Na surowo w sosach
Przeciśnięty przez praskę albo drobno posiekany dodaj do tzatziki, sosu czosnkowego, dressingu lub twarożku ze szczypiorkiem.
Czosnek: jak jeść, jak smakuje i jak obrać?
- Jak jeść
- Czosnek je się głównie jako przyprawę: surowy przeciśnięty do sosów i twarożku, krótko podsmażony jako bazę dań albo upieczony w całej główce.
- Smak
- Surowy czosnek jest ostry, piekący i siarkowo aromatyczny, a po upieczeniu staje się łagodny, kremowy i smarowny.
Czosnek pospolity to warzywo z tej samej rodziny co cebula i por. Jego główka składa się z kilku lub kilkunastu ząbków okrytych cienką łupiną w kolorze białym, różowym albo fioletowym. Trudno wyobrazić sobie bez niego kuchnię śródziemnomorską i azjatycką, a w Polsce trafia do sosów, marynat, zup i pieczonych mięs.
Suszony czosnek kupisz przez cały rok, młody pojawia się latem, a wiosną w sklepach i na targach sprzedawane są liście czosnku niedźwiedziego, dzikiego krewniaka z wilgotnych lasów liściastych. Spotkasz też czosnek jednoząbkowy, czyli jedną dużą cebulkę bez podziału na ząbki.
Jak jeść czosnek?
Czosnek rzadko je się solo, zwykle podkreśla smak innych składników. Na surowo daje najwięcej ostrości, dlatego dawkuj go stopniowo i próbuj potrawę po każdym ząbku. Do gorących dań wrzucaj go na chwilę przed końcem smażenia albo duszenia, żeby nie stracił aromatu. Całe, nieobrane ząbki możesz też upiec obok mięsa i warzyw.
Na gorącej grzance
Przekrojonym ząbkiem natrzyj świeżo opieczoną, chrupiącą kromkę, a ciepło pieczywa samo wciągnie aromat.
Podsmażony jako baza
Posiekany czosnek zeszklij na oliwie lub maśle i dopiero potem dodaj pomidory, śmietanę albo bulion do sosu czy zupy.
Pieczony w całej główce
Upieczone ząbki wyciśnij z łupin jak pastę i rozsmaruj na bruschetcie, dodaj do puree albo kremu z warzyw.
Masło czosnkowe
Wymieszaj posiekany czosnek z miękkim masłem i natką, a potem podawaj do pieczywa, steków i ryb z grilla.
Czosnek niedźwiedzi
Świeże liście jedz w sałatkach i na kanapkach, zmiksuj na pesto albo wrzuć do zupy krem, jajecznicy i twarożku.
Jak smakuje czosnek?
Surowy czosnek jest ostry, piekący i mocno aromatyczny, a ząbek chrupie pod zębami. Im drobniej go rozdrobnisz, tym ostrzejszy się staje, bo przy zgniataniu powstają związki siarki odpowiedzialne za jego charakterystyczny smak i zapach. Podsmażony wyraźnie łagodnieje, a pieczony w całej główce zmienia się najbardziej: nabiera bogatszego, łagodniejszego smaku i konsystencji miękkiej pasty, którą można smarować pieczywo.
Ostrość
Najmocniejsza w surowym, świeżo przeciśniętym czosnku. Małe główki są zwykle ostrzejsze od dużych.
Aromat
Siarkowy i intensywny, długo utrzymuje się na dłoniach i w oddechu.
Goryczka
Czysty miąższ nie jest gorzki, goryczkę wnoszą zielone kiełki w starszych ząbkach.
Młody czosnek
Ma soczyste, miękkie ząbki i znacznie łagodniejszy smak niż czosnek suszony.
Czosnek niedźwiedzi
Smakuje jak delikatny młody czosnek z nutą świeżych, dzikich ziół, a po ugotowaniu lub wysuszeniu jego aromat słabnie.
