Błonnik
od 10,5 do 14,9% w ziarnie
Na plus
W suchej masie ziarna orkiszu błonnika jest więcej niż w pszenicy zwyczajnej, gdzie wartość ta jest mniejsza niż 10%.
Czy chleb orkiszowy jest zdrowy?
W skrócie Zdrowy, jeśli jest razowy: chleb orkiszowy ma więcej błonnika niż zwykły pszenny, ale jasny z białej mąki traci tę przewagę, a przy celiakii szkodzi, bo zawiera gluten.
Orkisz, czyli pszenica orkiszowa, to jedna z najstarszych odmian zbóż. Ziarno ma więcej białka, tłuszczu i błonnika oraz mniej energii niż pszenica zwyczajna, a chleb powstaje z mąki orkiszowej.
Wątpliwości budzi to, czy nazwa na opakowaniu gwarantuje zdrowszy wybór. Nie zawsze, bo ważniejszy od gatunku zboża jest stopień przemiału mąki, a orkisz nadal jest pszenicą z glutenem. Dlatego ocena zależy od konkretnego bochenka.
Spis treści
Chleb orkiszowy: co jest na plus, a co na minus
Przeważa plus, o ile chleb jest z mąki razowej lub pełnoziarnistej. Kafle pokazują, co orkisz daje, a na czym trzeba uważać przy wyborze bochenka i przy chorobach związanych z glutenem.
Białko
ok. 12,5-19,5% w ziarnie
Na plus
Ziarno orkiszu dostarcza łatwiej strawnego białka, a także cynku, miedzi, potasu i selenu w większych ilościach niż pszenica zwyczajna.
Stopień przemiału
razowy lepszy od jasnego
Z umiarem
Im niższy stopień przetworzenia mąki, tym więcej witamin, składników mineralnych i błonnika. Jasny chleb orkiszowy z białej mąki nie ma tej przewagi.
Gluten
zawiera gluten
Na minus
Orkisz nie jest zalecany przy celiakii i alergii na gluten. Nie ma podstaw, by uznać go za bezpieczne zboże dla wszystkich uczulonych na białka glutenowe.
Sól
pieczywo to źródło soli
Z umiarem
Pieczywo wymieniane jest wśród istotnych źródeł soli w diecie, a maksymalne dzienne spożycie soli to 5 g.
Kwas fitynowy
mniej po fermentacji
Z umiarem
Kwas fitynowy może ograniczać wykorzystanie składników odżywczych. Moczenie, kiełkowanie i fermentacja z udziałem bakterii kwasu mlekowego znacznie go zmniejszają.
Ile chleba orkiszowego dziennie i jak jeść z głową
- Na etykiecie szukaj informacji, że chleb jest z mąki razowej lub pełnoziarnistej, a nie tylko słowa orkiszowy w nazwie.
- Wybieraj pieczywo na zakwasie, które ma wyższą wartość odżywczą i niższy indeks glikemiczny niż chleb na drożdżach.
- Sięgaj po bochenek zamiast bułek, bo przy produkcji bułek powszechnie dodaje się tłuszcz i cukier.
- Badania obserwacyjne wiążą spożycie średnio 2,5 porcji pełnoziarnistych produktów zbożowych dziennie z niższym o 21% ryzykiem incydentów sercowo-naczyniowych u dorosłych, więc razowy chleb może być jedną z takich porcji.
Szkodliwość i przeciwwskazania: chleb orkiszowy
Chleb orkiszowy szkodzi przede wszystkim osobom z celiakią i alergią na gluten. Pozostałych mogą zawieść oczekiwania, bo jasny chleb z białej mąki orkiszowej nie jest wiele lepszy od zwykłego.
- Przy celiakii i alergii na gluten chleb orkiszowy szkodzi, bo orkisz jest gatunkiem pszenicy i zawiera gluten.
- Przy nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten część osób znosi orkisz lepiej niż pszenicę zwyczajną, ale to sprawa indywidualna, którą warto omówić z lekarzem lub dietetykiem.
- Przy nadciśnieniu czytaj etykiety, bo nadmiar soli wiąże się z nadciśnieniem tętniczym i udarem mózgu, a pieczywo jest istotnym źródłem soli.
Porady
- W składzie szukaj mąki razowej na pierwszym miejscu i sprawdź, czy ciemna barwa nie pochodzi z barwnika, na przykład karmelu.
- Jasny chleb orkiszowy traktuj jak zwykłe pieczywo jasne, a na co dzień wybieraj razowy lub pełnoziarnisty.
- Do kanapki wybieraj dodatki o mniejszej zawartości soli niż wędliny i sery żółte, bo pieczywo samo dostarcza jej sporo.
Najczęstsze pytania
Czy chleb orkiszowy jest zdrowy?
Tak, jeśli jest razowy lub pełnoziarnisty. Wtedy dostarcza więcej błonnika i składników mineralnych niż pieczywo z białej mąki.
Czy chleb orkiszowy jest zdrowy na jelita?
Razowa pszenica orkiszowa ma sporo błonnika i może być korzystna przy dysbiozie jelitowej i zaparciach, ale nie zastępuje leczenia, a reakcja na gluten bywa indywidualna.
Czy chleb z mąki orkiszowej jest zdrowy?
Zależy od mąki. Z pełnego przemiału jest bogatszy w składniki odżywcze, z jasnej traci tę przewagę.
Czy chleb orkiszowy z marketu, na przykład z Biedronki lub Lidla, jest zdrowy?
O wartości decyduje skład, nie sklep. Sprawdź rodzaj mąki, obecność zakwasu i barwników oraz ilość soli, a nie same słowo orkiszowy.
Czy chleb orkiszowy jest zdrowy dla cukrzyków?
Pieczywo na zakwasie ma niższy indeks glikemiczny niż chleb na drożdżach, a razowe ma więcej błonnika. Wybór dopasuj z lekarzem lub dietetykiem do swojego leczenia.
Czy chleb orkiszowy szkodzi?
Szkodzi osobom z celiakią i alergią na gluten. Pozostałym szkodzić może raczej nadmiar soli niż sam orkisz.
