W skrócieZdrowe z umiarem: bio oznacza sposób produkcji i certyfikat, a nie gwarancję zdrowia, więc warzywa bio to dobry wybór, ale ekologiczne słodycze nadal trzeba jeść z umiarem.
Żywność ekologiczna, zwana też biologiczną lub organiczną i oznaczana skrótami eko albo bio, to żywność wytwarzana metodami rolnictwa ekologicznego z dbałością o środowisko i dobrostan zwierząt. Producenci mają obowiązek oznaczyć ją unijnym logo, numerem jednostki certyfikującej i wskazać pochodzenie surowców.
Ludzie szukają produktów bio, bo kojarzą je ze zdrowszą żywnością. Tymczasem określenie ekologiczne to coś innego niż zdrowa żywność, która jest tylko nazwą marketingową bez ustalonych standardów. Wartość produktu bio zależy więc od tego, co to za produkt.
Na plus przeważa kontrola produkcji i mniej pozostałości środków ochrony roślin, na minus to, że status bio nie zmienia składu słodyczy ani przekąsek. Dowody na wyższą wartość zdrowotną nie są jednoznaczne.
Kontrola i certyfikat
od pola do stołu
Na plus
Proces powstawania żywności ekologicznej jest śledzony, kontrolowany i udokumentowany, a odpowiedzialność za jakość ponosi producent i jednostka kontrolująca. Pewność mamy tylko wtedy, gdy produkt ma certyfikat.
Pozostałości środków ochrony roślin
średnio czterokrotnie rzadsze
Na plus
Według Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej żywność ekologiczna jest średnio czterokrotnie rzadziej zanieczyszczona pozostałościami środków ochrony roślin. W UE ustalono jednak limity pozostałości także dla żywności konwencjonalnej, co ma zapewnić jej bezpieczeństwo.
Antyoksydanty i witaminy
więcej w części badań
Z umiarem
Liczne metaanalizy wskazują, że żywność ekologiczna zawiera więcej antyoksydantów i witamin, szczególnie C oraz z grupy B. Jednocześnie obecnie brakuje wystarczających dowodów, że jest zdrowsza od żywności konwencjonalnej.
Metale i azotany
mniej kadmu i azotanów
Na plus
Cechą żywności ekologicznej jest niska zawartość metali ciężkich, przede wszystkim kadmu, oraz mniejsza zawartość azotynów i azotanów, które w nadmiarze nie są korzystne.
Cukier, sól, tłuszcz
bez zmian po przejściu na bio
Na minus
Ekologiczne ciastka, batony i chipsy mają cukier, sól i tłuszcz tak jak zwykłe. WHO zaleca ograniczać cukry wolne poniżej 10% energii dziennej, niezależnie od tego, czy produkt ma certyfikat bio.
Skład i oznaczenia
co najmniej 95% składników eko
Na plus
Produkt może nosić unijne logo, gdy co najmniej 95% jego składników rolniczych pochodzi z upraw ekologicznych. Sprawdzaj więc listę składników i numer jednostki certyfikującej.
Ile produktów bio dziennie i jak jeść z głową
Traktuj bio jako sposób wytwarzania, nie jako ocenę zdrowotności: warzywa, owoce, kasze czy rośliny strączkowe bio są dobrym wyborem, a bio ciastka nadal zostają ciastkami.
Jedz co najmniej 400 g warzyw i owoców dziennie. Ważniejsze od wyboru bio jest to, by w ogóle jeść ich dużo i w różnych kolorach.
Szukaj na opakowaniu unijnego logo (listek otoczony gwiazdkami na zielonym tle), numeru jednostki certyfikującej oraz informacji o pochodzeniu surowców.
Ogranicz sól i cukry wolne także w produktach bio, tak samo jak w tradycyjnych.
Szkodliwość i przeciwwskazania: produkty bio
Produkty bio nie szkodzą bardziej niż zwykłe, ale też nie są automatycznie lepsze. Warto uważać na kilka pułapek, szczególnie na przekonanie, że ekologiczne oznacza zdrowe.
Szkodliwa może być pewność, że bio wszystko wybacza: bio słodycze i przekąski dostarczają tyle samo cukru i soli co ich konwencjonalne odpowiedniki.
Napoje, soki i przetwory bio nadal zawierają cukry wolne, a WHO zaleca, żeby ich spożycie było poniżej 10% dziennej energii.
Osoby z alergiami lub nietolerancjami muszą czytać etykietę także na produktach bio, bo sam status ekologiczny nie wyklucza alergenów.
Nie każdy produkt z napisem bio jest certyfikowany. Brak logo i numeru jednostki oznacza, że to tylko marketingowe słowo.
Porady
Sprawdź na etykiecie unijne logo, numer upoważnienia jednostki certyfikującej i miejsce pochodzenia surowców, na przykład rolnictwo UE.
Wybieraj bio tam, gdzie je lubisz i na to cię stać, ale w pierwszej kolejności zadbaj o to, żeby warzyw i owoców było dużo, także tych zwykłych.
Porównuj składy: bio dżem lub płatki mogą mieć tyle cukru, co zwykłe.
Importowane produkty ekologiczne, takie jak kawa, ryż czy owoce spoza UE, podlegają elektronicznemu systemowi certyfikacji.
Najczęstsze pytania
Czy produkty bio są zdrowe?
Mogą być, jeśli to warzywa, owoce, kasze czy nasiona, ale bio nie oznacza zdrowe. To tylko sposób produkcji. Ekologiczne słodycze nadal są słodyczami.
Czy produkty bio są szkodliwe?
Nie, nie są szkodliwe z samego faktu bycia bio. Szkodzić może nadmiar cukru, soli i tłuszczu, tak jak w produktach konwencjonalnych.
Czym różni się bio od eko?
Nie różni się: żywność ekologiczna funkcjonuje też pod nazwami biologiczna i organiczna oraz pod skrótami eko i bio.
Czy żywność ekologiczna ma mniej pestycydów?
Według Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej jest średnio czterokrotnie rzadziej zanieczyszczona pozostałościami środków ochrony roślin. W UE obowiązują też limity pozostałości w żywności konwencjonalnej.
Po czym poznać produkt bio?
Po unijnym logo (listek otoczony gwiazdkami), numerze jednostki certyfikującej i oznaczeniu miejsca pochodzenia surowców. Samo słowo bio na opakowaniu nie wystarcza.
Czy warto kupować bio?
Jeśli ci to odpowiada, tak, ale to nie jest warunek zdrowej diety. Ważniejsze są ilość warzyw i owoców, mało soli i cukru oraz urozmaicenie jadłospisu.