Czy sos rybny jest zdrowy?

W skrócie Zdrowy z umiarem: sos rybny to bardzo słony dodatek bez tłuszczu i węglowodanów, więc używany po kilka kropli do dania jest w porządku, ale w większych ilościach łatwo przesolić posiłek.

Sos rybny to przyprawa kuchni Azji Południowo-Wschodniej, robiona z sfermentowanych ryb, soli i wody. Używa się go do doprawiania i dosalania potraw, a także do marynowania mięsa. W Wietnamie nazywa się nước mắm, w Tajlandii nam pla, a podobny sos znano już w starożytnym Rzymie jako garum.

Wątpliwości dotyczą przede wszystkim soli, bo sos powstaje z ryb zalanych solą i fermentowanych przez wiele miesięcy. Sprawdzamy, ile w nim sodu, co jeszcze zawiera i komu lepiej go ograniczyć, żeby azjatyckie danie nie zepsuło ciśnienia.

Spis treści

Sos rybny: co jest na plus, a co na minus

Na minus przeważa sól, bo już łyżka sosu pokrywa dużą część dziennego limitu sodu. Na plus idzie brak tłuszczu i węglowodanów oraz to, że kilka kropli zastępuje solenie.

Sód

50-60% normy w łyżce

Na minus

Typowe sosy rybne mają w łyżce około połowy do ponad połowy dziennej zalecanej ilości sodu według amerykańskiej agencji FDA. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej podaje, że dorośli nie powinni przekraczać 5 g soli na dobę.

Zamiast soli

10-25% mniej soli w daniu

Na plus

W badaniu opisanym w literaturze zastąpienie części soli sosem rybnym obniżyło ilość chlorku sodu w bulionie, sosie i curry o 10-25% bez utraty smaku.

Skład

ryby i sól

Na plus

Większość współczesnych sosów rybnych zawiera tylko ryby lub skorupiaki i sól. Wersje słodkawe i wyrobów drugiego tłoczenia mogą mieć dodatki.

Białko

1-2 g w porcji

Z umiarem

Dobre sosy mają w porcji jeden lub dwa gramy białka, lepsze nawet cztery, ale to przyprawa, a nie źródło białka w diecie.

Tłuszcz i węglowodany

śladowe ilości

Na plus

Sos rybny ma niewielkie ilości węglowodanów i tłuszczu, więc nie dokłada kalorii do dania.

Witaminy i minerały

niewielkie ilości

Z umiarem

Są w nim małe ilości witaminy B12, witaminy B6 i magnezu, ale przy używanych ilościach nie wpływają na dietę.

Ile sosu rybnego dziennie i jak jeść z głową

  1. Używaj sosu rybnego łyżeczkami albo kilkoma kroplami do dania, a nie szklankami, bo to skoncentrowane źródło soli.
  2. Gdy dodajesz sos, ogranicz sól kuchenną w tym samym daniu, żeby nie przekroczyć limitu 5 g soli dziennie.
  3. Łącz z dużą ilością warzyw, ryżem i świeżymi ziołami, jak w kuchni wietnamskiej i tajskiej.
  4. Unikaj łączenia sosu rybnego z innymi słonymi sosami w jednym daniu, takimi jak sojowy, ostrygowy czy gotowe mieszanki przyprawowe.
  5. Do sałatek i dipów rozcieńcz sos wodą i sokiem z limonki, wtedy porcja soli na łyżkę jest mniejsza.

Szkodliwość i przeciwwskazania: sos rybny

Sos rybny szkodzi głównie osobom, które muszą ograniczać sól, oraz alergikom na ryby i skorupiaki. U zdrowych dorosłych w typowych ilościach nie jest szkodliwy.

Porady

Najczęstsze pytania

Czy sos rybny jest zdrowy?

Jest zdrowy z umiarem. Nie ma tłuszczu ani węglowodanów, ale zawiera bardzo dużo soli, więc nadaje się do używania w małych ilościach.

Czy sos rybny jest szkodliwy?

Dla zdrowych dorosłych w rozsądnych ilościach nie jest szkodliwy. Szkodliwy bywa dla osób z nadciśnieniem, chorobami nerek i alergią na ryby.

Czy sos rybny szkodzi?

Szkodzi głównie przez sól: nadmiar soli wiąże się z nadciśnieniem, udarem i chorobami serca. Alergikom na ryby szkodzi niezależnie od ilości.

Ile soli ma sos rybny?

Sos powstaje z ryb zmieszanych z solą w proporcji od 10% do 30%, a w łyżce typowych sosów jest około 50-60% dziennej zalecanej ilości sodu według FDA.

Czy sos rybny może zastąpić sól?

Częściowo tak. W badaniu zastąpienie soli sosem rybnym zmniejszyło ilość chlorku sodu w daniach o 10-25% przy zachowaniu smaku.

Z czego robi się sos rybny?

Z ryb lub skorupiaków (na przykład sardeli, krewetek albo makreli) zmieszanych z solą i fermentowanych nawet do dwóch lat.

Inne produkty

Wszystkie produkty

Sprawdź też