W skrócieZdrowe: patisony to lekkostrawne, dietetyczne warzywa z witaminą C, witaminami z grupy B i minerałami, jeśli nie zrobisz z nich tłustych panierowanych kotletów.
Patison to odmiana dyni zwyczajnej z rodziny dyniowatych. Pochodzi z Ameryki Północnej, a do Europy przywieźli go Hiszpanie. Ma płaski, pofalowany owoc w kształcie talerza, najczęściej biały lub zielonkawy, a czasem fioletowy. Smak jest delikatny, podobny do cukinii.
Wątpliwości dotyczą głównie tego, czy tak mało znane warzywo ma coś do zaoferowania i czy warto je obierać. Odpowiedź jest prosta: młode patisony to bezpieczny, lekki składnik obiadu, a o ich wartości decyduje to, jak je przyrządzisz.
Na plus przeważa lekkostrawność i zestaw witamin oraz minerałów, na minus nie ma tu poważnych zastrzeżeń. Uwagę zwróć na sposób przygotowania, bo smażenie w panierce i marynaty zmieniają bilans soli i tłuszczu.
Witaminy
witamina C i witaminy z grupy B
Na plus
Patisony zawierają witaminę C oraz nieco witamin z grupy B i PP. Dokładne ilości zależą od odmiany i dojrzałości owocu, dlatego traktuj je jako dobry dodatek do talerza, a nie jedyne źródło tych witamin.
Składniki mineralne
wapń, fosfor, żelazo, magnez
Na plus
W owocach znajdziesz wapń, fosfor, żelazo i magnez. To uzupełnienie diety, a nie główne źródło, więc nadal potrzebne są produkty zbożowe, nabiał i białko.
Karoten
obecny w miąższu i skórce
Na plus
Miąższ i skórka młodych patisonów są źródłem karotenu, czyli barwnika roślinnego. Nie obieraj więc młodych owoców, jeśli skórka jest delikatna.
Lekkostrawność
lekkostrawny i dietetyczny
Na plus
Patisony są lekkostrawne i mają delikatny smak. Warzywa warto gotować do miękkości, a przy wrażliwym żołądku usunąć twardą skórkę i pestki.
Energia i węglowodany
lekka baza dania
Na plus
Patison zawiera pewne ilości węglowodanów, ale uchodzi za warzywo dietetyczne, dlatego dobrze sprawdza się w daniach z dużą ilością warzyw. Jego kaloryczność rośnie głównie przez dodatki.
Sposób przyrządzania
od lekkiego do tłustego
Z umiarem
Ugotowany na parze lub grillowany jest lekki. Panierowany i smażony jak kotlet pochłania dużo tłuszczu, a marynowany w occie dostaje sporo soli.
Ile patisonów dziennie i jak jeść z głową
Wybieraj młode, niewielkie patisony. Najlepszy smak i kruchość mają owoce ważące do 20-30 dag, a większe są mdłe i mają twardą skórkę.
Młodych nie obieraj, tylko umyj, pokrój w kawałki i ugotuj do miękkości, na osolonym wrzątku około 10 minut, albo piecz, duś lub grilluj.
Jedz patisony w ramach co najmniej 400 g warzyw i owoców dziennie, najlepiej w różnych kolorach i w towarzystwie białka oraz produktów zbożowych.
Najlepiej smakują z czosnkiem i pomidorami albo faszerowane mięsem i zapiekane z żółtym serem. Najmłodsze, małe owoce możesz pokroić do surówki z sokiem z cytryny.
Szkodliwość i przeciwwskazania: patisony
Patisony są łagodne dla większości osób i same w sobie nie szkodzą. Ostrożności wymaga przede wszystkim sposób przygotowania oraz indywidualna wrażliwość na warzywa.
Szkodliwy bywa raczej dodatek niż sam patison: panierka smażona w dużej ilości tłuszczu i marynaty z octem oraz solą zmieniają lekkie warzywo w ciężkie danie.
Przy wrażliwym żołądku lub jelitach podawaj patison obrany z twardej skórki, bez pestek i gotowany do miękkości, tak jak zaleca się w diecie lekkostrawnej.
Starsze, duże owoce mają twardą skórkę i są mdłe, więc wymagają obrania i dłuższego gotowania; jeśli po nich masz dolegliwości trawienne, wybieraj młode.
Jeśli po zjedzeniu dyniowatych pojawią się objawy alergii lub dolegliwości trawienne, skonsultuj się z lekarzem.
Porady
Młode cukinie, kabaczki i patisony trzymaj w foliowej torebce w lodówce do tygodnia, potem zaczynają miękknąć i więdnąć.
Przed smażeniem w panierce posól plasterki i odsącz sok, a lepiej upiecz patison w piekarniku, żeby ograniczyć tłuszcz.
Starsze, większe owoce przeznacz na faszerowanie albo gulasz, a młode zjedz w całości ze skórką.
Najczęstsze pytania
Czy patisony są zdrowe?
Tak. Są lekkostrawne, dietetyczne i zawierają witaminę C, witaminy z grupy B oraz minerały, a ich wartość zależy od sposobu przyrządzenia.
Czy patisony są szkodliwe?
Nie, same w sobie nie szkodzą. Szkodliwa może być jedynie panierka smażona w dużej ilości tłuszczu albo bardzo słone marynaty.
Czy patison trzeba obierać?
Młode owoce mają delikatną skórkę i nie trzeba ich obierać, starsze wymagają obrania. Przy diecie lekkostrawnej warto usunąć twardą skórkę i pestki.
Jak długo gotować patisony?
Pokrojone w kawałki gotuj na osolonym wrzątku około 10 minut, aż będą miękkie, ale nie rozpadające się.
Czy patisony są dietetyczne?
Tak, uznaje się je za dietetyczne i lekkostrawne, o ile nie dodajesz dużo tłuszczu. To dobra baza dla dań warzywnych.
Jak przechowywać patisony?
Młode trzymaj w lodówce w foliowej torebce do tygodnia. Starsze owoce wytrzymają kilka tygodni w chłodnym, suchym miejscu.