Mięso przetworzone
grupa 1 wg Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem
Na minus
Mięso poddane soleniu, peklowaniu, fermentacji lub wędzeniu zalicza się do przetworzonego. Dowody wskazują, że jego jedzenie powoduje raka jelita grubego.
Czy metka jest zdrowa?
W skrócie Okazjonalnie: metka to przetworzona, smarowna kiełbasa z wieprzowiny, słona i tłusta, a mięso przetworzone uznano za rakotwórcze dla ludzi, więc zostaw ją na wyjątkowe kanapki.
Metka to kiełbasa niedojrzewająca, przyrządzana z surowej, zmielonej i mocno przyprawionej wieprzowiny. Ma konsystencję pasty, dlatego smaruje się nią chleb. Jest popularna na Kujawach, w Wielkopolsce i na Śląsku, a odmiany różnią się stopniem uwędzenia i rozdrobnienia, jak metka wiejska, bawarska, tatarska czy łososiowa.
Wątpliwości budzi to, że metka jest mięsem przetworzonym, solonym i wędzonym, a jemy ją często codziennie na kanapce. Dochodzi do tego pytanie o bezpieczeństwo, bo wyrób powstaje na bazie półsurowego mięsa. Zadają je także miłośnicy metki cebulowej.
Spis treści
Metka: co jest na plus, a co na minus
Na minus przeważa to, że metka jest wyrobem przetworzonym, słonym i tłustym. Plusem jest głównie białko z mięsa, a odmiany z cebulą czy przyprawami różnią się smakiem, ale nie zmieniają oceny.
Sól
dużo, limit soli w diecie 5 g dziennie
Na minus
Wędliny należą do istotnych dostawców soli w diecie, a jej nadmiar sprzyja nadciśnieniu, udarowi i zawałowi serca.
Sól peklująca
azotany i azotyny
Z umiarem
Mieszanki soli peklujących hamują rozwój bakterii chorobotwórczych i utrwalają różowoczerwoną barwę wyrobu, ale to jednocześnie dodatek, który w mięsie przetworzonym budzi najwięcej pytań.
Tłuszcz i cholesterol
dużo w wyrobach mielonych
Na minus
Wędliny mielone, do których należy metka, oprócz soli zawierają dużo tłuszczu, cholesterolu, cukru i wody, a także inne dodatki, które w nadmiarze niekorzystnie wpływają na zdrowie.
Dodatki
fosforany, glutaminian, aromaty dymu
Na minus
Wyroby przemysłowe mogą zawierać fosforany, glutaminian sodu, karageny, cukier i aromaty dymu wędzarniczego. Wyroby tradycyjne mają zwykle mniej soli i wody, a nie mają fosforanów.
Białko
z wieprzowiny lub wołowiny
Na plus
Podstawą jest wieprzowina albo wołowina, czyli mięso będące dostawcą pełnowartościowego białka, żelaza i cynku, jednak te zalety przesłania ilość soli i tłuszczu.
Ile metki dziennie i jak jeść z głową
- Traktuj metkę jak dodatek na wyjątkowe kanapki, a nie codzienne śniadanie. Polskie wytyczne zalecają ograniczać mięso czerwone i przetworzone łącznie do 500 g tygodniowo.
- Smaruj cienką warstwę i dokładaj dużo warzyw, na przykład ogórka, rzodkiewki, sałaty albo pomidora.
- Częściej sięgaj po pasty z ciecierzycy, soi, soczewicy, jajek, twarogu lub awokado, które Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej wskazuje jako alternatywę dla wędliny na kanapkę.
- Czytaj skład i wybieraj wyroby bez fosforanów, glutaminianu sodu, karagenów, cukru, aromatów dymu wędzarniczego i białek sojowych.
- Szukaj wyrobów tradycyjnych, zarejestrowanych na liście Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, bo mają więcej białka, mniej soli i wody.
Szkodliwość i przeciwwskazania: metka
Metka nie szkodzi przy okazjonalnym jedzeniu, ale jej nadmiar może szkodzić sercu, jelitom i ciśnieniu. W ciąży lepiej ją odstawić, bo powstaje z surowej wieprzowiny.
- W ciąży metka może szkodzić. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej radzi kobietom w ciąży unikać surowego mięsa i surowych wędlin z powodu toksoplazmozy, a metka powstaje z surowej, zmielonej wieprzowiny, więc zapytaj lekarza lub z niej zrezygnuj.
- Przy nadciśnieniu i chorobach serca sól z metki szkodzi, bo jej nadmiar sprzyja nadciśnieniu tętniczemu, udarowi i zawałowi serca.
- Częste jedzenie mięsa przetworzonego może szkodzić jelitom, bo 50 g dziennie, czyli dwa duże plastry wędzonej szynki, wiązano ze wzrostem ryzyka raka jelita grubego o 18%.
- Taka sama dzienna porcja mięsa przetworzonego była też wiązana ze wzrostem ryzyka choroby wieńcowej o 42% i cukrzycy typu 2 o 51%, więc codzienna metka szkodzi szczególnie osobom z chorobami serca i cukrzycą.
- Metka należy do kiełbas nietrwałych, czyli takich, które nie są przeznaczone do długiego przechowywania, więc po otwarciu zjedz ją szybko i nie zostawiaj w cieple.
Porady
- Kupuj metkę od sprzedawcy, który podaje pełny skład, a przy wyrobach na wagę poproś o etykietę.
- Częściowo zastępuj wędliny przemysłowe mięsem przyprawionym samodzielnie i upieczonym lub ugotowanym w domu.
- Wyroby z całych kawałków mięsa wybieraj częściej niż mielone, bo te drugie zawierają więcej soli, tłuszczu, cukru i wody.
- Trzymaj metkę w lodówce i nie zostawiaj jej na stole po śniadaniu.
Najczęstsze pytania
Czy metka jest zdrowa?
Okazjonalnie. To mięso przetworzone, słone i tłuste, więc najlepiej jeść ją rzadko i w małej ilości.
Czy metka cebulowa jest zdrowa?
Metka cebulowa to odmiana metki z dodatkiem cebuli. Cebula nie zmienia faktu, że to mięso przetworzone, dlatego ocena jest ta sama: rzadko i w małej porcji.
Czy metka szkodzi?
Jedzona rzadko nie szkodzi zdrowej dorosłej osobie. Szkodzić może jedzona często i w dużych ilościach oraz w ciąży, bo powstaje z surowej wieprzowiny.
Czy metka jest surowa?
Nie w pełni: powstaje z surowej lub półsurowej, zmielonej wieprzowiny i jest wędzona. Dlatego w ciąży lepiej ją omijać, a wyrób trzymaj w lodówce.
Ile metki można zjeść?
Nie ustalono bezpiecznej ilości metki ani innych wędlin, bo ryzyko rośnie wraz z ilością mięsa przetworzonego. Im rzadziej i mniej, tym lepiej, a metka powinna mieścić się w tygodniowym limicie mięsa.
