Węglowodany
60-75% suchej masy
Z umiarem
To głównie polisacharydy, więc maca w proszku jest produktem skrobiowym, a nie koncentratem witamin.
Czy maca jest zdrowa?
W skrócie Zdrowa z umiarem: maca peruwiańska jest w małych ilościach bezpieczna dla większości dorosłych, ale dowody na jej korzyści są ograniczone, a w ciąży i przy chorobach hormonozależnych lepiej ją omijać.
Maca, czyli pieprzyca peruwiańska (Lepidium meyenii), to roślina z rodziny kapustowatych uprawiana w Andach. Je się jej zgrubiały korzeń, który po wysuszeniu mieli się na proszek. W Polsce znamy ją głównie jako proszek do jogurtu i koktajli oraz jako kapsułki. Ta strona dotyczy właśnie korzenia, a nie macy, czyli przaśnego chleba.
Wątpliwości budzą obietnice na opakowaniach: wsparcie libido, płodności i hormonów. Badania na ludziach są nieliczne i małe, więc maca jest raczej ciekawostką niż pewnym sprzymierzeńcem zdrowia.
Spis treści
Maca: co jest na plus, a co na minus
Na plus działa to, że w badaniach zwykle nie powodowała poważnych skutków ubocznych. Na minus: ograniczone dowody na korzyści, wpływ hormonalny i jod, który może mieć znaczenie przy chorobach tarczycy.
Dowody na libido
cztery badania, dowody ograniczone
Z umiarem
Przegląd czterech badań z losowym doborem dał ograniczone dowody na poprawę funkcji seksualnych. Autorzy podkreślali, że próby były za małe, by wyciągać pewne wnioski.
Bezpieczeństwo w badaniach
1-3 g przez 12 tygodni
Na plus
W jednym z badań na ochotnikach ta ilość sproszkowanego korzenia nie dała działań niepożądanych, choć danych o bezpieczeństwie jest mało.
Związek MTCA
wątpliwy w ekstraktach
Na minus
W ekstraktach znaleziono związek, który może hamować enzym MAO i potencjalnie działać mutagennie. Francuska agencja ostrzegała przed sproszkowanym korzeniem, choć ostrzeżenie jest kwestionowane, bo gotowanie ma ten związek dezaktywować.
Jod
może wpływać na tarczycę
Z umiarem
Maca zawiera jod, co może mieć znaczenie przy chorobach tarczycy.
Wpływ hormonalny
działanie estrogenowe
Na minus
Opisuje się działanie estrogenowe, które jest powodem ostrożności przy chorobach hormonozależnych. Wyniki dotyczące testosteronu są niejednoznaczne.
Ile macy dziennie i jak jeść z głową
- W badaniach stosowano od 1 do 3 g proszku dziennie przez kilka tygodni, a zalecany maksymalny czas przyjmowania to cztery miesiące, więc nie traktuj macy jako stałego dodatku.
- Proszek dodawaj do jogurtu, owsianki lub koktajlu, w małej ilości.
- Wybieraj proszek z korzenia gotowanego lub żelatynizowanego, bo tradycyjnie korzeń gotowano lub suszono przed jedzeniem.
- Nie traktuj macy jako leku na libido ani płodność, bo dowody są ograniczone i niejednoznaczne.
- Przy lekach lub chorobach przewlekłych omów z lekarzem, czy możesz ją przyjmować.
Szkodliwość i przeciwwskazania: maca
Maca nie szkodzi większości zdrowych dorosłych w małych ilościach, ale nie dla wszystkich jest odpowiednia. Szkodliwa może być w ciąży, przy chorobach hormonozależnych i chorobach tarczycy.
- W ciąży i podczas karmienia piersią maca może szkodzić, bo brakuje badań potwierdzających jej bezpieczeństwo, więc lepiej jej unikać.
- Przy nowotworach hormonozależnych, endometriozie i mięśniakach macicy maca może szkodzić z powodu działania estrogenowego.
- Przy chorobach tarczycy zapytaj lekarza, bo maca zawiera jod, który może wpływać na jej czynność.
- Do najczęściej zgłaszanych skutków ubocznych należą rozstrój żołądka i jelit, ból głowy oraz drażliwość. Pojedyncze opisy dotyczyły krwawienia z pochwy i epizodu maniakalnego.
- Opisywano też wzrost ciśnienia rozkurczowego i aktywności enzymów wątrobowych, dlatego przy nadciśnieniu i chorobach wątroby maca może szkodzić i trzeba ją skonsultować z lekarzem.
Porady
- Na opakowaniu szukaj łacińskiej nazwy Lepidium meyenii i informacji, czy preparat pochodzi z korzenia, a nie tylko z wyciągu.
- Unikaj produktów, które obiecują leczenie chorób lub zwiększenie płodności, bo suplement diety nie jest lekiem.
- Powiedz lekarzowi o przyjmowanej macy, szczególnie gdy planujesz ciążę lub przyjmujesz leki.
Najczęstsze pytania
Czy maca jest zdrowa?
Jest zdrowa z umiarem. Wydaje się bezpieczna w małych ilościach, ale dowody na korzyści są ograniczone, a niektóre grupy osób powinny jej unikać.
Czy maca szkodzi?
Zdrowym dorosłym w małych ilościach zwykle nie szkodzi. Szkodzić może w ciąży, przy chorobach hormonozależnych, chorobach tarczycy i u osób wrażliwych na przewód pokarmowy.
Czy maca działa na libido?
Wyniki badań są niejednoznaczne. Przegląd czterech badań uznał dowody na poprawę funkcji seksualnych za ograniczone, a w jednym z badań poziom testosteronu u mężczyzn się nie zmienił.
Czy maca jest bezpieczna w ciąży?
Nie ma wystarczających badań potwierdzających jej bezpieczeństwo, dlatego kobiety w ciąży i karmiące powinny jej unikać.
Czy maca wpływa na tarczycę?
Zawiera jod, który może wpływać na jej czynność, więc osoby z chorobami tarczycy powinny przed użyciem zapytać lekarza.
Jak jeść macę?
Najczęściej jako proszek dodawany do jogurtu, koktajlu lub owsianki. Tradycyjnie korzeń jadano gotowany lub wysuszony.
A czy maca, czyli przaśny chleb, jest zdrowa?
To zupełnie inny produkt niż korzeń z tej strony: cienki placek z mąki i wody, pieczony bez drożdży i zakwasu. Pod względem odżywczym przypomina pieczywo z białej mąki, więc daje głównie węglowodany i niewiele błonnika. Zawiera gluten, dlatego przy celiakii trzeba jej unikać.
