W skrócieZdrowe z umiarem: flaki to rozgrzewająca zupa z żołądka wołowego i warzyw, ale jako podroby są źródłem puryn, a gotowe wersje bywają słone, więc lepiej jeść je od czasu do czasu niż codziennie.
Flaki, zwane też flaczkami, to tradycyjna polska potrawa w formie gęstej zupy. Jej głównym składnikiem są oczyszczone i pokrojone w cienkie paski fragmenty żołądka wołowego, gotowane do miękkości na zupie warzywnej, często z dodatkiem wołowiny lub wędzonki i podawane na ostro, z pieprzem, majerankiem i papryką.
Wątpliwości biorą się stąd, że flaki należą do podrobów, a o tych mówi się, że są źródłem puryn i że trzeba je jeść z umiarem. Z drugiej strony to zupa z warzywami i mięsem, więc ocena zależy od przepisu, od ilości soli i od tego, czy gotujesz je w domu, czy kupujesz gotowe w puszce lub słoiku.
Na plus przeważa to, że flaki to zupa na warzywach, z białkiem i składnikami mineralnymi z podrobów. Minusem są puryny, sól w gotowych wersjach i zalecenie, by podroby jeść w umiarkowanych ilościach, więc o ocenie decyduje częstość.
Białko i minerały
białko, witaminy, składniki mineralne
Na plus
Podroby są bogate w pełnowartościowe białko, witaminy i składniki mineralne, choć najwyższą wartość odżywczą mają wątroba, mózg, nerki, ozory, serca i płuca, a flaki zaliczono do podrobów trzeciej klasy.
Wapń
więcej niż w mięsie (surowe)
Na plus
Surowe flaki są bogate w związki wapnia i mają ich nawet więcej niż mięso, choć w gotowej zupie to tylko jeden ze składników.
Warzywa w zupie
korzeniowe i cebula
Na plus
Flaki gotuje się na zupie warzywnej z pietruszką, marchewką, selerem i cebulą, a doprawia ziołami i przyprawami, więc część miski to warzywa.
Puryny
dużo w podrobach
Z umiarem
Przy dnie moczanowej zaleca się ograniczać podroby, a podaż puryn utrzymywać do 300 mg na dobę, a przy atakach nawet do 120 mg.
Sól
limit 5 g dziennie
Z umiarem
Gotowe flaki zamojskie sprzedaje się w puszkach i słoikach, a sporo soli znajduje się w daniach gotowych, więc sprawdź etykietę.
Ile flaków dziennie i jak jeść z głową
Podroby, do których należą flaki, powinny być spożywane w umiarkowanych ilościach, więc zamiast codziennej zupy zaplanuj je jako obiad od czasu do czasu.
Gotuj je do miękkości na zupie z dużą ilością warzyw, a zasmażkę możesz pominąć, bo niektórzy kucharze gotują flaki bez niej.
Doprawiaj ziołami i przyprawami, takimi jak majeranek, imbir i mielona papryka, zamiast dosalać zupę.
Szkodliwość i przeciwwskazania: flaki
Flaki nie szkodzą zdrowym dorosłym, którzy jedzą je od czasu do czasu. Szkodliwe mogą być przy dnie moczanowej, miażdżycy i nadciśnieniu, bo to podroby bogate w puryny, a gotowe wersje bywają słone.
Przy dnie moczanowej i podwyższonym kwasie moczowym flaki szkodzą, bo zaleca się wtedy ograniczać podroby oraz wywary z mięsa i kości, które dostarczają dużo puryn.
Osoby z miażdżycą i hipercholesterolemią nie powinny często jadać podrobów, które bywają bogate w cholesterol i kwasy tłuszczowe nasycone, a ilość flaków warto omówić z lekarzem lub dietetykiem.
Przy nadciśnieniu uważaj na sól, bo jej nadmiar może prowadzić do nadciśnienia tętniczego, a gotowe flaki z puszki lub słoika to danie gotowe z dodatkiem soli.
Porady
Kupując flaki zamojskie w puszce lub słoiku, porównaj etykiety i wybierz wersję z mniejszą ilością soli.
Dla odmiany spróbuj flaków drobiowych, w których zamiast żołądków wołowych używa się żołądków lub mięsa drobiowego.
Do dziennego limitu 5 g soli wlicza się też pieczywo, wędliny i sery, więc przy słonej zupie resztę posiłków solić mniej.
Najczęstsze pytania
Czy flaki są zdrowe?
Zdrowe z umiarem. Domowa wersja z dużą ilością warzyw i bez zasmażki jest lepszym wyborem niż gotowa z puszki, a częstość ma znaczenie, bo to podroby.
Czy flaczki są zdrowe?
Flaczki to inna nazwa flaków, więc obowiązują je te same zasady. Wartość zależy od przepisu, ilości tłuszczu i soli.
Czy flaki wołowe są zdrowe?
Flaki wołowe to klasyczna wersja z żołądka wołowego. Spotyka się też warianty z mięsem cielęcym, wieprzowym oraz flaki drobiowe, więc skład i wartość zależą od surowca.
Czy flaki szkodzą?
Zdrowemu dorosłemu, który zjada porcję od czasu do czasu, nie. Problemem staje się częste jedzenie, zwłaszcza przy dnie moczanowej, wysokim cholesterolu i nadciśnieniu.
Z czego robi się flaki?
Z oczyszczonych i pokrojonych w cienkie paski fragmentów żołądka wołowego, w tym z księgi, żwacza, czepca i trawieńca, które gotuje się w zupie warzywnej.