W skrócieOkazjonalnie: boczek gotowany jest łagodniejszy od smażonego, ale zwykle to peklowane mięso przetworzone, więc lepiej jeść go rzadko, w małych porcjach i z warzywami.
Boczek gotowany to część wieprzowej półtuszy z mięsem i tłuszczem, którą gotuje się w wodzie albo kupuje jako popularną w Polsce wędzonkę parzoną. Wędzonki parzone powstają z boczku peklowanego nastrzykowo, masowanego, wędzonego i parzonego.
Wątpliwości dotyczą soli, tłuszczu i uznania go za mięso przetworzone. Gotowanie jest korzystniejsze niż smażenie na mocnym ogniu, ale o werdykcie decyduje to, czy boczek był peklowany, i ile go jesz.
Na plus przemawiają łagodna obróbka w wodzie i witaminy z grupy B, a na minus peklowanie, sól i związek mięsa przetworzonego z ryzykiem raka jelita grubego. Dlatego boczek gotowany to dodatek, a nie podstawa obiadu.
Mięso przetworzone
peklowany lub wędzony: przetworzony
Na minus
Mięso przetworzone to takie, które poddano soleniu, peklowaniu lub wędzeniu. WHO zalicza je do grupy 1, czyli czynników rakotwórczych dla ludzi, a peklowany lub wędzony boczek należy do tej kategorii.
Ryzyko jelita grubego
18% wyższe przy 50 g dziennie
Na minus
Zjadanie codziennie 50 g wędlin wiązano z 18% wyższym ryzykiem raka jelita grubego w porównaniu z osobami, które ich nie jadły lub jadały sporadycznie.
Sód z peklowania
ponad 1,5 g sodu w 100 g
Na minus
Peklowane wędliny mogą mieć ponad 1,5 g sodu w 100 g. Taka ilość obciąża układ krążenia i podnosi ciśnienie, zwłaszcza u osób wrażliwych na sól.
Skład tłuszczu
około 60% nienasyconych
Z umiarem
W tłuszczu boczku około 60% stanowią kwasy nienasycone, a około 40% nasycone. Mimo to jest on bardzo kaloryczny, więc porcja powinna być niewielka.
Sposób obróbki
gotowanie lżejsze niż smażenie
Na plus
Pieczenie, duszenie lub gotowanie w niższej temperaturze jest bezpieczniejsze niż smażenie na bardzo dużym ogniu, które sprzyja powstawaniu szkodliwych związków.
Witaminy i minerały
witaminy z grupy B, selen
Na plus
Boczek zawiera witaminy z grupy B oraz selen. Nie rekompensuje to jednak soli i tłuszczu, więc nie jest dobrym głównym dostawcą tych składników.
Ile boczku gotowanego dziennie i jak jeść z głową
Jedz boczek gotowany rzadko i w małej porcji jako dodatek do zup, kaszy lub warzyw, a nie jako główne danie.
Zwróć uwagę na limity: Światowy Fundusz Badań nad Rakiem rekomenduje ograniczenie czerwonego mięsa do 350-500 g tygodniowo, a mięsa przetworzonego do absolutnego minimum.
Jeśli możesz, odlewaj wytopiony tłuszcz i gotuj boczek w wodzie zamiast go smażyć na mocnym ogniu.
Łącz boczek z warzywami bogatymi w błonnik, bo obniża to ładunek glikemiczny i kaloryczność całego posiłku.
WHO przygotowuje wytyczne dotyczące ilości mięsa czerwonego i przetworzonego, a do tego czasu przyjmij zasadę: im mniej, tym lepiej.
Szkodliwość i przeciwwskazania: boczek gotowany
Boczek gotowany szkodzi najbardziej osobom z nadciśnieniem, chorobami układu krążenia i nerek, bo jest zwykle peklowany i słony. Ryzyko rośnie też z ilością mięsa przetworzonego w diecie.
Osoby z nadciśnieniem, chorobami układu krążenia i nerek powinny maksymalnie ograniczać produkty peklowane, bo dostarczają dużo soli.
Częste jedzenie mięsa przetworzonego szkodzi jelitom, bo WHO uznaje, że powoduje ono raka jelita grubego. Ryzyko rośnie wraz z ilością.
Szkodliwy bywa przypalony i mocno smażony boczek, w którym powstają heterocykliczne aminy aromatyczne i wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne.
Przy dietach z ograniczeniem energii uważaj na porcję, bo boczek jest bardzo kaloryczny, a tłuszcz łatwo przeoczyć na talerzu.
Boczek z długim składem, z konserwantami i barwnikami, lepiej omijać, a wybierać kawałki z krótką etykietą.
Porady
Na etykiecie sprawdzaj skład i ilość soli oraz to, czy boczek był peklowany i wędzony, czy tylko gotowany.
Wybieraj boczek bez konserwantów i barwników, z możliwie krótkim składem.
Kupuj mniejsze kawałki, żeby nie kusiło cię dokładanie kolejnych plasterków.
Do jajecznicy lub zupy dodawaj niewiele boczku i dużo warzyw, zamiast zwiększać jego ilość.
Najczęstsze pytania
Czy boczek gotowany jest zdrowy?
To produkt okazjonalny. Gotowanie jest łagodniejsze od smażenia, ale peklowany boczek zawiera dużo soli i należy do mięsa przetworzonego.
Czy boczek gotowany szkodzi?
Najbardziej szkodzi osobom z nadciśnieniem, chorobami serca i nerek, bo dostarcza dużo soli. Częste jedzenie mięsa przetworzonego wiąże się też z ryzykiem raka jelita grubego.
Czy boczek gotowany jest rakotwórczy?
WHO zalicza mięso przetworzone do grupy 1, czyli czynników rakotwórczych dla ludzi. Dowody wskazują na związek z rakiem jelita grubego, a ryzyko rośnie z ilością.
Czy boczek gotowany ma mniej tłuszczu niż surowy?
Zwykle tak: wersje wędzone lub parzone mają mniej tłuszczu niż surowy boczek, ale znacznie więcej soli.
Czy boczek gotowany jest zdrowszy od smażonego?
Tak, bo gotowanie w niższej temperaturze jest bezpieczniejsze niż smażenie na bardzo dużym ogniu. Nadal pozostaje to produkt tłusty i słony.
Ile boczku można zjeść?
Dostępne dane nie pozwoliły WHO stwierdzić, czy istnieje bezpieczny poziom mięsa przetworzonego, a ryzyko rośnie wraz z ilością. Najlepiej jeść go rzadko i w małych porcjach.