Smażenie w tłuszczu
sporo tłuszczu na patelni
Na minus
Racuchy smaży się na tłuszczu, co podnosi ich kaloryczność. WHO radzi ograniczać tłuszcze nasycone do 10% energii z całego dnia i wybierać gotowanie lub gotowanie na parze zamiast smażenia.
Czy racuchy są zdrowe?
W skrócie Okazjonalnie: racuchy to placuszki smażone w tłuszczu, które z jabłkiem i małą ilością cukru są niezłym śniadaniem od święta, ale smażenie i obfite słodkie dodatki odbierają im walory.
Racuchy to w kuchni polskiej niewielkie, pulchne placuszki smażone na złoty kolor z mąki, płynu, jaj i spulchniacza, takiego jak drożdże albo proszek do pieczenia. Zwykle robi się je z jabłkiem, a podaje na słodko, z cukrem pudrem, śmietaną lub marmoladą.
O ich wartości decydują dwie rzeczy: tłuszcz do smażenia i słodkie dodatki. Wersja z owocem i małą ilością cukru to co innego niż racuszki ziemniaczane smażone na smalcu i posypane cukrem, więc wiele zależy od przepisu.
Spis treści
Racuchy: co jest na plus, a co na minus
Na minus przeważa smażenie w tłuszczu i słodkie dodatki, a na plus dodatek owoców do ciasta. Racuchy dobrze wypadają jako rodzinna przyjemność, ale nie jako codzienne śniadanie.
Akrylamid
powstaje powyżej 120°C
Z umiarem
Ten związek tworzy się z cukrów i aminokwasów w produktach skrobiowych podczas smażenia i pieczenia w wysokiej temperaturze. EFSA uznaje, że w żywności może zwiększać ryzyko nowotworów.
Cukier w dodatkach
zależy od posypki i dżemu
Na minus
Cukier puder, marmolada i słodka śmietana szybko podnoszą ilość cukrów wolnych. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, by stanowiły mniej niż 10% energii, co przy diecie około 2000 kcal dziennie daje 50 g.
Owoc w cieście
jabłko, rabarbar, śliwki
Na plus
Typowe racuchy robi się z jabłkiem krojonym lub startym, czasem z rabarbarem lub śliwkami. Owoc urozmaica smak, a świeże owoce i warzywa WHO zaleca jeść w ilości co najmniej 400 g dziennie.
Smalec w wersji tradycyjnej
racuszki ziemniaczane
Na minus
Racuszki ziemniaczane z ugotowanych ziemniaków, jaj, śmietany i masła tradycyjnie smaży się na smalcu. Smalec to tłuszcz zwierzęcy, który Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej wymienia wśród źródeł kwasów nasyconych.
Ile racuchów dziennie i jak jeść z głową
- Nie ma ustalonej dziennej porcji racuchów, więc traktuj kilka małych placuszków jako dodatek do niedzielnego śniadania, a nie codzienny posiłek.
- Smaż na złoty kolor, nie na ciemnobrązowy, bo poziom akrylamidu jest związany z brązowieniem produktu.
- Zamiast grubej warstwy cukru pudru podaj racuchy z jogurtem naturalnym i świeżymi owocami.
- Do smażenia wybieraj olej roślinny, na przykład rzepakowy, bo WHO radzi zastępować masło, smalec i ghee olejami bogatymi w tłuszcze wielonienasycone.
Szkodliwość i przeciwwskazania: racuchy
Racuchy szkodzą głównie wtedy, gdy jada się je często, w dużych porcjach i z obfitym cukrem. Ostrożność dotyczy osób z cukrzycą, chorobami serca i alergiami pokarmowymi oraz dzieci.
- Cukrzyca i insulinooporność: ciasto z mąki i cukier z dodatków podnoszą poziom glukozy, więc porcję i dodatki ustal z lekarzem lub dietetykiem.
- Choroby serca i podwyższony cholesterol: smalec i masło zawierają dużo kwasów nasyconych, które według Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej przyspieszają rozwój miażdżycy.
- Alergie i nietolerancje: racuchy szkodzą osobom uczulonym na jaja i mleko, bo ciasto robi się z mąki, jaj oraz mleka lub kefiru. Przy celiakii potrzebna jest mąka bezglutenowa.
- Dzieci: EFSA zaznacza, że w przeliczeniu na masę ciała to dzieci są najbardziej narażone na akrylamid, więc mocno przypieczone racuszki lepiej im ograniczać.
Porady
- Wybieraj dojrzałe, słodkie jabłka i dodawaj do ciasta mniej cukru, bo owoc sam osładza placuszki.
- Smaż w niewielkiej ilości tłuszczu na dobrze rozgrzanej patelni i odsącz racuchy na papierowym ręczniku.
- Posyp cukrem pudrem cienko, tuż przed podaniem, albo zostaw cukier w osobnej miseczce, by każdy dosypał tyle, ile chce.
- Podawaj racuchy jako rodzinne śniadanie w weekend z miską owoców obok, żeby słodycz nie była jedynym akcentem na stole.
Najczęstsze pytania
Czy racuchy są zdrowe?
Są daniem na okazje. Z jabłkiem i bez dużej ilości cukru mogą być miłym śniadaniem, ale smażenie w tłuszczu i słodkie dodatki sprawiają, że nie nadają się na każdy dzień.
Czy racuchy są szkodliwe?
Zjedzone od czasu do czasu nie są szkodliwe dla zdrowej osoby. Kłopot zaczyna się przy częstym jedzeniu dużych porcji z cukrem i smalcem, szczególnie w cukrzycy i chorobach serca.
Czy racuchy z jabłkiem są zdrowsze?
Tak, bo owoc dodaje smak i pozwala użyć mniej cukru, a jabłko to zwykle lepszy dodatek niż marmolada czy sam cukier puder. Smażenie w tłuszczu jednak nie znika.
Czy racuchy zawierają akrylamid?
Mogą go zawierać, bo ten związek powstaje w produktach skrobiowych smażonych lub pieczonych w temperaturze powyżej 120°C. Im ciemniejsze brązowienie, tym więcej akrylamidu, więc smaż na złoty kolor.
Czym smażyć racuchy, żeby były lżejsze?
Najlepiej olejem roślinnym zamiast smalcu, w niewielkiej ilości i na średnim ogniu. Gotowe racuchy odsącz z nadmiaru tłuszczu.
Czy racuchy mogą jeść dzieci?
Tak, ale w małych porcjach i jasno przyrumienione. Do ciasta dodaj więcej jabłka, a zamiast cukru pudru podaj z jogurtem.
