Białko
5,5% w świeżych liściach
Na plus
Suszone pędy zawierają 20,8% białek, a w szczycie sezonu sucha masa liści nawet do 25%, ale świeże liście to w większości woda.
Czy pokrzywa jest zdrowa?
W skrócie Zdrowa z umiarem: młode liście pokrzywy są jadalne i dostarczają białka, witaminy C oraz minerałów, ale napar nie zastępuje diety ani leczenia, a starsze liście i zioła dla dzieci wymagają ostrożności.
Pokrzywa zwyczajna to dziko rosnąca roślina o parzących włoskach, która od dawna trafia do kuchni i apteczki. Po zwiędnięciu albo obróbce cieplnej przestaje parzyć, a ugotowana smakuje podobnie do szpinaku, więc bywa dodawana do zup, purée czy pesto.
Pija się też napary z jej liści, a w sieci przypisuje się im wiele zalet. Tu opisujemy skład i ostrożności, bez obietnic leczniczych.
Spis treści
Pokrzywa: co jest na plus, a co na minus
Na plus przeważa skład: pokrzywa zawiera białko, witaminę C i minerały, a po obróbce jest jadalna jak szpinak. Na minus liczą się starsze liście, brak podstaw do leczniczych obietnic i ostrożność z ziołami dla dzieci.
Witamina C
0,1-0,6% w liściach
Na plus
Liście zawierają też β-karoten oraz minerały, w tym potas, wapń i żelazo.
Żelazo
1668 mg w 1 kg suchej masy
Z umiarem
To wartość dla suchej masy, a napar z pokrzywy według Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej nie zastąpi zbilansowanej diety ani suplementacji przy niedokrwistości.
Włoski parzące
znikają po obróbce
Na plus
Pokrzywy przestają parzyć, gdy zwiędną albo zostaną poddane obróbce cieplnej, a moczenie w wodzie też usuwa substancje parzące.
Starsze liście
cystolity po kwitnieniu
Na minus
Po kwitnieniu w liściach powstają cystolity; według jednych opisów mogą drażnić nerki, według innych brak na to dowodów medycznych, więc młodsze liście są rozsądniejszym wyborem.
Napary dla dzieci
brak jasnych wytycznych
Z umiarem
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej uznaje pokrzywę za jedno z najbezpieczniejszych ziół dla małych dzieci, ale przy braku wytycznych zaleca dużą ostrożność.
Ile pokrzywy dziennie i jak jeść z głową
- Zbieraj młode pędy przed kwitnieniem i obrabiaj je cieplnie albo zalewaj wodą, bo wtedy przestają parzyć.
- Używaj ugotowanych liści tak jak szpinaku: do zup, purée albo pesto.
- Napar z suszonych liści traktuj jako napój ziołowy, a nie zamiennik leczenia czy zbilansowanej diety.
- Gdy podajesz zioła dziecku, najpierw skonsultuj to z pediatrą.
Szkodliwość i przeciwwskazania: pokrzywa
Pokrzywa szkodzi głównie wtedy, gdy jest surowa albo zbyt stara, a napar bywa szkodliwy, gdy zastępuje leczenie. Przy alergiach oraz chorobach nerek lub wątroby zapytaj lekarza.
- Świeże pędy parzą skórę: ból i swędzenie trwają zwykle do 10 minut, a u osób szczególnie wrażliwych objawy mogą trwać do 12 godzin.
- Według niektórych źródeł spożywanie surowych, świeżych roślin może uszkodzić wątrobę, a cystolity ze starszych liści mogą drażnić nerki, więc przy chorobach tych narządów skonsultuj się z lekarzem.
- Pyłek pokrzywy ma niewielkie znaczenie alergenne, ale bywa zaliczany do przyczyn kataru siennego, bo uczulonych na nią jest około 13% osób z zaawansowaną pyłkowicą.
Porady
- Zakładaj rękawiczki przy zbieraniu, bo włoski parzące wbijają się w skórę nawet przy delikatnym dotknięciu.
- Po poparzeniu możesz potrzeć miejsce zgniecionymi liśćmi babki, szałwii, mięty lub szczawiu albo posmarować je oliwą.
- Liście możesz suszyć na herbatę, a z gotowanych przyrządzać zupę, purée lub pesto.
Najczęstsze pytania
Czy pokrzywa jest zdrowa?
Młode liście są jadalne i zawierają białko, witaminę C oraz minerały, ale nie należy traktować pokrzywy jak leku. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej przypomina, że napar z niej nie zastąpi diety ani suplementacji.
Czy picie pokrzywy jest zdrowe?
Napar z suszonych liści jest napojem ziołowym i tak go traktuj. Jeśli pijesz go regularnie i masz przewlekłe choroby, omów to z lekarzem.
Czy pokrzywy są zdrowe jako jedzenie?
Tak, po obróbce: ugotowane smakują podobnie do szpinaku i nadają się do zup, purée i pesto, a młode pędy zbiera się wiosną.
Czy pokrzywa szkodzi?
Dobrze przygotowana, w rozsądnych ilościach, zwykle nie. Może zaszkodzić skórze, gdy jest surowa, a przy pyłkowicy oraz chorobach nerek lub wątroby warto zachować ostrożność.
Czy pokrzywa jest zdrowa dla dzieci?
Dla małych dzieci nie ma jasnych wytycznych co do naparów ziołowych, dlatego trzeba podchodzić do nich ostrożnie. Pokrzywa należy do ziół, które wydają się najbezpieczniejsze, ale zawsze zapytaj pediatrę.
