Zawartość tłuszczu
32-40% masy nasion
Z umiarem
Olej stanowi od 32% do 40% masy nasion czarnuszki. To tłuszcz, więc jest kaloryczny i warto traktować go jak każdy inny olej w jadłospisie.
Czy olej z czarnuszki jest zdrowy?
W skrócie Zdrowy z umiarem: to tłuszcz o interesującym składzie i niskiej toksyczności w badaniach, ale dobrych badań klinicznych na ludziach wciąż brakuje, więc nie traktuj go jak leku.
Olej z czarnuszki tłoczy się z nasion czarnuszki siewnej, rośliny znanej już w starożytnym Egipcie. Nasiona mają ostry, korzenny smak, a sam olej dodaje się do niektórych likierów i słodyczy.
Wokół oleju krąży mnóstwo obietnic, od odporności po serce. Stan wiedzy jest ostrożniejszy: opisano wiele właściwości, głównie w badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach, a wysokiej jakości badań klinicznych nadal jest za mało, by wiązać go z leczeniem chorób.
Spis treści
Olej z czarnuszki: co jest na plus, a co na minus
Na plus przeważa niska toksyczność i ciekawy skład kwasów tłuszczowych, na minus brak mocnych dowodów klinicznych. To dobry tłuszcz do zabawy smakiem, ale nie lek.
Kwasy tłuszczowe
linolowy, oleinowy, palmitynowy
Na plus
W oleju z nasion czarnuszki znajdują się kwasy linolowy, oleinowy i palmitynowy. Obok nich występują drobne składniki, jak nigellicyna i nigellidyna.
Tymochinon
główny składnik aktywny
Z umiarem
Za dużą część aktywności biologicznej nasion odpowiada tymochinon, główny składnik olejku eterycznego, obecny także w oleju stałym. Większość opisanych działań pochodzi z badań laboratoryjnych i na zwierzętach.
Dowody kliniczne
za mało dobrych badań
Z umiarem
Przegląd wskazuje, że brakuje wysokiej jakości dowodów klinicznych, by stosować nasiona lub olej w leczeniu chorób człowieka. Przegląd z 2016 roku wskazał, że suplementacja może się wiązać z niższym cholesterolem całkowitym, LDL i trójglicerydami.
Bezpieczeństwo
bardzo niska toksyczność
Na plus
Przegląd opisuje nasiona jako bardzo mało toksyczne, a po zastosowaniu oleju lub ekstraktu nie zauważono istotnych działań niepożądanych w pracy wątroby i nerek. Po użyciu na skórę zgłoszono dwa przypadki kontaktowego zapalenia skóry.
Ile oleju z czarnuszki dziennie i jak jeść z głową
- Używaj oleju w niewielkich ilościach jako przyprawy smakowej, na przykład do past, sałatek czy pieczywa, a nie jako codziennej kuracji.
- Nie ma ustalonej dawki zdrowotnej, więc trzymaj się ilości z etykiety i nie zakładaj, że więcej znaczy lepiej.
- Zamiast kapsułek możesz sięgnąć po całe nasiona jako przyprawę do pieczywa, serów, kiszonej kapusty i ogórków.
- Nie zastępuj olejem leków ani zaleceń lekarza, bo dowody na jego działanie u ludzi są ograniczone.
Szkodliwość i przeciwwskazania: olej z czarnuszki
Dla większości zdrowych osób w małych ilościach olej uchodzi za mało toksyczny, ale nie jest dla każdego i nie jest lekiem. Szkodzić może głównie wiara w jego cudowną moc.
- Szkodzić może odkładanie wizyty u lekarza w nadziei, że pomoże olej, bo jego działanie na ludzi nie jest dobrze potwierdzone.
- Skóra: po zewnętrznym użyciu zgłoszono kontaktowe zapalenie skóry, więc przed większym smarowaniem sprawdź reakcję na małym fragmencie.
- Nasiona zawierają saponinę melantynę, która w dużych ilościach bywa szkodliwa dla organizmów stałocieplnych, więc nie przesadzaj z ilością.
- Skoro w badaniach wiązano olej z obniżeniem ciśnienia krwi, osoby przyjmujące leki na nadciśnienie albo cukrzycę powinny zapytać lekarza.
- W ciąży, w czasie karmienia i u dzieci zapytaj lekarza przed użyciem oleju w większych ilościach.
Porady
- Szukaj oleju z nasion czarnuszki siewnej, czyli Nigella sativa, i czytaj skład, by uniknąć mieszanek z tańszymi olejami.
- Nie wierz hasłom leczniczym na etykiecie, bo badania nie dają do nich podstaw.
- Zacznij od odrobiny, żeby sprawdzić smak i tolerancję, a dopiero potem zdecyduj, czy olej zostaje w kuchni.
Najczęstsze pytania
Czy olej z czarnuszki jest zdrowy?
To tłuszcz o ciekawym składzie i niskiej toksyczności w badaniach, ale mocnych dowodów na korzyści zdrowotne u ludzi brakuje. Traktuj go jako dodatek smakowy z umiarem.
Czy olej z czarnuszki jest szkodliwy?
Przegląd opisuje nasiona jako bardzo mało toksyczne, a jedyne zgłoszone działania to kontaktowe zapalenie skóry po użyciu zewnętrznym. Mimo to przy lekach i chorobach przewlekłych zapytaj lekarza.
Czy olej z czarnuszki obniża cholesterol albo ciśnienie?
Jedna metaanaliza znalazła słabe dowody na krótkotrwałe obniżenie ciśnienia. Przegląd z 2016 roku sugeruje związek suplementacji z niższym cholesterolem całkowitym, LDL i trójglicerydami. Wciąż nie ma jednak wystarczająco dobrych badań klinicznych, by polecać olej w tych celach.
Czy olej z czarnuszki leczy?
Nie ma wystarczających dowodów, że nasiona lub olej leczą choroby ludzi. Tradycyjne zastosowania nie zastępują badań klinicznych.
Z czego powstaje olej z czarnuszki?
Tłoczy się go z nasion czarnuszki siewnej, które zawierają tłuszcz, białko, alkaloidy i saponinę.
Czy czarnuszka jest bezpieczna jako przyprawa?
W Stanach Zjednoczonych FDA zalicza czarnuszkę siewną do substancji ogólnie uznawanych za bezpieczne jako przyprawę, naturalny aromat i dodatek smakowy.
