Bakterie
Salmonella, Listeria, E. coli
Na minus
Surowe mleko może zawierać Salmonella, E. coli, Listeria i Campylobacter, które wywołują zatrucia pokarmowe. Mleko surowe samo w sobie nie zabija groźnych drobnoustrojów.
Czy mleko surowe jest zdrowe?
W skrócie Lepiej unikać: surowe mleko może zawierać groźne bakterie, a badania nie wskazują wyraźnych korzyści zdrowotnych, które równoważyłyby to ryzyko.
Mleko surowe to mleko od zwierzęcia hodowlanego, które nie zostało podgrzane do temperatury powyżej 40°C ani poddane innej równoważnej obróbce. Nie przeszło więc pasteryzacji, czyli podgrzewania, które zabija chorobotwórcze bakterie.
Zwolennicy mówią o lepszym smaku, odporności i ochronie przed alergiami, ale przeglądy nie potwierdzają jednoznacznych korzyści. Wiadomo za to, że surowe mleko może przenosić bakterie takie jak Salmonella, E. coli, Listeria i Campylobacter, dlatego instytucje zdrowia publicznego odradzają je szczególnie dzieciom i kobietom w ciąży.
Spis treści
Mleko surowe: co jest na plus, a co na minus
Na minus przeważa ryzyko zakażeń, a na plus są jedynie subiektywny smak i prawie taka sama wartość odżywcza jak w mleku pasteryzowanym. Bilans nie wypada dla surowego mleka dobrze.
Ogniska chorób
202 ogniska w USA
Na minus
Amerykańskie CDC wiąże z piciem surowego mleka 202 ogniska chorób w latach 1998-2018, 2645 zachorowań i 228 hospitalizacji.
Skala ryzyka
840 razy więcej zachorowań
Na minus
Według amerykańskiego modelu niepasteryzowane produkty mleczne powodują 840 razy więcej zachorowań i 45 razy więcej hospitalizacji niż pasteryzowane, choć mleko niepasteryzowane pije tylko 3,2% populacji.
Wartość odżywcza
prawie bez różnicy
Z umiarem
Dane wskazują tylko bardzo niewielkie różnice w wartości odżywczej mleka pasteryzowanego i niepasteryzowanego. Amerykańska FDA podkreśla, że pasteryzacja nie obniża wartości odżywczej mleka.
Alergie i laktoza
brak dowodów ochrony
Z umiarem
Pasteryzacja nie powoduje nietolerancji laktozy ani alergii, a surowe mleko też może uczulać. Trzy badania znalazły mniej astmy i alergii u dzieci z gospodarstw rolnych, ale dotyczyły całego rolniczego stylu życia, nie samego mleka.
Ile mleka surowego dziennie i jak jeść z głową
- Wybieraj mleko pasteryzowane i szukaj słowa pasteryzowane na etykiecie.
- Sery, jogurty i inne przetwory kupuj z mleka pasteryzowanego, bo takie produkty uznaje się za niskiego ryzyka.
- Po otwarciu trzymaj mleko w lodówce, bo pasteryzacja nie oznacza, że można je przechowywać poza nią.
- Nie traktuj żadnej ilości surowego mleka jako bezpiecznej dla wszystkich: amerykańska FDA ostrzega, że surowe mleko i produkty z niego mogą być szkodliwe dla zdrowia.
Szkodliwość i przeciwwskazania: mleko surowe
Surowe mleko szkodzi każdemu, kto się zarazi, ale szczególnie groźne jest dla kobiet w ciąży, dzieci, osób starszych i z osłabioną odpornością.
- Kobietom w ciąży szkodzi, bo Listeria może spowodować poronienie, chorobę albo śmierć noworodka. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej radzi wyeliminować niepasteryzowane mleko i jego przetwory.
- Dzieci i nastolatki chorują po surowym mleku częściej, bo zakażenia z niego szczególnie je dotykają.
- Osoby z osłabioną odpornością, na przykład po przeszczepach, z HIV, nowotworami czy cukrzycą, oraz starsze są narażone na ciężki przebieg zakażeń.
- Surowe mleko sprzedawane dla zwierząt nie jest bezpieczne dla ludzi i nie wolno go pić.
- Ryzyko dotyczy też produktów z niepasteryzowanego mleka, takich jak sery, jogurty, budynie czy lody.
Porady
- Czytaj skład: producent musi wskazać, że użył niepasteryzowanego mleka.
- Nie kupuj mleka na targach czy przydrożnych straganach, jeśli nie masz pewności, że jest pasteryzowane.
- Jeśli po spożyciu surowego mleka pojawią się wymioty, biegunka, ból brzucha, gorączka lub bóle ciała, skontaktuj się z lekarzem.
Najczęstsze pytania
Czy surowe mleko jest zdrowe?
Nie wykazano wyraźnych korzyści zdrowotnych, a ryzyko zakażeń jest realne. Wartość odżywcza surowego i pasteryzowanego mleka różni się bardzo nieznacznie.
Czy surowe mleko jest szkodliwe?
Może być szkodliwe, bo przenosi bakterie takie jak Salmonella, E. coli, Listeria i Campylobacter. Najbardziej zagrożone są dzieci, kobiety w ciąży, osoby starsze i z osłabioną odpornością.
Czy surowe mleko ma więcej witamin niż pasteryzowane?
Nie, amerykańska FDA twierdzi, że pasteryzacja nie obniża wartości odżywczej mleka, a dane pokazują tylko bardzo niewielkie różnice.
Czy surowe mleko chroni przed alergiami?
Trzy badania znalazły mniej alergii u dzieci z gospodarstw, ale dotyczyły całego rolniczego stylu życia. Surowe mleko też może uczulać.
Czy mleko surowe wolno sprzedawać w Unii Europejskiej?
Państwa członkowskie mogą zakazać lub ograniczyć jego sprzedaż, ale nie jest zakazane w całej Unii. W niektórych krajach sprzedaje się je z automatów, a na opakowaniu zwykle jest zalecenie przegotowania przed spożyciem.
Czy kobieta w ciąży może pić surowe mleko?
Nie, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej zaleca wyeliminowanie z diety niepasteryzowanego mleka i jego przetworów, bo mogą zawierać groźne dla płodu bakterie.
