj nim zamiast soli: WHO radzi używać ziół i przypraw zamiast soli.
- Jeśli rozważasz suplement z szafranem, zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Szkodliwość i przeciwwskazania: szafran
W kuchni szafran trafia do potraw w ilościach śladowych, więc problemem są raczej cena, gorycz i kapsułki z ekstraktem niż szczypta w daniu.
- Brak danych, które wskazywałyby, że szczypta szafranu w potrawie szkodzi zdrowym dorosłym. Inaczej jest z kapsułkami i ekstraktami, dla których dawkowanie ustala lekarz.
- W nadmiarze przyprawy mogą szkodzić i wywoływać przykre dolegliwości, a w przypadku szafranu zbyt duża ilość po prostu psuje potrawę goryczą.
- W ciąży, podczas karmienia, przy chorobach przewlekłych i lekach nie sięgaj po suplementy z szafranem bez rozmowy z lekarzem, bo badania opisują działanie ekstraktów na nastrój i sen.
- Jeśli po potrawie z szafranem pojawiają się objawy alergii, odstaw go i skonsultuj się z lekarzem.
Porady
- Na opakowaniu szukaj nazwy Crocus sativus, czyli szafran uprawny.
- Wybieraj przyprawy o znanym, prostym składzie, a nie miksy, które zawierają duże ilości soli i wzmacniaczy smaku.
- Przyprawy przechowuj w hermetycznych pojemnikach, żeby nie traciły aromatu.
Najczęstsze pytania
Czy szafran jest zdrowy?
W kulinarnych ilościach to bezpieczna, aromatyczna przyprawa bez wielkiego wpływu na dietę. Jako suplement jest przedmiotem badań, ale nie jest lekiem.
Czy szafran szkodzi?
Brak danych, że szczypta w potrawie szkodzi zdrowym dorosłym. Szkodzić może nadmiar, który psuje potrawę goryczą, oraz suplementy bez konsultacji z lekarzem.
Dlaczego szafran jest taki drogi?
Bo na zebranie 1 kg znamion potrzeba 150 tys. kwiatów, a uprawa jest pracochłonna.
Czy szafran poprawia nastrój?
W przeglądach badań opisywano wpływ ekstraktów szafranu na objawy depresji i lęku, ale dotyczy to preparatów, a nie szczypty w daniu. Przy problemach z nastrojem skonsultuj się z lekarzem.