Jak obrać czosnek?
Najszybciej obierzesz czosnek, rozbijając łupiny: płaską stroną noża przy pojedynczych ząbkach albo potrząsaniem w słoiku, gdy potrzebujesz całej główki. Pomaga też ciepło, bo po krótkim podgrzaniu łupina sama odstaje od ząbka.
- Dociśnij główkę czosnku otwartą dłonią do blatu, aby rozpadła się na ząbki.
- Wrzuć ząbki do słoika z zakrętką albo między dwie metalowe miski.
- Potrząsaj energicznie przez 10-15 sekund, aż łupiny popękają i odpadną.
- Ząbki z resztką łupiny przyciśnij płaską stroną szerokiego noża i zsuń skórkę palcami.
- Odetnij twardą piętkę przy nasadzie każdego ząbka.
- Jeśli w środku widać zielony kiełek, przekrój ząbek wzdłuż i wyjmij go czubkiem noża.
Porady
- Wybieraj twarde, ciężkie główki z suchą, szczelną łupiną, bez miękkich ząbków, pleśni i wyrastających kiełków.
- Trzymaj czosnek w całych główkach w chłodnym, suchym i przewiewnym miejscu, a nie w lodówce, gdzie wilgoć przyspiesza psucie.
- Odrywaj tylko tyle ząbków, ile potrzebujesz: nienaruszona główka wytrzyma kilka tygodni, a oddzielone ząbki około 10 dni.
- Na patelni smaż czosnek powoli i krótko, najwyżej minutę lub dwie, zanim dodasz resztę składników.
- Zapach z dłoni usuniesz, pocierając je o stalową łyżkę albo szczyptą mielonej kawy.
Najczęstsze pytania
Jak jeść czosnek na surowo, żeby zachował najwięcej allicyny?
Posiekaj go albo przeciśnij przez praskę i odstaw na około 10 minut, zanim dodasz go do potrawy, bo allicyna powstaje dopiero po uszkodzeniu ząbka. Czosnek jest przyprawą, nie lekiem, więc w sprawie leczenia infekcji czy cukrzycy radź się lekarza.
Jak jeść czosnek, żeby nie było czuć?
Popijaj posiłek mlekiem albo zjedz do niego sporo natki pietruszki. Po jedzeniu pomaga kwaśne jabłko, sok z cytryny, herbata z mięty albo pogryzienie goździka czy ziaren kopru włoskiego.
Jak obrać czosnek w mikrofali?
Odetnij oba końce ząbków i podgrzej je przez około 20 sekund na średniej mocy. Łupina rozluźni się od ciepła i zejdzie jednym ruchem, a ząbki od razu wykorzystaj.
Jak obrać dużo czosnku naraz?
Zanurz rozdzielone ząbki na 10-15 minut w wodzie o temperaturze 40-50°C albo na minutę we wrzątku, a potem naciśnij końcówkę każdego ząbka. Namoczony czosnek zużyj szybko, bo wilgoć przyspiesza jego psucie.
Czy czosnek niedźwiedzi można jeść, gdy kwitnie?
Tak, jadalne są wszystkie części rośliny, także białe kwiaty, które są ostrzejsze od liści i ładnie wyglądają w sałatce. Liście najdelikatniejsze są jednak przed kwitnieniem, w marcu i kwietniu, później robią się nieco łykowate.
Czy można zbierać czosnek niedźwiedzi w lesie?
Na stanowiskach naturalnych w Polsce czosnek niedźwiedzi jest objęty ochroną częściową, dlatego kupuj go z upraw albo posadź w ogrodzie. Łatwo go też pomylić z trującą konwalią i zimowitem, które jednak nie pachną czosnkiem.
Jak jeść młody czosnek?
Młody czosnek upiecz w całych główkach albo posiekaj na surowo do sałatek, past i masła, bo jego łagodny smak nie dominuje potrawy.
