Kalorie
zero, słodzik bezkaloryczny
Na plus
Glikozydy stewiolowe należą do słodzików bezkalorycznych, bo są trawione dopiero w jelicie grubym przy udziale bakterii.
Czy stewia jest zdrowa?
W skrócie Zdrowa z umiarem: stewia nie ma kalorii i nie podnosi glukozy, ale WHO nie zaleca słodzików do kontroli wagi, a nadmiar może szkodzić mikroflorze jelit, więc używaj jej oszczędnie.
Stewia to potoczna nazwa glikozydów stewiolowych, związków słodzących uzyskiwanych z liści rośliny Stevia rebaudiana, pochodzącej z Brazylii i Paragwaju. W Unii Europejskiej dodatek ten ma symbol E960 i jest dopuszczony między innymi do napojów, deserów i słodzików stołowych.
Wątpliwości budzi to, czy słodzik z rośliny jest zdrowszy od cukru i czy wolno używać go codziennie. Sprawdzamy, co mówią instytucje zdrowia publicznego i badania.
Spis treści
Stewia: co jest na plus, a co na minus
Na plus przeważa to, że stewia nie ma kalorii i nie podnosi glukozy, więc dobrze zastępuje cukier w herbacie czy wypiekach. Na minus liczą się zalecenia WHO dotyczące słodzików i możliwy wpływ nadmiaru na mikroflorę jelit.
Glukoza we krwi
bez wpływu na poziom
Na plus
Nie wywołują zmian stężenia glukozy we krwi, dlatego są atrakcyjnym zamiennikiem cukru dla osób chorych na cukrzycę.
Bezpieczna dawka
do 4 mg/kg masy ciała
Z umiarem
To dawka w przeliczeniu na czysty stewiol, a w UE glikozydy stewiolowe są dodatkiem E960.
Siła słodyczy
ekstrakt około 300 razy słodszy
Z umiarem
Sproszkowane liście są słodsze od cukru 20-30 razy, a słodycz utrzymuje się dłużej; część związków ma gorzki, lukrecjowy posmak.
Zalecenia WHO
nie do kontroli wagi
Na minus
WHO odradza słodziki bez cukru, w tym stewię, do kontroli masy ciała i zmniejszania ryzyka chorób niezakaźnych; zalecenie jest warunkowe i nie dotyczy osób z cukrzycą.
Mikroflora jelit
nadmiar może szkodzić
Z umiarem
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej przypomina o możliwym negatywnym wpływie nadmiernego spożycia słodzików na mikroflorę jelit.
Ile stewii dziennie i jak jeść z głową
- Słodź stewią oszczędnie, bo ekstrakt jest wielokrotnie słodszy od cukru, a duża ilość naraz daje gorzki posmak.
- Nie przekraczaj bezpiecznej dawki dziennej i pamiętaj, że słodziki kryją się też w napojach, deserach i słodyczach „bez cukru”.
- Zamiast tylko zamieniać cukier na słodzik, stopniowo zmniejszaj ogólną słodycz posiłków, co zaleca WHO.
Szkodliwość i przeciwwskazania: stewia
Stewia jest uznawana za bezpieczną w dopuszczonych dawkach, ale szkodzi przy bezrefleksyjnym, częstym używaniu i nie jest cudownym sposobem na odchudzanie. Osoby z chorobami przewlekłymi powinny ustalić słodzenie z lekarzem.
- Nadmiar słodzików, w tym stewii, może szkodzić mikroflorze jelit.
- Stewia nie pomoże trwale w odchudzaniu: w obserwacjach długotrwałe używanie słodzików wiązano z wyższym ryzykiem cukrzycy typu 2, chorób serca i śmiertelności, choć na wyniki mogły wpływać inne czynniki.
- Słodziki trafiają głównie do żywności wysokoprzetworzonej, jak napoje, słodycze i desery, które nie powinny być podstawą diety.
- Przy cukrzycy zasady słodzenia ustal z lekarzem lub dietetykiem, bo stewia nie zastępuje leczenia.
Porady
- Szukaj na etykiecie nazwy glikozydy stewiolowe lub symbolu E960.
- W wypiekach i gorących napojach możesz użyć stewii, bo jest odporna na wysokie temperatury.
- Do słodkiego smaku w owsiance czy jogurcie wybieraj owoce, które dają naturalne cukry, zamiast kolejnych słodzików.
Najczęstsze pytania
Czy stewia jest zdrowa?
Jest bezkaloryczna i nie podnosi glukozy, ale WHO nie zaleca słodzików do kontroli wagi. Zdrowo wypada jako okazjonalny zamiennik cukru, a nie podstawa słodzenia.
Czy stewia słodzik jest zdrowy?
Według Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej używanie słodzików zamiast cukru rekomendują osobom z nadwagą i cukrzycą Polskie Towarzystwo Badań nad Otyłością i Polskie Towarzystwo Diabetologiczne. Nie traktuj ich jednak bezrefleksyjnie ani bez ograniczeń.
Czy glikozydy stewiolowe są zdrowe?
To właśnie one słodzą stewię. Przegląd badań nie wykazał szkodliwego wpływu stewiozydu i rebaudiozydu A na zdrowie człowieka, a dla tych związków ustalono bezpieczną dawkę dzienną.
Czy stewia szkodzi?
W dopuszczonych dawkach uznawana jest za bezpieczną. Szkodzić może nadmiar, zwłaszcza mikroflorze jelit, a stewia nie gwarantuje kontroli masy ciała.
Czy stewia jest zdrowsza od cukru?
Pod względem kalorii i wpływu na glukozę tak, bo nie ma jednego ani drugiego. WHO radzi jednak zmniejszać ogólną słodycz diety, a nie tylko zamieniać cukier na słodzik.
