Tłuszcze nasycone
39% kwasów tłuszczowych
Na minus
W smalcu mononienasycone kwasy tłuszczowe to 45%, a polinienasycone 11%. Wysokie spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych zwiększa stężenie cholesterolu LDL.
Czy chleb ze smalcem jest zdrowy?
W skrócie Okazjonalnie: chleb ze smalcem jest sycący i smaczny, ale smalec to głównie tłuszcz zwierzęcy z nasyconymi kwasami tłuszczowymi i cholesterolem, więc lepiej traktować go jako wyjątek niż codzienną kanapkę.
Chleb ze smalcem to tradycyjna polska przekąska: kromka chleba posmarowana smalcem, najczęściej wieprzowym, często z cebulą, skwarkami, kiełbasą albo jabłkiem i odrobiną soli. Smalec wytapia się zazwyczaj ze słoniny, podgardla lub boczku, a jego głównym składnikiem są kwasy tłuszczowe.
O wartości takiej kanapki decydują chleb i ilość smalcu. Z razowego chleba i cienkiej warstwy smalcu wychodzi sycąca przekąska, ale gruba warstwa smalcu ze skwarkami i solą to już spora dawka tłuszczu nasyconego i soli.
Spis treści
Chleb ze smalcem: co jest na plus, a co na minus
Na minus przeważa tłuszcz zwierzęcy z nasyconymi kwasami tłuszczowymi, cholesterolem i kaloriami, a na plus wybór pełnoziarnistego chleba. To dobra przekąska okazjonalna, ale nie podstawa diety.
Cholesterol
niewielkie ilości
Z umiarem
Smalec zawiera zwykle niewielkie ilości cholesterolu, ale cholesterol pokarmowy towarzyszy tłuszczom zwierzęcym, a eksperci zalecają ograniczać go poniżej 300 mg dziennie.
Energia
około 95% to tłuszcz
Z umiarem
Smalec to w około 95% kwasy tłuszczowe, więc nawet cienka warstwa jest kaloryczna.
Rodzaj chleba
razowy lepszy niż biały
Na plus
Najkorzystniej wybierać chleb z mąki razowej, pełnoziarnistej i z pełnego przemiału, bo brązowy chleb jest bogatszy w witaminy, składniki mineralne i błonnik niż biały.
Sól
limit 5 g soli dziennie
Z umiarem
Smalec do bezpośredniego spożycia często wzbogaca się odrobiną soli, a pieczywo jest istotnym źródłem soli w diecie, której maksymalne dzienne spożycie wynosi 5 g.
Ile chleba ze smalcem dziennie i jak jeść z głową
- Traktuj chleb ze smalcem jako rzadką przekąskę, a nie codzienne śniadanie.
- Wybieraj chleb razowy lub na zakwasie, bo pieczywo na zakwasie ma wyższą wartość odżywczą i niższy indeks glikemiczny.
- Smaruj cienko i odmierzaj porcję, bo w diecie powinny dominować roślinne źródła tłuszczu, takie jak oliwa.
- Dołóż do kanapki świeży ogórek, rzodkiewkę albo paprykę, żeby zwiększyć ilość warzyw w posiłku.
Szkodliwość i przeciwwskazania: chleb ze smalcem
Chleb ze smalcem szkodzi głównie przy częstym jedzeniu: nasycone kwasy tłuszczowe podnoszą cholesterol LDL, a sól podnosi ciśnienie. Szczególnie ostrożne powinny być osoby z chorobami serca i naczyń.
- Przy podwyższonym cholesterolu LDL i chorobach serca smalec może szkodzić, bo najważniejsze dla zmniejszenia LDL jest zastępowanie tłuszczów zwierzęcych tłuszczami roślinnymi.
- Osobom z nadciśnieniem szkodzi nadmiar soli, a smalec ze skwarkami i solone pieczywo szybko ją dostarczają.
- Przy nadwadze i diecie redukcyjnej tłuszcz jest najbardziej kaloryczny, bo 1 g tłuszczu dostarcza 9 kcal.
- Przy chorobach pęcherzyka żółciowego, trzustki i wątroby tłuste potrawy mogą szkodzić, dlatego dietę ustal z lekarzem.
Porady
- Wybieraj chleb z krótkim składem i sprawdzaj, czy jego barwa nie pochodzi od dodatku barwnika, na przykład karmelu.
- Domowy smalec z cebulą i jabłkiem możesz zrobić z mniejszą ilością soli i bez dodatków.
- Odmierzaj smalec łyżeczką, zamiast smarować grubą warstwą.
- Do chleba ze smalcem podaj sałatkę z surowych warzyw, żeby posiłek był lżejszy.
Najczęstsze pytania
Czy chleb ze smalcem jest zdrowy?
Nie jest to produkt do codziennego jedzenia. Chleb razowy jest dobrym wyborem, ale smalec to głównie tłuszcz zwierzęcy, więc lepiej jeść go rzadko i cienko smarowany.
Czy chleb ze smalcem jest szkodliwy?
Nie przy okazjonalnym jedzeniu. Szkodliwy bywa częsty, obfity w tłuszcz i sól posiłek, szczególnie u osób z wysokim cholesterolem LDL i nadciśnieniem.
Czy smalec podnosi cholesterol?
Wysokie spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych, których w smalcu jest sporo, zwiększa stężenie cholesterolu LDL. Najważniejsze dla jego obniżenia jest zastępowanie tłuszczów zwierzęcych roślinnymi.
Z jakim chlebem jeść smalec?
Najlepiej z chlebem razowym lub pełnoziarnistym, a jeszcze lepiej na zakwasie, który ma wyższą wartość odżywczą i niższy indeks glikemiczny niż chleb na drożdżach.
Czy chleb ze smalcem tuczy?
Smalec jest bardzo kaloryczny, bo prawie cały składa się z tłuszczu, więc przy częstym jedzeniu i grubej warstwie łatwo przekroczyć zapotrzebowanie na energię.
Co dodaje się do smalcu?
Do smalcu do bezpośredniego spożycia dodaje się odrobinę soli, kawałki kiełbasy, cebulę, skwarki, a czasem drobno pokrojone jabłko.
