Przetworzenie
grupa 1 według IARC
Na minus
Kiełbasa to mięso przetworzone, a Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem zaliczyła takie mięso do grupy 1. Klasyfikacja mówi o sile dowodów, a nie o wielkości ryzyka przy konkretnej porcji.
Czy kiełbasa wiejska jest zdrowa?
W skrócie Okazjonalnie: kiełbasa wiejska to mięso przetworzone, więc lepiej jeść ją rzadko i w małej porcji, w ramach tygodniowego limitu mięsa czerwonego i przetworzonego.
Kiełbasa wiejska to kiełbasa z rozdrobnionego mięsa zmieszanego z tłuszczem i przyprawami, oferowana między innymi w pętach. Spotkasz ją też pod nazwą swojska, a ponieważ nazwa opisuje raczej styl niż ściśle określony skład, wartość odżywcza różni się między producentami.
Wątpliwości biorą się stąd, że według Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej duże spożycie mięsa przetworzonego jest jednym z czynników zwiększających ryzyko wielu chorób przewlekłych. Nie oznacza to zakazu, tylko potrzebę umiaru i czytania etykiet.
Spis treści
Kiełbasa wiejska: co jest na plus, a co na minus
Na minus przeważają przetworzenie, sól i tłuszcz, a na plus białko i minerały z mięsa. Dlatego kiełbasa wiejska jest dodatkiem na wyjątkowe okazje, a nie codziennym elementem talerza.
Ilość a ryzyko
50 g dziennie, o 18% więcej
Na minus
W badaniach, na których oparto zalecenia, 50 g mięsa przetworzonego jedzone codziennie wiązało się z o 18% wyższym ryzykiem raka jelita grubego, a także chorób serca i cukrzycy typu 2.
Sól i dodatki
dużo soli i dodatków
Na minus
Wiele przetworów mięsnych ma dużą zawartość soli kuchennej, fosforanów i azotynów. WHO zaleca dorosłym mniej niż 5 g soli na dobę.
Białko i minerały
średnio 20% białka w mięsie
Na plus
Mięso, z którego powstaje kiełbasa, jest źródłem białka oraz dobrze przyswajalnego żelaza i cynku, ale w kiełbasie towarzyszą im tłuszcz i sól.
Tłuszcz
mięso razem z tłuszczem
Z umiarem
Kiełbasa to rozdrobnione mięso zmieszane z tłuszczem i przyprawami. Wysoka zawartość tłuszczu, w tym nasyconych kwasów tłuszczowych, jest wymieniana wśród możliwych przyczyn niekorzystnych skutków mięsa przetworzonego.
Limit tygodniowy
do 500 g tygodniowo
Z umiarem
Polskie wytyczne rekomendują ograniczenie mięsa czerwonego i przetworzonego razem do 500 g tygodniowo. Zaleca się też co najmniej jeden dzień w tygodniu bez mięsa, a kiełbasa wiejska wlicza się do tej puli.
Ile kiełbasy wiejskiej dziennie i jak jeść z głową
- Mieść kiełbasę w limicie 500 g tygodniowo dla całego mięsa czerwonego i przetworzonego, razem z szynką, parówkami i wołowiną.
- Traktuj ją jako dodatek, na przykład kilka plastrów do warzyw i pieczywa, a nie podstawę każdego posiłku.
- Czytaj etykietę i wybieraj kiełbasy bez glutaminianu sodu, fosforanów, karagenów, cukru, aromatów dymu wędzarniczego i białek sojowych.
- Nie przypalaj kiełbasy na grillu ani patelni, bo przy obróbce termicznej mogą powstawać substancje rakotwórcze, takie jak heterocykliczne aminy aromatyczne.
Szkodliwość i przeciwwskazania: kiełbasa wiejska
Kiełbasa wiejska szkodzi głównie przy częstym jedzeniu: sól, tłuszcz i obróbka mięsa wiążą się z ryzykiem chorób serca, cukrzycy i nowotworów. Szczególnie uważać powinny osoby z nadciśnieniem i kobiety w ciąży.
- Przy codziennym jedzeniu kiełbasa wiejska szkodzi: duże spożycie mięsa przetworzonego jest wiązane z ryzykiem nowotworów, chorób sercowo-naczyniowych, nerek, wątroby i cukrzycy typu 2.
- Przy nadciśnieniu sól z kiełbasy jest szkodliwa, bo głównym skutkiem diety bogatej w sód jest podwyższone ciśnienie krwi.
- W ciąży unikaj surowego i niedopieczonego mięsa oraz surowych wędlin, bo mogą przyczyniać się do zakażenia toksoplazmozą; kiełbasę jedz dobrze obgotowaną lub upieczoną.
- Osoby z chorobami nerek, wątroby i serca powinny zapytać lekarza o dopuszczalną ilość wędlin.
Porady
- Wybieraj kiełbasy z krótkim składem, w których mięso ma duży udział, a nie woda, skrobia i białko sojowe.
- Gdy kupujesz na wagę, poproś sprzedawcę o udostępnienie składu.
- Nazwa wiejska czy swojska nie gwarantuje składu ani sposobu produkcji, dlatego liczy się etykieta.
- Jeśli lubisz wędliny na co dzień, wybieraj te z całego kawałka mięsa, na przykład polędwicę czy schab, bo wędliny mielone zawierają więcej tłuszczu, cholesterolu i cukru.
Najczęstsze pytania
Czy kiełbasa wiejska jest zdrowa?
Nie w codziennym menu: jako mięso przetworzone najlepiej jeść ją okazjonalnie i w małych porcjach. Dobrze mieści się w tygodniowym limicie mięsa czerwonego i przetworzonego.
Czy swojska kiełbasa jest zdrowa?
Nazwa swojska nie mówi nic pewnego o składzie, więc ocena jest taka sama jak dla innych kiełbas: umiar i czytanie etykiety. Liczy się ilość mięsa, soli i dodatków.
Czy kiełbasa wiejska szkodzi?
Szkodzić może przy częstym jedzeniu, bo duże spożycie mięsa przetworzonego jest wiązane z ryzykiem wielu chorób przewlekłych. Okazjonalna porcja zdrowej osobie zwykle nie robi różnicy.
Ile kiełbasy można jeść w tygodniu?
Polskie wytyczne rekomendują ograniczenie mięsa czerwonego i przetworzonego do 500 g tygodniowo. Kiełbasa wiejska wlicza się w tę pulę razem z szynką, parówkami i wołowiną.
Czy kiełbasa to mięso przetworzone?
Tak, kiełbasy są podawane wśród przykładów mięsa przetworzonego, czyli poddanego soleniu, peklowaniu, fermentacji, wędzeniu lub innym procesom przedłużającym trwałość.
Czy kiełbasę można jeść w ciąży?
Tylko dobrze obgotowaną lub upieczoną, bo w ciąży należy unikać surowego i niedopieczonego mięsa oraz surowych wędlin. Z lekarzem omów resztę diety.
