Białko i żelazo
cenne składniki mięsa
Na plus
Mięso jest źródłem wielu cennych składników odżywczych. W opisach prosciutto crudo wymienia się białko oraz żelazo i fosfor, ale porcja jest niewielka.
Czy prosciutto jest zdrowe?
W skrócie Okazjonalnie: prosciutto to wędlina, czyli mięso przetworzone, które ma dużo białka, lecz bywa słone i należy do grupy 1 czynników rakotwórczych, więc jedz je rzadko i po kilka cienkich plasterków.
Prosciutto to po włosku po prostu szynka, ale na polskim stole oznacza dwa różne produkty. Prosciutto crudo to surowa szynka, która dojrzewa kilka lub nawet kilkanaście miesięcy, a prosciutto cotto to szynka długo gotowana, wcześniej marynowana w solance z przyprawami.
Wątpliwości dotyczą tego, że obie wersje należą do wędlin, czyli mięsa przetworzonego. Niewielka porcja jako dodatek do melona czy sałatki to co innego niż kanapka z kilkoma plastrami każdego dnia, i właśnie ta różnica decyduje o ocenie.
Spis treści
Prosciutto: co jest na plus, a co na minus
Na plus przeważa wartościowe mięso, ale na minus liczą się sól, status mięsa przetworzonego oraz ograniczenia w ciąży. Dlatego prosciutto jest okazjonalnym dodatkiem, a nie codzienną bazą posiłków.
Sól
często dużo sodu
Na minus
Przetworzone mięso często zawiera duże ilości sodu. Szynka parmeńska ma niższą zawartość soli niż inne szynki tego typu, co nie czyni jej jednak produktem niskosodowym.
Mięso przetworzone
rakotwórcze, grupa 1
Na minus
Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem zaliczyła przetworzone mięso do czynników rakotwórczych z grupy 1. Do mięsa przetworzonego należą także wędliny dojrzewające.
Dodatki w cotto
azotyny, fosforany
Z umiarem
W wędlinach przemysłowych stosuje się azotyny, fosforany czy glutaminian sodu. Czytaj skład prosciutto cotto i wybieraj takie, w którym dodatków jest jak najmniej.
Bez azotanów
w szynce z Parmy tylko sól
Na plus
W długo dojrzewającej szynce parmeńskiej od 1993 r. nie są stosowane azotany ani azotyny, tylko sól. Nie dopuszcza się też wędzenia ani zamrażania.
Surowe mięso
niegotowane, dojrzewające
Z umiarem
Surowe wędliny, takie jak szynka parmeńska czy salami, mogą przyczyniać się do zakażenia toksoplazmozą, dlatego w ciąży ich unikamy.
Ile prosciutto dziennie i jak jeść z głową
- Polskie wytyczne rekomendują ograniczenie spożycia mięsa czerwonego i przetworzonego do 500 g tygodniowo, więc wlicz prosciutto do tej puli razem z innymi wędlinami.
- Zjadaj kilka cienkich plasterków jako dodatek do melona, szparagów, sałatki czy makaronu, a nie jako główną część kanapki.
- Wybieraj prosciutto o jak najkrótszym składzie. W cotto unikaj dodatków typu glutaminian sodu, fosforany, aromat dymu wędzarniczego i cukier.
- Dodawaj jak najwięcej warzyw do posiłku, na przykład rukolę, pomidory czy szparagi.
- Na co dzień częściej zastępuj wędlinę pastą z ciecierzycy, jajkiem, twarogiem, rybą lub awokado.
Szkodliwość i przeciwwskazania: prosciutto
Prosciutto szkodzi przede wszystkim w ciąży, jeśli jest surowe, oraz przy nadmiarze, bo wędliny to mięso przetworzone i słone. Ostrożne powinny być też osoby wrażliwe na histaminę.
- W ciąży surowe wędliny dojrzewające, takie jak prosciutto crudo, mogą szkodzić, bo grożą zakażeniem toksoplazmozą. Zapytaj lekarza, czy możesz zjeść prosciutto cotto.
- Przy nadciśnieniu, chorobach serca i nerek szkodliwy bywa nadmiar sodu zawartego w wędlinach, więc o dozwolone porcje zapytaj lekarza lub dietetyka.
- Osobom wrażliwym na histaminę prosciutto może szkodzić, bo wędliny dojrzewające i surowe, w tym szynka prosciutto, należą do produktów najczęściej wykluczanych w diecie antyhistaminowej.
- Duże ilości mięsa przetworzonego szkodzą: w badaniach spożywanie 50 gramów mięsa przetworzonego dziennie wiązano ze wzrostem ryzyka raka jelita grubego o 18%.
- Małym dzieciom nie podawaj surowej szynki jako stałego dodatku do kanapek, bo jest to słony produkt.
Porady
- Kupuj prosciutto w plastrach krojonych na bieżąco i zjadaj je w kilka dni po otwarciu, trzymając w lodówce.
- Podawaj w temperaturze pokojowej na świeżym pieczywie, z owocami lub rukolą, a mniej solone dodatki wybierz do reszty talerza.
- Zerknij na etykietę prosciutto cotto: im krótsza lista składników, tym lepiej.
- Gdy masz ochotę na wędlinę, sięgaj po plasterki z całego kawałka mięsa, a nie po wędliny mielone.
Najczęstsze pytania
Czy prosciutto jest zdrowe?
Okazjonalnie i w małych porcjach. To wartościowe mięso, ale jednocześnie przetworzone i słone, więc nie traktuj go jako codziennego dodatku do kanapek.
Czy prosciutto szkodzi?
Szkodzi w nadmiarze, osobom wrażliwym na histaminę i w ciąży, jeśli jest surowe. Zdrowym dorosłym kilka plasterków od czasu do czasu zwykle nie szkodzi.
Czy prosciutto jest surowe?
Prosciutto crudo jest surowe, bo dojrzewa, a nie jest gotowane. Prosciutto cotto jest szynką gotowaną, czyli obrobioną cieplnie.
Czy prosciutto można jeść w ciąży?
Surowe wędliny dojrzewające, takie jak szynka parmeńska, odradza się w ciąży z powodu ryzyka toksoplazmozy. O prosciutto cotto zapytaj lekarza lub położną.
Czym różni się prosciutto crudo od cotto?
Crudo to surowa, długo dojrzewająca szynka. Cotto to szynka gotowana, wcześniej marynowana w solance z przyprawami, tańsza i popularniejsza we Włoszech.
Czy prosciutto jest wędzone?
Szynka parmeńska nie jest wędzona, jej produkcja tego nie dopuszcza. W innych wędlinach prosciutto sprawdź na etykiecie, czy jest w nich aromat dymu wędzarniczego.
