Witamina C
120-900 mg w 100 g owoców
Na plus
Zawartość jest bardzo zmienna, ale witamina C dobrze zachowuje się po wysuszeniu i przetworzeniu, bo w owocach nie ma enzymu ją rozkładającego.
Czy rokitnik jest zdrowy?
W skrócie Zdrowy z umiarem: owoce rokitnika mają bardzo dużo witaminy C i związków roślinnych, ale dowody na korzyści dla zdrowia są skromne, a gotowe soki i dżemy bywają mocno słodzone.
Rokitnik zwyczajny to cierniasty krzew rosnący nad Bałtykiem, a jego pomarańczowe owoce są jadalne, ale bardzo kwaśne i cierpkie. Najczęściej trafiają do nas w postaci soku, dżemu albo oleju z owoców i nasion.
Dawniej uważano je za niejadalne, dziś uchodzą za żywność funkcjonalną. Pytanie brzmi, co potwierdzają badania, a co jest obietnicą z etykiety. Poniżej znajdziesz skład, uczciwe podsumowanie badań i sytuacje, w których warto uważać.
Spis treści
Rokitnik: co jest na plus, a co na minus
Na plus przeważa skład, bo owoce mają bardzo dużo witaminy C i mało cukru. Na minus liczą się skromne dowody z badań na ludziach, słodzone przetwory i bardzo kwaśny smak. Kafle poniżej to porządkują.
Cukier
mało w owocach
Na plus
Owoce zawierają mało cukru, choć w odmianach uprawnych jest go więcej.
Karotenoidy i flawonoidy
β-karoten, kwercetyna, kemferol
Na plus
Owoce zawierają prowitaminę A w postaci karotenoidów oraz flawonoidy, między innymi kwercetynę i kemferol.
Olej
4-13% oleju w miąższu
Z umiarem
Olej rokitnikowy to gęsta, czerwonopomarańczowa ciecz, w której dominują kwasy linolowy i α-linolenowy. To tłuszcz, więc nie traktuj go jak soku.
Dowody z badań
skromne i niespójne
Z umiarem
Brakuje solidnych badań klinicznych na ludziach, więc nie traktuj owoców jak leku.
Słodzone przetwory
cukier 1:1 lub 1:2
Na minus
Owoce konserwuje się w cukrze, więc gotowe dżemy i soki bywają bardzo słodkie.
Ile rokitnika dziennie i jak jeść z głową
- Nie ma ustalonej dziennej porcji owoców rokitnika. Traktuj je jako dodatek do diety, a nie jej podstawę, i sięgaj po nie obok innych owoców.
- Najłatwiej polubić rokitnik w mieszankach: jego sok zwykle pije się w połączeniu z innymi, a przetwory dobrze smakują z przetworami mlecznymi.
- Sok z rokitnika może zastąpić sok z cytryny przy zakwaszaniu potraw.
- Owoce po przymrozkach są słodsze, a przetwory trzymaj w chłodzie i ciemności, żeby dłużej zachowały kolor.
Szkodliwość i przeciwwskazania: rokitnik
Dla większości osób owoce rokitnika w jedzeniowych ilościach nie szkodzą, a przegląd badań toksykologicznych nie wykazał toksyczności owoców ani nasion. Ostrożność dotyczy słodzonych przetworów, suplementów i stałych leków.
- Sok i dżem z rokitnika szkodzą tak samo jak inne słodzone przetwory, gdy jesz ich dużo, bo dostarczają wiele cukru. Przy cukrzycy zapytaj dietetyka o ilość.
- Oleje i kapsułki z rokitnika to suplementy, a składniki roślinne w suplementach mogą wpływać na wchłanianie i metabolizm leków. Przy stałych lekach zapytaj lekarza lub farmaceutę.
- Owoce są silnie kwaśne, więc przy wrażliwym żołądku zacznij od niewielkiej ilości.
- W ciąży, w czasie karmienia piersią i u małych dzieci skonsultuj regularne picie soków lub przyjmowanie olejów z lekarzem.
- Szkodliwe bywa też traktowanie rokitnika jak leku: sam sok nie zastąpi leczenia, a dowody na jego działanie w badaniach na ludziach są skromne.
Porady
- Wybieraj soki i dżemy z krótkim składem i jak najmniejszą ilością dodanego cukru.
- Nad Bałtykiem rokitnik jest gatunkiem objętym częściową ochroną, więc owoce najlepiej kupuj w sklepie lub z upraw, zamiast zrywać je z dzikich stanowisk na wydmach.
- Przetwory przechowuj w niskiej temperaturze i w ciemności, bo wtedy dłużej zachowują trwałość i nie brązowieją.
Najczęstsze pytania
Czy rokitnik jest zdrowy?
Owoce mają dużo witaminy C i związków roślinnych, ale dowody z badań na ludziach są skromne. Traktuj rokitnik jako dodatek do diety.
Czy rokitnik jest szkodliwy?
Przegląd badań toksykologicznych nie wykazał toksyczności owoców ani nasion. Szkodzić mogą raczej nadmiar cukru w przetworach i suplementy przyjmowane bez konsultacji przy stałych lekach.
Czy rokitnik ma więcej witaminy C niż cytryna?
Rokitnik zawiera do 900 mg witaminy C w 100 g świeżych owoców, a cytryna 40-60 mg w 100 g.
Czy rokitnik jest dobry dla serca?
Obserwuje się odwrotną zależność między spożyciem owoców rokitnika a czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego. Dowody są jednak nieliczne i niespójne, a badań na ludziach znaleziono tylko sześć.
Czy owoce rokitnika można jeść na surowo?
Tak, są jadalne i bywają jedzone na surowo. Mają jednak kwaśny, gorzkawy smak, a po przymrozkach stają się słodsze.
