W skrócieZdrowa z umiarem: nie znaleźliśmy badań, które potępiałyby kawę na czczo, ale kawa pobudza wydzielanie kwasu żołądkowego, więc osoby ze zgagą lub wrzodami powinny pić ją ostrożnie.
Poranna filiżanka wypita zaraz po przebudzeniu, jeszcze przed śniadaniem, to nawyk wielu osób, a pytanie, czy żołądek go lubi, wraca co roku. Picie kawy w umiarkowanej ilości zostało dobrze opisane, ale różnica między kawą na czczo a kawą po posiłku nie jest tematem zapisanych przez nas źródeł.
Dlatego opisujemy to, co wiadomo o kawie ogólnie i co z tego może mieć znaczenie przy pustym żołądku: wpływ na wydzielanie kwasu i jelita, kofeinę oraz wchłanianie żelaza z posiłków.
Kawa na pusty żołądek: co jest na plus, a co na minus
Przeważa to, że umiarkowana kawa jest dla zdrowych dorosłych dopuszczalna i nie wiąże się z dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi, na minus są kwas żołądkowy, pobudzenie jelit i wpływ na żelazo. Badań porównujących kawę na czczo z kawą po jedzeniu nie znaleźliśmy.
Kwas żołądkowy
zwiększone wydzielanie
Na minus
Kawa, nawet ta bezkofeinowa, zwiększa wydzielanie kwasu żołądkowego i obniża ciśnienie w dolnej części przełyku. Osoby z refluksem, chorobą wrzodową lub zespołem jelita nadwrażliwego powinny uważnie obserwować swoją reakcję.
Jelita
pobudza jelito grube
Na plus
Wypicie kawy pobudza jelito grube, więc u części osób szybko pojawia się potrzeba skorzystania z toalety. To nie jest efekt niekorzystny i może wręcz zapobiegać zaparciom.
Kofeina
75 mg w espresso
Z umiarem
Kawy z kawiarni mają średnio 143 mg kofeiny w americano i 75 mg w espresso. Mała filiżanka espresso dostarcza więc jej mniej niż duże americano.
Wchłanianie żelaza
polifenole hamują
Z umiarem
Polifenole z kawy i herbaty hamują wchłanianie żelaza z diety, dlatego nie należy popijać nimi głównych posiłków ani preparatów żelaza.
Ciśnienie krwi
bez dowodów na szkodę
Na plus
Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego podkreśla, że dowody z badań, głównie obserwacyjnych, nie wskazują na wyższe ryzyko nadciśnienia u osób regularnie pijących kawę.
Polifenole
35-500 mg kwasu chlorogenowego w 100 ml
Na plus
Kawa jest dobrym źródłem polifenoli, a ich ilość zależy od metody parzenia. Dodatek mleka obniża zawartość przyswajalnych polifenoli, bo białka je wiążą.
Ile kawy na pusty żołądek dziennie i jak jeść z głową
Jeśli kawa na czczo dobrze ci służy i nie masz dolegliwości żołądkowych, nie ma w zapisanych źródłach powodu, by ją zakazywać; trzymaj się umiarkowanej ilości, czyli do 3-4 filiżanek na dobę.
Zacznij od małej filiżanki, na przykład espresso, zamiast dużego americano, jeśli po pustym żołądku czujesz pieczenie lub mdłości.
Zjedz śniadanie niedługo po kawie, ale nie popijaj nią głównych posiłków, bo polifenole ograniczają wchłanianie żelaza.
Nie dodawaj cukru ani śmietanki, bo podnoszą kaloryczność napoju i mogą niwelować pozytywne działanie kawy.
Jeśli zgaga wraca, zrób przerwę w piciu kawy i porozmawiaj z lekarzem.
Szkodliwość i przeciwwskazania: kawa na pusty żołądek
Kawa na pusty żołądek szkodzi przede wszystkim osobom z refluksem, chorobą wrzodową i zespołem jelita nadwrażliwego oraz każdemu, kto przekracza dawkę kofeiny. U zdrowych dorosłych umiarkowane picie kawy nie wiąże się z dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi.
Przy chorobach przewodu pokarmowego, zwłaszcza w okresie nasilonych objawów, kawa może szkodzić, dlatego trzeba ocenić indywidualną tolerancję i w razie potrzeby ograniczyć lub wykluczyć jej picie.
Spożycie ponad 400 mg kofeiny może prowadzić do zatrucia, którego objawy to drżenie mięśni, lęk, problemy ze snem, częste oddawanie moczu i kłopoty żołądkowo-jelitowe.
Regularne spożywanie ponad 250 mg kofeiny może prowadzić do cech uzależnienia, a po nagłym odstawieniu pojawiają się bóle głowy, zmęczenie i rozdrażnienie.
Kobietom karmiącym szkodzi nadmiar kofeiny, bo przenika do mleka; EFSA uznaje za bezpieczne do 200 mg kofeiny dziennie.
Porady
Pij wodę w ciągu dnia: umiarkowane ilości kawy nie powodują odwodnienia, a łyk wody po kawie skraca kontakt napoju ze szkliwem zębów.
Przy podwyższonym cholesterolu wybieraj kawę filtrowaną lub rozpuszczalną, bo najwięcej diterpenów podnoszących cholesterol LDL jest w kawie gotowanej, nieprzefiltrowanej i w espresso.
Licz kofeinę z całego dnia, także z coli, herbaty i napojów energetyzujących, bo limit dotyczy łącznej ilości.
Kawa bezkofeinowa nie jest rozwiązaniem przy zgadze, ponieważ również zwiększa wydzielanie kwasu żołądkowego.
Najczęstsze pytania
Czy kawa na pusty żołądek jest zdrowa?
Zdrowa z umiarem. Nie znaleźliśmy badań, które oceniałyby osobno kawę na czczo, ale dla zdrowych dorosłych umiarkowane picie kawy jest dopuszczalne.
Czy kawa na pusty żołądek szkodzi?
Zdrowym dorosłym zwykle nie, jeśli trzymają się umiarkowanej ilości. Szkodzić może osobom z refluksem, wrzodami lub zespołem jelita nadwrażliwego oraz przy nadmiarze kofeiny.
Czy kawa na czczo powoduje zgagę?
U części osób może, bo kawa zwiększa wydzielanie kwasu żołądkowego i obniża ciśnienie w dolnej części przełyku. Jeśli zgaga wraca, ogranicz kawę lub zapytaj lekarza.
Czy kawa na czczo odchudza?
Nie znaleźliśmy w zapisanych źródłach badań, które by to potwierdzały.
Czy kawa na czczo jest zdrowa dla serca?
Polskie i europejskie zalecenia nie wymieniają kawy wśród czynników ryzyka nadciśnienia, a rezygnacja z niej nie jest zalecana osobom z nadciśnieniem.
Kiedy najlepiej pić poranną kawę?
Nie znaleźliśmy badań wskazujących idealną porę. Ważniejsza jest ilość kofeiny w ciągu dnia oraz to, by nie popijać nią głównych posiłków.