Białko
98-99% suchej masy
Z umiarem
Sucha żelatyna to niemal samo białko, ale niepełnowartościowe: brakuje w niej tryptofanu, a mało jest izoleucyny, treoniny i metioniny.
Czy żelatyna jest zdrowa?
W skrócie Zdrowa z umiarem: żelatyna to bezpieczny składnik kuchenny i niepełnowartościowe białko, a jej korzystny wpływ na stawy i skórę nie został jednoznacznie potwierdzony badaniami.
Żelatyna to białko uzyskane w wyniku częściowej hydrolizy kolagenu z kości, skóry i ścięgien zwierząt. Sprzedaje się ją w płatkach, proszku lub listkach i używa jako środka żelującego do galaretek, deserów i wielu produktów przemysłowych.
Wątpliwości biorą się stąd, że żelatynę reklamuje się jako domowy napój na stawy i piękną skórę, a jednocześnie pochodzi od zwierząt i nie jedzą jej wegetarianie. Sprawdzamy, co faktycznie o niej wiadomo.
Spis treści
Żelatyna: co jest na plus, a co na minus
Żelatyna jest bezpieczna w kuchennych ilościach, ale jej wartość odżywcza jest ograniczona, a obietnice dotyczące stawów wymagają ostrożności. Oto cechy, które decydują o ocenie, od składu białka po brak zalecanej dawki.
Stawy
dowody niejednoznaczne
Z umiarem
Badania na ten temat są niejednoznaczne, a Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności w 2011 roku uznał, że nie wykazano związku przyczynowego między spożyciem hydrolizatu kolagenu a utrzymaniem stawów.
Bezpieczeństwo
uznawana za bezpieczną
Na plus
Amerykańska agencja FDA zalicza żelatynę do substancji bezpiecznych, ale nie wiadomo, jak działają jej duże dawki stosowane przewlekle.
Dawka
brak zalecanej dobowej
Z umiarem
Nie ma zalecanej dobowej dawki żelatyny, dlatego przy większych ilościach warto zapytać lekarza lub farmaceutę.
Pochodzenie
zwierzęce
Z umiarem
Żelatyna pochodzi z kości, skóry i ścięgien zwierząt, więc nie jedzą jej osoby na diecie wegetariańskiej i roślinnej.
Układ pokarmowy
możliwe łagodne dolegliwości
Na minus
U części osób żelatyna może powodować odbijanie, wzdęcia, zgagę i uczucie ciężkości w żołądku.
Ile żelatyny dziennie i jak jeść z głową
- W kuchni używaj żelatyny jako środka żelującego do galaretek, deserów i past, w ilościach z przepisu.
- Według amerykańskiego Narodowego Instytutu Zdrowia (NIH) prawdopodobnie można bezpiecznie przyjmować do 10 g żelatyny przez okres do 6 miesięcy, jednak zalecanej dawki dobowej nie ustalono.
- Jeśli pijesz żelatynę z myślą o stawach, pamiętaj, że rozkłada się ona na aminokwasy jak każde inne białko, a w badaniu ze sportowcami podawano ją z witaminą C przed treningiem.
- W diecie roślinnej zamiast żelatyny stosuj pektynę, agar, karagen albo gumy naturalne.
Szkodliwość i przeciwwskazania: żelatyna
Żelatyna rzadko szkodzi, ale nie jest dla każdego: nie jedzą jej wegetarianie, część osób może być na nią uczulona, a przy suplementach i dużych ilościach zapytaj lekarza.
- Niewielkie dolegliwości trawienne, takie jak wzdęcia, zgaga czy uczucie ciężkości, mogą się pojawić, dlatego przy wrażliwym brzuchu zacznij od małych ilości.
- Niektóre osoby mogą być uczulone na żelatynę, więc przy objawach alergii przestań ją jeść i skonsultuj się z lekarzem.
- Szkodliwe bywa ślepe zaufanie do suplementów: nie wiadomo, jak duże dawki żelatyny wpływają na organizm, gdy są stosowane przewlekle.
- Część ekspertów wskazuje na teoretyczne ryzyko skażenia chorobami odzwierzęcymi, ale nie odnotowano dotąd przypadków takich zachorowań po zjedzeniu żelatyny.
- Dla osób na diecie wegetariańskiej i roślinnej żelatyna jest produktem nieodpowiednim, bo pochodzi z organizmów zwierzęcych.
Porady
- Galaretki bywają bardzo ubogie w żelatynę, więc sprawdź jej ilość na etykiecie.
- Żelatyna może ukrywać się w składach pod nazwą hydrolizat kolagenu, hydrolizowany kolagen lub denaturowany kolagen.
- Żelatyna rybia ma niższą temperaturę topnienia i żelowania niż wołowa czy wieprzowa, co ma znaczenie w deserach.
- Do wypicia najlepiej nadaje się żelatyna w proszku lub granulkach rozpuszczana w wodzie, ale nie traktuj jej jako leku.
Najczęstsze pytania
Czy żelatyna jest zdrowa?
Jako składnik kuchenny jest uznawana za bezpieczną, ale to niepełnowartościowe białko, a jej wpływ na stawy i skórę nie jest jednoznacznie potwierdzony. Jedz ją z umiarem.
Czy żelatyna szkodzi?
Zwykle nie, ale u części osób może powodować wzdęcia, zgagę lub reakcje alergiczne. Nie wiadomo też, jak działają duże dawki przyjmowane przewlekle.
Czy picie żelatyny jest zdrowe?
Nie ma zalecanej dawki dobowej, a dowody na pomoc stawom są niejednoznaczne. Jeśli chcesz ją pić, omów to z lekarzem lub farmaceutą.
Czy żelatyna spożywcza to to samo co kolagen?
Nie. Żelatyna powstaje z częściowej hydrolizy kolagenu, a w składach produktów bywa ukryta pod nazwą hydrolizat kolagenu.
Czy żelatyna w proszku jest zdrowa?
Forma nie zmienia oceny: proszek, płatki i listki to ta sama żelatyna. Proszek lub granulki do rozpuszczania w wodzie pozwalają łatwiej kontrolować ilość niż galaretki.
