Łatwość trawienia
łagodny, rozgotowany
Na plus
Kleik bez dodatków podaje się chorym i rekonwalescentom, a rozcieńczone kleiki i kleiki z przetartych ryżów należą do produktów diety o zmienionej konsystencji.
Czy kleik ryżowy jest zdrowy?
W skrócie Zdrowy z umiarem: kleik ryżowy jest łagodny i lekkostrawny, ale to wysoko przetworzony ryż z wyższym indeksem glikemicznym i arsenem nieorganicznym, więc nie rób z niego podstawy diety.
Kleik ryżowy ma dwa znaczenia. W kuchni azjatyckiej to papka z rozgotowanego w wodzie ryżu, tradycyjnie jadana na śniadanie z mięsem, jajkami, rybami i przyprawami, a bez dodatków podawana chorym i rekonwalescentom. W Polsce tym słowem nazywa się też kleiki zbożowe dla niemowląt i dzieci, wśród których ryż jest jednym z wielu zbóż.
Wątpliwości dotyczą trzech spraw: kleik to bardzo przetworzony ryż, który szybciej podnosi poziom glukozy niż grubsze kasze, ryż gromadzi więcej arsenu nieorganicznego niż inne zboża, a w diecie niemowląt rozsądniej urozmaicać zboża.
Spis treści
Kleik ryżowy: co jest na plus, a co na minus
Na plus jest łagodność i łatwość trawienia, na minus przetworzenie i arsen w ryżu. Przeważa umiar: kleik sprawdzi się chwilowo, ale nie jako codzienna podstawa jadłospisu.
Indeks glikemiczny
wysoki stopień przetworzenia
Na minus
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej wymienia kleik ryżowy wśród produktów wysoko przetworzonych, które mają wyższy indeks i ładunek glikemiczny niż gruboziarniste kasze czy brązowy ryż.
Arsen nieorganiczny
0,1-0,4 mg/kg w surowym ryżu
Na minus
Ryż gromadzi więcej arsenu nieorganicznego niż pszenica czy jęczmień. Najwięcej jest go w otrębach, a w białym ryżu mniej niż w brązowym.
Niemowlęta
narażenie 2-3 razy wyższe
Z umiarem
Kleiki i kaszki są jednymi z częściej wprowadzanych pierwszych produktów po warzywach i owocach, ale narażenie niemowląt i małych dzieci na arsen nieorganiczny z ryżu jest od 2 do 3 razy wyższe niż u dorosłych.
Dodatki
mięso, jajka, ryby
Na plus
Tradycyjnie kleik podaje się z mięsem, jajkami, rybami i przyprawami, co robi z niego pełniejszy posiłek. Sam rozgotowany ryż to głównie łatwo przyswajalne węglowodany.
Ile kleiku ryżowego dziennie i jak jeść z głową
- Traktuj kleik jako posiłek na gorsze dni albo bazę z dodatkami, a nie codzienną podstawę diety.
- Dla dorosłych dodawaj do kleiku jajko, rybę, mięso lub warzywa, tak jak w tradycyjnych azjatyckich wersjach, żeby posiłek był pełniejszy.
- Rozszerzanie diety niemowlęcia zaczyna się nie wcześniej niż w 17. tygodniu życia i nie później niż w 26. tygodniu, a kleiki wprowadza się obok warzyw i owoców, zanim pojawią się mięso, ryby czy jaja.
- Dla niemowląt i małych dzieci wymieniaj zboża na owies, jęczmień, pszenicę czy kukurydzę, bo to obniża narażenie na arsen nieorganiczny.
Szkodliwość i przeciwwskazania: kleik ryżowy
Kleik ryżowy szkodzi najbardziej wtedy, gdy ryż staje się niemal jedynym zbożem w diecie dziecka albo gdy osoba z zaburzeniami glikemii je dużo bardzo przetworzonych produktów.
- Niemowlętom i małym dzieciom nie podawaj napoju ryżowego zamiast mleka, bo Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej wymienia go wśród produktów niezalecanych w rozszerzaniu diety ze względu na wysoką zawartość arsenu.
- Długotrwałe narażenie na arsen nieorganiczny zwiększa ryzyko zmian nowotworowych i zaburzeń wielu układów, dlatego dzieciom nie serwuj wyłącznie produktów ryżowych, takich jak kleik, krakersy czy płatki.
- Osoby z cukrzycą, insulinoopornością lub zaburzeniami gospodarki węglowodanowej powinny uważać na kleik, bo szybciej podnosi glikemię niż gruboziarniste kasze; porcje skonsultuj z dietetykiem.
- Przy problemach z połykaniem konsystencję posiłków dobiera lekarz lub dietetyk, więc nie zagęszczaj ani nie rozcieńczaj kleiku na własną rękę.
- Jakość wody ma znaczenie: kleik gotuje się w dużej ilości wody, a ta może być skażona związkami arsenu, co mogłoby szkodzić.
Porady
- Unijne rozporządzenie z 2015 roku wprowadziło najwyższe dopuszczalne poziomy arsenu nieorganicznego w ryżu i produktach z ryżu, także tych dla niemowląt, więc kupuj kleiki dla dzieci z legalnego obrotu.
- Nie dosładzaj kleiku i nie sól go dla niemowlęcia, bo sól i cukier są niezalecane w diecie dzieci do 1 roku życia.
- Małym dzieciom nie podawaj żywności z otrębami ryżowymi ani z nieobłuszczonym ryżem, bo tam arsenu jest najwięcej.
- Kleik gotuj na dobrej jakości wodzie.
Najczęstsze pytania
Czy kleik ryżowy jest zdrowy?
Z umiarem. Jest łagodny i lekkostrawny, ale to wysoko przetworzony ryż, więc nie traktuj go jako stałej podstawy diety, zwłaszcza dziecięcej.
Czy kleik ryżowy szkodzi?
Zdrowym dorosłym od czasu do czasu raczej nie, ale u niemowląt i małych dzieci nadmiar produktów ryżowych zwiększa narażenie na arsen nieorganiczny, a przy cukrzycy kleik szybciej podnosi glukozę.
Czy kleik ryżowy jest dobry dla niemowląt?
Kleiki wchodzą w skład produktów zbożowych zalecanych w rozszerzaniu diety, ale warto zmieniać zboża i nie opierać się wyłącznie na ryżu. Szczegóły ustal z pediatrą.
Czy kleik ryżowy jest lekkostrawny?
Tak, rozgotowany kleik bez dodatków podaje się chorym i rekonwalescentom, a rozcieńczone kleiki wchodzą w skład diet o zmienionej konsystencji.
Co to jest kleik ryżowy po azjatycku?
To papka z rozgotowanego w wodzie ryżu, tradycyjnie jadana na śniadanie. W Japonii nazywa się o-kayu, a podaje z umeboshi, kawałkami łososia albo ikrą.
