Sól
bardzo dużo, 3,0 g w 100 g
Na minus
Tyle soli podaje etykieta przykładowych precelków. Dorosły nie powinien przekraczać 5 g soli dziennie ze wszystkich źródeł.
Czy precelki są zdrowe?
W skrócie Okazjonalnie: precelki to słona, wysokoprzetworzona przekąska z jasnej mąki, więc lepiej jeść je od święta i w małej garści niż sięgać po nie codziennie.
Precelki to chrupiące, drobne wypieki w kształcie precla, zwykle z mąki pszennej, oleju rzepakowego, drożdży i soli. Sam precel ma średniowieczną historię: według legendy mnich uformował ciasto na kształt rąk złożonych do modlitwy, a twardą wersję miał wymyślić piekarz, który upiekł miękkie precle drugi raz.
Wątpliwości budzą przede wszystkim sól i stopień przetworzenia, bo to przekąska do podjadania garściami przy filmie albo w drodze. Zestawiamy tu skład z etykiety przykładowych precelków z tym, co radzi Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.
Spis treści
Precelki: co jest na plus, a co na minus
Na minus przeważają sól i przetworzenie, bo precelki są pieczone z jasnej mąki, mocno solone i łatwo je zjeść bez miary. Na plus mają niewiele cukru i tłuszczu nasyconego, więc nie są najgorszą słoną przekąską, ale nadal pozostają wyjątkiem.
Przetworzenie
wysokie
Na minus
Słone przekąski zalicza się do żywności wysokoprzetworzonej, którą zalecenia żywieniowe każą ograniczać.
Energia
409 kcal w 100 g
Z umiarem
Mała garść to niewiele, ale miska do filmu szybko zamienia się w pełny posiłek, więc pilnuj porcji.
Tłuszcz nasycony
mało, 0,7 g w 100 g
Na plus
Wypiek jest na oleju rzepakowym, a etykieta wykazuje niewiele tłuszczów nasyconych.
Cukier
mało, 3,1 g w 100 g
Na plus
W składzie jest tylko ekstrakt słodowy, a zawartość cukrów jest niska.
Akryloamid
powstaje przy wypieku
Z umiarem
Paluszki i krakersy należą do przetworów zbożowych z największą zawartością akryloamidu, który tworzy się przy wypieku w wysokiej temperaturze.
Ile precelków dziennie i jak jeść z głową
- Traktuj precelki jak przekąskę na wyjątkowe okazje, a nie codzienny dodatek, bo sól z nich dolicza się do soli z pieczywa, wędlin i serów.
- Odmierz porcję do miseczki zamiast jeść z opakowania i popij wodą.
- Dorosły może dziennie przyjąć najwyżej 5 g soli ze wszystkich źródeł, więc sprawdź na etykiecie, ile soli ma porcja.
- Wybieraj precelki jaśniejsze, mniej przypieczone, bo im jaśniejsze przetwory zbożowe, tym mniej zawierają akryloamidu.
- Dla dzieci zamiast słonych przekąsek przygotuj owoce lub warzywa pokrojone w słupki.
Szkodliwość i przeciwwskazania: precelki
Precelki szkodzą głównie przez nadmiar soli i to, że łatwo je jeść ponad miarę. Najwięcej powodów do ostrożności mają osoby z nadciśnieniem, chorobami serca i nerek, dzieci oraz alergicy.
- Nadmiar soli szkodzi ciśnieniu i sercu: Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej łączy go z nadciśnieniem tętniczym, udarem mózgu, niewydolnością i zawałem serca.
- Przy nadciśnieniu, chorobach serca i nerek zapytaj lekarza lub dietetyka, ile słonych przekąsek możesz jeść.
- Dzieciom nie podawaj ich jako codziennej przekąski: nawyki żywieniowe kształtują się od najmłodszych lat, a zalecenia dotyczące soli dla dzieci są niższe niż dla dorosłych.
- Precelki zawierają gluten z mąki pszennej i mogą zawierać sezam, mleko i jaja, więc przy celiakii i alergiach szkodzą, dlatego czytaj etykietę.
- Mocno wypieczone sztuki mają więcej akryloamidu, bo ten związek powstaje przede wszystkim w skórce, więc omijaj te przypieczone.
Porady
- Porównuj na etykiecie ilość soli i wybieraj produkty o obniżonej zawartości sodu.
- Do filmu zamiast precelków przygotuj popcorn bez dodatku soli albo słupki warzyw.
- Nie dosalaj posiłków w dniu, w którym jesz słone przekąski.
- Kupuj raczej małe opakowania, które trudniej zjeść w jednej chwili.
Najczęstsze pytania
Czy precelki są zdrowe?
To przekąska okazjonalna: ma dużo soli i jest wysokoprzetworzona, choć cukru i tłuszczu nasyconego jest w niej niewiele.
Czy precelki są szkodliwe?
Jednorazowo nie, ale regularnie jedzone w dużych ilościach szkodzą przez sól, która obciąża układ krążenia.
Ile precelków można zjeść?
Nie ma ustalonej porcji. Porównaj ilość soli w porcji z limitem 5 g dziennie ze wszystkich źródeł i pamiętaj, że sól jest też w pieczywie i wędlinach.
Czy precelki mają gluten?
Tak, są robione z mąki pszennej, więc nie nadają się przy celiakii, a na etykiecie mogą być też ślady sezamu, mleka i jaj.
Czy dzieci mogą jeść precelki?
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej radzi wyeliminować słone przekąski, takie jak paluszki i chipsy, z codziennej diety dzieci, więc najwyżej od święta.
