Biały ryż
wysoki stopień przetworzenia
Z umiarem
Biały ryż należy do produktów o wysokim stopniu przetworzenia, które sprzyjają wyższemu indeksowi glikemicznemu, w przeciwieństwie do brązowego ryżu o niskim stopniu przetworzenia.
Czy risotto jest zdrowe?
W skrócie Zdrowe z umiarem: risotto to sycące danie z białego ryżu, które zyskuje przy dużej porcji warzyw, a traci przy nadmiarze masła, sera i soli, więc liczy się skład i wielkość porcji.
Risotto to włoskie danie z ryżu podsmażonego na tłuszczu, a potem gotowanego na rosole, na koniec mieszanego z utartym serem i świeżym masłem. Używa się do niego białego ryżu o krótkich lub średnich ziarnach, takiego jak arborio, carnaroli czy vialone nano.
Wątpliwości dotyczą białego ryżu, sera, masła i soli w bulionie. Risotto bywa jednak bazą dla grzybów, szparagów czy krewetek, więc wiele zależy od dodatków i wielkości porcji.
Spis treści
Risotto: co jest na plus, a co na minus
Risotto jest sycące, ale oparte na wysoko przetworzonym białym ryżu, więc na minus liczą się skrobia, tłuszcz i sól, a na plus możliwość dodania dużej porcji warzyw. W wersji z warzywami i oszczędnym serem wypada to znacznie lepiej niż w tradycyjnej, bardzo kremowej.
Skrobia
dużo, mało amylozy
Z umiarem
Ziarna na risotto mają wysoką zawartość skrobi i niską amylozy, dlatego uwalniają skrobię, a ryż staje się bardziej kleisty niż zwykle.
Ser i masło
dodawane na końcu
Z umiarem
Po ugotowaniu ryż miesza się z utartym serem i świeżym masłem, co podnosi zawartość tłuszczu i kaloryczność dania.
Sól
limit 5 g dziennie
Z umiarem
Risotto bywa gotowane na rosole i solone, a dorosły powinien jeść nie więcej niż 5 g soli dziennie, wliczając sól z bulionu i innych produktów.
Arsen w ryżu
więcej niż w innych zbożach
Z umiarem
Ryż gromadzi więcej arsenu nieorganicznego niż inne zboża. Przeciętny dorosły Europejczyk je 9 g ryżu dziennie, więc jego narażenie jest ponad 30-krotnie niższe niż tam, gdzie je się 300 g.
Dodatki
grzyby, szparagi, brokuły
Na plus
Risotto może zawierać pieczarki, szparagi, brokuły czy kalafior. Im więcej warzyw, tym bliżej do Talerza Zdrowego Żywienia, na którym warzywa i owoce zajmują połowę.
Ile risotta dziennie i jak jeść z głową
- Podawaj risotto jako część talerza, a nie cały: warzywa powinny zajmować połowę, a produkty skrobiowe tylko ¼.
- Gotuj na bulionie domowym i dosalaj na końcu, żeby kontrolować ilość soli.
- Ser dodawaj oszczędnie, a masło zastąp łyżką oliwy, bo oliwa też bywa składnikiem risotta.
- Gdy chcesz więcej błonnika, zrób podobne danie na ryżu brązowym lub grubej kaszy i nie rozgotowuj ziaren.
Szkodliwość i przeciwwskazania: risotto
Risotto szkodzi głównie wtedy, gdy jest bardzo tłuste i słone albo gdy jemy samą dużą porcję białego ryżu. Szczególnie ostrożnie podawaj je małym dzieciom.
- Przy cukrzycy i insulinooporności duża porcja risotta z białego ryżu może szkodzić, bo wysoki stopień przetworzenia sprzyja wyższemu indeksowi glikemicznemu, więc ustal porcję z dietetykiem.
- Małe dzieci są bardziej narażone na arsen z ryżu, dlatego opisano zalecenia, by nie zastępować mleka napojami ryżowymi, a produkty z ryżem wprowadzać od 4-6 roku życia.
- Nadmiar soli, na przykład z bulionu i sera, prowadzi do nadciśnienia, udaru i zawału, więc przy nadciśnieniu dosalaj risotto ostrożnie.
- Przy alergii na mleko danie z serem i masłem szkodzi, więc zapytaj lekarza o bezpieczne zamienniki.
Porady
- Do risotta wybieraj ryż przeznaczony do tego dania, na przykład arborio, carnaroli lub vialone nano.
- Dodawaj warzywa na początku i na końcu gotowania, na przykład grzyby, szparagi, brokuły albo kalafior.
- Jedz risotto z surówką albo sałatą, żeby połowę talerza zajęły warzywa.
Najczęstsze pytania
Czy risotto jest zdrowe?
Może być, jeśli ma dużo warzyw i jest umiarkowanie tłuste. Samo risotto z białego ryżu z serem i masłem lepiej traktować jako sycące danie na specjalną okazję.
Czy risotto jest szkodliwe?
Nie jest szkodliwe dla zdrowej osoby. Ostrożność dotyczy cukrzycy, nadciśnienia, alergii na mleko i małych dzieci jedzących dużo ryżu.
Czy risotto jest dobre przy cukrzycy?
Raczej w małej porcji i z dużą ilością warzyw. Biały ryż to produkt wysoko przetworzony, dlatego dietetyk powinien pomóc dobrać porcję.
Czy można zrobić risotto z brązowego ryżu?
Można, żeby mieć więcej błonnika. Pamiętaj, że brązowy ryż zawiera więcej arsenu niż biały, więc nie jedz go codziennie w dużych ilościach.
Czy dzieci mogą jeść risotto?
Zapytaj pediatrę lub dietetyka, bo małe dzieci są bardziej narażone na arsen z ryżu. Starszym dzieciom risotto z warzywami zwykle nie szkodzi.
