Cukier i lukier
wypiek bardzo słodki
Na minus
Wyroby ciastkarskie zawierają znaczne ilości tłuszczu i cukrów prostych, które sprzyjają nadwadze i otyłości. W piernikach cukier pochodzi z miodu, karmelu i lukru.
Czy pierniki są zdrowe?
W skrócie Okazjonalnie: pierniki to słodki wypiek z cukrem, miodem i często lukrem, więc traktuj je jako świąteczną przyjemność, a nie codzienną przekąskę, choć przyprawy korzenne dodają im aromatu.
Piernik to ciasto o słodko-pikantnym smaku z mąki pszennej lub żytniej, miodu, karmelizowanego cukru, tłuszczu, jajek i środka spulchniającego, mocno doprawione przyprawami korzennymi. Występuje jako ciasto oraz jako mniejsze, często ozdobne pierniczki, czyli ciastka korzenne.
Pytanie o zdrowotność bierze się stąd, że to wypiek słodki i tłusty, a jednocześnie pachnący przyprawami o dobrej opinii. Poniżej oddzielamy to, co w piernikach rzeczywiście ma wartość, od tego, co powinno ograniczać ich ilość.
Spis treści
Pierniki: co jest na plus, a co na minus
Na minus przeważają cukier, lukier i tłuszcz, na plus przyprawy korzenne, które jednak występują w małych ilościach. Pierniki pasują więc do świątecznego stołu i wspólnego pieczenia, a nie do codziennego menu czy szkolnej przekąski.
Limit cukrów dodanych
poniżej 10% energii
Z umiarem
Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, by cukry dodane dawały mniej niż 10% energii, a 5% przynosi dalsze korzyści. Przy zapotrzebowaniu 2000 kcal to około 200 kcal, czyli 10-12 łyżeczek białego cukru. Miód w cieście też jest cukrem dodanym.
Tłuszcze trans
średnio 0,19 g w 100 g ciasta
Z umiarem
Przeciętna zawartość izomerów trans w przebadanych ciastach z cukierni sieciowych wynosiła 0,19 g w 100 g, ale wahała się od 0,00 do 0,56 g. Izomery trans wykazują wyłącznie niekorzystne działanie, a ich głównym źródłem są częściowo utwardzone tłuszcze roślinne.
Przyprawy korzenne
cynamon, imbir, goździki
Na plus
Aromat dają cynamon, imbir, goździki, kardamon, gałka muszkatołowa i anyż. Przyprawy zawierają cenne składniki prozdrowotne, ale dodaje się je w niewielkich ilościach, więc nie równoważą cukru.
Polewa i nadzienie
lukier, czekolada, marmolada
Na minus
Pierniki sztukowe pokrywa się lukrem, polewą kakaową lub czekoladą, a formowe przekłada marmoladą, kremem albo masą orzechową. Każdy taki dodatek zwiększa ilość cukru.
Ile pierników dziennie i jak jeść z głową
- Jedz pierniki od czasu do czasu, w małej porcji, na przykład jeden-dwa pierniczki do herbaty zamiast całej puszki.
- Licz cukier: miód, karmel i lukier to cukry dodane, a ich dzienny limit jest niewielki.
- Wybieraj pierniki bez polewy i nadzienia albo upiecz domowe, w których możesz zmniejszyć ilość cukru.
- Łącz z owocami, jogurtem naturalnym lub herbatą bez cukru, aby nie dokładać kolejnych cukrów.
- Czytaj etykiety gotowych pierników i unikaj tych z częściowo utwardzonymi tłuszczami roślinnymi, bo to główne źródło izomerów trans.
Szkodliwość i przeciwwskazania: pierniki
Piernik nie szkodzi sam z siebie, ale jedzony często i w dużych ilościach szkodzi przez cukier i tłuszcz. Ostrożnie powinny podchodzić osoby z cukrzycą, otyłością lub alergią.
- Osobom z cukrzycą lub insulinoopornością piernik szkodzi przez cukry proste, dlatego ustal z lekarzem lub dietetykiem, czy i ile możesz zjeść.
- Alergicy na gluten, jaja, orzechy i migdały muszą uważać, bo piernik robi się z mąki pszennej lub żytniej i jajek, a nadzienia zawierają orzechy.
- Gotowe pierniki z częściowo utwardzonymi tłuszczami roślinnymi bywają szkodliwe z powodu izomerów trans.
- W dawnych wiekach pierniki sprzedawano w aptekach jako lek na wiele chorób, jednak dziś to deser, a nie lekarstwo.
Porady
- Piernik dojrzewa i długo się trzyma: w zimnym i suchym miejscu przechowasz go nawet kilka miesięcy dzięki przyprawom oraz twardości i suchości.
- Miód w tradycyjnych recepturach zastępuje się czasem syropem buraczanym lub z mniszka, ale to nadal cukier, więc nie licz na zdrowszą wersję.
- Zamiast kupować grubo lukrowane, dekoruj sam cienką warstwą lukru.
- Dla gości przygotuj mniejsze pierniczki, żeby porcja była naturalnie niewielka.
Najczęstsze pytania
Czy pierniki są zdrowe?
Nie w sensie codziennego produktu. To słodki wypiek z cukrem i tłuszczem, który najlepiej jeść od święta, choć przyprawy korzenne dodają mu aromatu.
Czy piernik jest zdrowy?
Podobnie jak inne ciasta: bywa smacznym dodatkiem do świątecznego stołu, ale nie elementem codziennej diety. Im mniej polewy i lukru, tym lepiej.
Czy piernik jest szkodliwy?
Nie szkodzi jednorazowo, ale regularne jedzenie dużych ilości dostarcza dużo cukru i tłuszczu. Osoby z cukrzycą i alergią powinny uważać.
Czy ciastka korzenne są zdrowe?
To potoczna nazwa pierniczków, więc mają ten sam skład: mąka, miód lub cukier, tłuszcz i przyprawy. Zdrowotnie wypadają jak inne słodkie ciastka.
Czy pierniki zawierają tłuszcze trans?
W badaniu Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego izomery trans wykryto we wszystkich przebadanych ciastach z cukierni sieciowych, w tym w piernikach. Przeciętnie było ich 0,08 g w jednym kawałku ciasta.
Ile pierników można zjeść?
Nie ma osobnej normy dla pierników. Policz je razem z innymi słodkimi rzeczami tego dnia, w ramach limitu cukrów dodanych.
