Pochodzenie
jadalny tłuszcz roślinny
Na plus
W Afryce Subsaharyjskiej masło shea jest używane w kuchni od co najmniej XIV wieku, do smażenia i jako dodatek nadający potrawom konsystencję i aromat.
Czy masło shea jest zdrowe?
W skrócie Okazjonalnie: masło shea jest jadalne i od wieków używane w kuchni Afryki, ale to tłuszcz bogaty w kwas stearynowy, a badań nad jego wpływem na zdrowie ludzi jest bardzo mało.
Masło shea to tłuszcz roślinny z owoców masłosza Parka, drzewa rosnącego w Afryce. Świeże, nieprzetworzone ma konsystencję pasty i białawą barwę, jest niemal bez zapachu i ma bardzo słaby smak. Na świecie używa się go głównie w kosmetykach, ale jest też jadalne.
Pytanie, czy masło shea jest zdrowe do jedzenia, nie ma prostej odpowiedzi. Wiadomo, z jakich kwasów tłuszczowych się składa, i jest jedno badanie obserwacyjne z Ghany, ale to zbyt mało, by polecać je jako codzienny tłuszcz.
Spis treści
Masło shea: co jest na plus, a co na minus
Masło shea jest jadalnym tłuszczem o stałej konsystencji, ale dowody zdrowotne są skromne, a spora część kwasów to kwas stearynowy. Dlatego traktuj je jako dodatek, nie podstawę diety.
Kwasy tłuszczowe
85-90 % stearynowy i oleinowy
Z umiarem
Kwas oleinowy jest jednonienasycony, a stearynowy nasycony. Ich proporcje decydują o twardości masła, które jest tłuszczem stałym.
Dowody z badań
jedno badanie obserwacyjne
Z umiarem
W ankietowym badaniu z Ghany gotowanie na maśle shea wiązało się z ciśnieniem skurczowym niższym o 2,43 mmHg niż przy używaniu olejów roślinnych. To zależność statystyczna, a autorzy wskazują, że potrzebne są lepiej zaplanowane badania.
Rafinacja
surowe albo rafinowane
Z umiarem
Surowe masło ma orzechowy aromat. W gatunkach rafinowanych, wydzielanych rozpuszczalnikami, nawet 95% witamin może zniknąć, a zapach znika.
Przeznaczenie
głównie kosmetyk
Na minus
Masło shea trafia przede wszystkim do kosmetyków, więc kupując je do jedzenia, wybieraj produkt opisany jako spożywczy.
Ile masła shea dziennie i jak jeść z głową
- Jeśli chcesz je jeść, kupuj tylko masło opisane na opakowaniu jako jadalne, a nie kosmetyczne masło do ciała.
- Używaj niewielkich ilości, na przykład do smażenia albo jako dodatek do wypieków. Nie ma ustalonej dziennej porcji.
- Pamiętaj, że według Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej nasycone kwasy tłuszczowe większość ludzi spożywa w nadmiarze, więc nie dokładaj masła shea do diety, w której tłuszczów stałych już jest dużo.
- Do codziennego smażenia lepsze są oleje roślinne, które mają mniej nasyconych kwasów, na przykład rzepakowy z około 7% takich kwasów.
Szkodliwość i przeciwwskazania: masło shea
Dla większości osób niewielka ilość jadalnego masła shea nie jest szkodliwa. Szkodzić może produkt kosmetyczny wzięty za spożywczy, a ostrożność dotyczy też alergików i osób z problemami z sercem.
- Masło shea przeznaczone do kosmetyków może szkodzić po zjedzeniu, bo nie musi spełniać wymagań stawianych żywności. Rafinowane gatunki bywają wydzielane rozpuszczalnikami, takimi jak heksan.
- Masło pochodzi z orzecha drzewa, więc przy alergii pokarmowej na orzechy lub nasiona zapytaj alergologa, zanim je spróbujesz.
- Przy podwyższonym cholesterolu i chorobach serca nadmiar nasyconych tłuszczów jest szkodliwy, więc zapytaj lekarza lub dietetyka, czy masło shea pasuje do twojej diety.
- Nie traktuj masła shea jak leku na ciśnienie. Jedno badanie obserwacyjne nie dowodzi, że ono działa, a rezygnacja z zaleconych leków byłaby szkodliwa.
- W ciąży i u małych dzieci zapytaj lekarza, zanim włączysz je do diety na stałe.
Porady
- Sprawdź na opakowaniu, czy masło jest przeznaczone do jedzenia. Surowe ma orzechowy aromat, który w innych gatunkach zanika.
- W niektórych wyrobach masło shea bywa dodawane jako zamiennik masła kakaowego, ale smak jest wyraźnie inny.
- W domowych przepisach zacznij od małego dodatku zamiast zastępować nim całe masło lub olej.
Najczęstsze pytania
Czy masło shea jest zdrowe?
Okazjonalnie jako dodatek, jeśli jest jadalne. Jest bogate w kwasy stearynowy i oleinowy, ale badań nad jego wpływem na zdrowie ludzi jest bardzo mało.
Czy masło shea jest zdrowe do jedzenia?
Jest jadalne i od dawna używane w kuchni Afryki, ale to tłuszcz stały z dużą ilością kwasu stearynowego. Wybieraj wersję spożywczą i jedz niewiele.
Czy masło shea szkodzi?
Jadalne w małej ilości zwykle nie szkodzi. Szkodzić może masło kosmetyczne zjedzone jako żywność oraz nadmiar nasyconych tłuszczów u osób z problemami z sercem.
Czy masło shea można jeść?
Tak, w Afryce Subsaharyjskiej jest jadalne i służy do smażenia. Kupuj jednak tylko produkt oznaczony jako spożywczy.
Czy masło shea obniża ciśnienie?
Jedno badanie z Ghany wykazało zależność między gotowaniem na maśle shea a niższym ciśnieniem, ale to obserwacja, a nie dowód. Nie zastępuje leczenia.
Czym różni się masło shea jadalne od kosmetycznego?
Masło kosmetyczne bywa mocniej rafinowane i nie musi spełniać wymagań dla żywności. Do jedzenia wybieraj produkt z oznaczeniem spożywczym.
