W skrócieZdrowy z umiarem: falafel z ciecierzycy daje roślinne białko i błonnik, ale smażony w głębokim tłuszczu jest ciężkostrawny i wysokokaloryczny, więc zdrowiej wypada pieczony i podany z warzywami.
Falafel to bliskowschodnia potrawa: przyprawione i usmażone kulki albo kotleciki z ciecierzycy lub bobu. W Egipcie przygotowuje się go w wersji mieszanej, a w pozostałych krajach regionu zwykle z samej ciecierzycy. Najczęściej trafia do pity z warzywami i sosem, często na bazie tahini.
Wątpliwości budzi sposób przygotowania. Roślinna baza kojarzy się z lekkim daniem, a falafel jest tradycyjnie smażony, więc oceniamy osobno to, co daje ciecierzyca, i to, co dokłada patelnia lub frytownica.
Na plus przeważa roślinna baza z białkiem i błonnikiem, na minus smażenie w dużej ilości tłuszczu. O wartości falafela decyduje więc, czy jest smażony, czy pieczony, i co dostaje do pity.
Białko roślinne
8,4 g w 100 g ciecierzycy
Na plus
Ciecierzyca, z której robi się falafel, ma 8,4 g białka w 100 g po ugotowaniu. Nasiona roślin strączkowych należą do najlepszych roślinnych źródeł białka, a falafel jest ceniony w kuchni wegetariańskiej.
Błonnik
strączki: 4-7 g w 100 g
Na plus
Nasiona roślin strączkowych dostarczają średnio 4-7 g błonnika na 100 g ugotowanego produktu. Falafel przejmuje część tej wartości, a ile jej zostaje, zależy od receptury.
Smażenie
głęboki tłuszcz obniża wartość
Na minus
Posiłki smażone w głębokim tłuszczu są ciężkostrawne i wysokokaloryczne, a podczas smażenia powstają izomery trans kwasów tłuszczowych i akrylamid. To najsłabszy punkt tradycyjnego falafela.
Pieczenie
lżejsza wersja z piekarnika
Na plus
Nowe amerykańskie zalecenia żywieniowe promują pieczenie, duszenie, grillowanie i smażenie bez głębokiego tłuszczu. Falafel z piekarnika lub z niewielką ilością oleju zachowuje zalety ciecierzycy.
Dodatki do pity
sos, pita i warzywa
Z umiarem
Falafel podaje się zwykle w picie z warzywami i sosem, często na bazie tahini. Warzywa to plus, a duża ilość sosu i białego pieczywa podnosi kaloryczność porcji.
Gazy w jelitach
strączki bywają gazotwórcze
Z umiarem
Groch i fasola należą do produktów gazotwórczych, a zbyt szybkie zwiększenie ilości błonnika może dawać wzdęcia. Zwiększaj ilość strączków stopniowo i pij dość płynów.
Ile falafela dziennie i jak jeść z głową
Wybieraj falafel pieczony albo smażony w małej ilości oleju zamiast frytowanego, bo smażenie w głębokim tłuszczu daje posiłek ciężkostrawny i wysokokaloryczny.
Zastępuj nim część mięsa: nasiona roślin strączkowych są rekomendowane jako częściowy zamiennik mięsa w Talerzu Zdrowego Żywienia.
Podawaj z surowymi warzywami i lekkim sosem, a pitę wybieraj pełnoziarnistą, jeśli masz taką możliwość.
Wartość biologiczną białka roślinnego zwiększysz, łącząc strączki z produktami zbożowymi w ciągu dnia.
Jeśli dopiero zaczynasz jeść strączki, zwiększaj ich ilość stopniowo i obserwuj reakcję brzucha.
Szkodliwość i przeciwwskazania: falafel
Falafel szkodzi głównie wtedy, gdy jest smażony w głębokim tłuszczu i jedzony często albo gdy strączki dają ci wzdęcia. Sama ciecierzyca nie jest szkodliwa dla zdrowych dorosłych.
Falafel z frytownicy szkodzi osobom z wrażliwym układem pokarmowym, bo jest ciężkostrawny.
Osoby z zespołem jelita drażliwego mogą wymagać indywidualnego doboru ilości i rodzaju błonnika, więc strączki wprowadzaj ostrożnie i przy uporczywych dolegliwościach zapytaj lekarza.
Osobom, które rzadko jedzą strączki, może szkodzić duża porcja naraz, bo nagły wzrost błonnika daje wzdęcia i gazy; zaczynaj od małej porcji.
Przy dietach z ograniczeniem tłuszczu lub kalorii omów z dietetykiem, jak często możesz jeść smażony falafel.
Porady
Dopytaj w barze, na czym smażą falafel i czy sos zawiera dużo oleju lub majonezu.
Domowy falafel upiecz na blasze, a kulki skrop odrobiną oleju zamiast smażyć we frytownicy.
Do pity dodaj więcej warzyw niż sosu, a sezamowe tahini traktuj jako dodatek, nie jako polewę.
Jeśli kupujesz gotową mieszankę, przeczytaj skład i zwróć uwagę na ilość tłuszczu.
Najczęstsze pytania
Czy falafel jest zdrowy?
Z umiarem. Ciecierzyca dostarcza białka roślinnego i błonnika, ale falafel smażony w głębokim tłuszczu traci przewagę, bo jest ciężkostrawny i wysokokaloryczny.
Czy falafel szkodzi?
Zdrowym dorosłym w rozsądnych porcjach nie. Szkodzić może częste jedzenie wersji smażonej na głębokim tłuszczu oraz duża porcja strączków osobom z wrażliwymi jelitami.
Z czego robi się falafel?
Z ciecierzycy albo bobu, a w Egipcie w wersji mieszanej. Kulki są przyprawione, na przykład kminkiem i kolendrą, i zwykle usmażone.
Czy falafel jest dobry dla wegetarian?
Tak, jest ceniony w kuchni wegetariańskiej i wegańskiej jako źródło białka, a nasiona roślin strączkowych mogą częściowo zastępować mięso.
Czy falafel powoduje wzdęcia?
U niektórych osób tak, bo strączki należą do produktów gazotwórczych. Zwiększaj ich ilość w diecie stopniowo i dokładnie przeżuwaj.
Jak zrobić zdrowszy falafel?
Upiecz go w piekarniku zamiast smażyć w głębokim tłuszczu, a do pity dodaj surowe warzywa i lekki sos.