W skrócieZdrowe z umiarem: ciastka owsiane dostarczają trochę błonnika z płatków owsianych, ale to słodki wypiek, w którym ponad jedną trzecią masy stanowią cukry, więc jedz je w małej porcji jako przysmak, a nie zamiennik owsianki.
Ciastka owsiane to wypieki z płatków owsianych, które trafiają do ciasta razem z tłuszczem, cukrem i mąką, a często także z rodzynkami, orzechami albo czekoladą. Płatki owsiane mają dobrą opinię zdrowotną, więc ciastka kojarzą się ze zdrowszą słodyczą.
Wątpliwości dotyczą ilości cukru i tłuszczu w gotowych ciastkach oraz tego, czy owies w składzie rzeczywiście robi różnicę. Poniżej dane z tabeli składu dla ciastek owsianych z rodzynkami, zestawione z zaleceniami dotyczącymi cukru, oraz uwagi o wersji domowej.
Na plus przemawia owies, czyli źródło błonnika i beta-glukanu, na minus cukier, energia i sód typowe dla gotowych ciastek. Wynik zależy od tego, ile owsa jest w składzie i ile cukru dodano.
Cukier
33,1 g w 100 g
Na minus
Według USDA ciastka owsiane z rodzynkami zawierają średnio 33,1 g cukrów w 100 g. Według WHO cukry proste warto ograniczyć do mniej niż 10% energii, czyli przy 2000 kcal do około 200 kcal, co odpowiada 10-12 łyżeczkom cukru.
Energia
441 kcal w 100 g
Na minus
Ciastka owsiane z rodzynkami mają 441 kcal w 100 g, a jedno ciastko o masie 24 g około 106 kcal.
Tłuszcz
15,8 g w 100 g
Z umiarem
W 100 g jest 15,8 g tłuszczu, w tym 5,44 g nasyconego, 4,28 g jednonienasyconego i 6,09 g wielonienasyconego, więc kwasy nasycone to mniejsza część.
Błonnik
3,3 g w 100 g
Z umiarem
Ciastka z rodzynkami mają 3,3 g błonnika w 100 g, a same 4 łyżki płatków owsianych (około 40 g) dostarczają około 3,8 g, więc więcej błonnika dostaniesz z miski owsianki niż z ciastek.
Beta-glukan z owsa
skuteczne co najmniej 3 g dziennie
Na plus
W metaanalizie 28 badań co najmniej 3 g beta-glukanu z owsa dziennie wiązało się z niższym LDL średnio o 0,25 mmol/l. Tak dużą dawkę łatwiej osiągnąć z owsianki niż z ciastek.
Sód
322 mg w 100 g
Z umiarem
Gotowe ciastka zawierają 322 mg sodu w 100 g, więc przy diecie z ograniczeniem soli czytaj etykietę.
Ile ciastek owsianych dziennie i jak jeść z głową
Jedz ciastka owsiane jako małą przekąskę: jedno ciastko o masie 24 g to około 106 kcal, więc jedno lub dwa do herbaty zwykle wystarczą.
Częściej wybieraj owsiankę z owocami, orzechami i nasionami, bo daje więcej błonnika przy mniejszej ilości cukru niż ciastka.
W domowych wypiekach zmniejsz ilość cukru, a płatki owsiane łącz z orzechami i niewielką ilością suszonych owoców; Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej proponuje użyć płatków także do domowych ciasteczek.
Szkodliwość i przeciwwskazania: ciastka owsiane
Ciastka owsiane szkodzą przede wszystkim wtedy, gdy zjadasz je dużo i codziennie, bo wnoszą sporo cukru i kalorii. Szczególną uwagę powinny zwrócić osoby z cukrzycą, celiakią i skłonnością do próchnicy.
Wysokie spożycie cukru dodanego wiąże się z rozwojem otyłości i cukrzycy, dlatego przy cukrzycy i insulinooporności ciastka trzeba ująć w jadłospisie i jeść w małych porcjach.
Przy celiakii owies bywa problemem nawet bez domieszki glutenu: w badaniu 29 chorych oczyszczone białko owsa wywołało ostre objawy u 59% osób, choć zwykle bez trwałych zmian w jelicie, dlatego decyzję o owsie podejmij z lekarzem.
Częste jedzenie słodyczy wiąże się z ryzykiem próchnicy, zwłaszcza u dzieci, które jedzą je kilka razy dziennie.
Porady
Wybieraj ciastka, w których płatki owsiane stoją na początku składu, a cukier i syropy są dalej na liście.
Do domowych ciastek używaj świeżych płatków owsianych, bo ze względu na tłuszcz łatwo jełczeją, a ich przydatność to od czterech do sześciu miesięcy od produkcji.
Porównuj etykiety dwóch produktów pod kątem cukrów, tłuszczów nasyconych, błonnika i soli.
Najczęstsze pytania
Czy ciastka owsiane są zdrowe?
Są zdrowe z umiarem. Mają trochę błonnika z owsa, ale zawierają dużo cukru i kalorii, więc traktuj je jak słodycz, a nie jak owsiankę.
Czy ciastka owsiane są szkodliwe?
Nie w małych ilościach. Szkodliwy bywa nadmiar cukru i kalorii przy częstym jedzeniu, a osoby z cukrzycą i celiakią powinny zachować ostrożność.
Ile kalorii ma ciastko owsiane?
Według USDA ciastko owsiane z rodzynkami o masie 24 g to około 106 kcal, ale domowe i lżejsze wersje mogą się różnić.
Czy ciastka owsiane są lepsze od owsianki?
Nie. Owsianka z owocami i orzechami daje więcej błonnika przy mniejszej ilości cukru niż ciastka.
Czy ciastka owsiane są dla chorych na celiakię?
Nie zawsze. Nawet owies wolny od zanieczyszczeń glutenem może u niektórych osób wywołać objawy, więc wybieraj produkty z oznaczeniem bezglutenowym i skonsultuj się z lekarzem.
Czy ciastka owsiane obniżają cholesterol?
W badaniach działały dawki co najmniej 3 g beta-glukanu z owsa dziennie. Ciastkami trudno ją uzyskać bez dużej ilości cukru i tłuszczu, więc lepsza jest owsianka.