W skrócieRzadki dżem najpewniej zagęścisz dalszym smażeniem w szerokim garnku, a gdy to nie wystarcza, dodaj na 1 kg owoców 5-6 łyżek soku z cytryny, jedno pokrojone jabłko albo 1 łyżkę namoczonej żelatyny.
Dżem gęstnieje dzięki pektynom, które w obecności cukru i kwasu tworzą żel. Jabłka, pigwa, agrest, porzeczki i cytrusy mają ich dużo, a truskawki, maliny, czereśnie i poziomki wyraźnie mniej. Dlatego przetwory z tych drugich potrafią zostać wodniste nawet po długim gotowaniu.
Sposób warto dobrać do tego, jaki dżem lubisz. Odparowanie, kwaśny sok i jabłko zachowują czysty smak owoców. Żelatyna daje sztywną, galaretowatą konsystencję, galaretka zmienia kolor i dokłada własny smak, a po mące ziemniaczanej dżem przypomina frużelinę, czyli owoce w kisielu.
Na 1 kg owoców wystarcza 5-6 łyżek soku z cytryny, jedno jabłko albo skórka z jednej pomarańczy, żeby pektyny zaczęły wiązać. Zanim cokolwiek dodasz, sprawdź jednak, czy dżemowi nie brakuje po prostu kilku minut odparowania w szerszym naczyniu.
Dłuższe smażenie w szerokim garnku
kolejne 5-10 min i próba na talerzyku
Polecany
Przelej dżem cienką warstwą do szerokiego garnka albo rozdziel go na dwa naczynia i smaż bez przykrycia. Im większa powierzchnia, tym szybciej ucieka para, a smak zostaje czysto owocowy.
Sok z cytryny
5-6 łyżek na 1 kg owoców
Polecany
Kwas pobudza pektyny do żelowania, więc dżem tężeje bez dodatkowych zagęstników. Wlej sok, gdy masa zacznie oblepiać łyżkę, i gotuj jeszcze 10 minut.
Jabłko
1 sztuka na 1 kg owoców
Polecany
Obrane, pokrojone i najlepiej lekko niedojrzałe jabłko rozgotuje się i odda pektyny, nie zmieniając smaku truskawek czy malin.
Skórki i gniazda jabłek w gazie
obierki z 5 jabłek na 1 kg owoców
Polecany
Zawiń je w gazę, gotuj razem z dżemem i wyjmij, gdy masa zgęstnieje. W garnku zostaje naturalny wyciąg żelujący, a w słoiku same owoce.
Skórka pomarańczy
skórka z 1 pomarańczy na 1 kg owoców
Awaryjnie
Zawiera około 30% pektyn. Wyszoruj ją, usuń białą błonkę, drobno posiekaj i wrzuć do smażonych owoców; doda im ciekawego posmaku.
Żelatyna
1 łyżka na 1 kg dżemu
Awaryjnie
Najpierw namocz ją w zimnej wodzie, potem dodaj do dżemu. Przetwór robi się sztywny i galaretowaty, co nie każdemu odpowiada.
Galaretka owocowa
1 torebka na 1 kg dżemu
Awaryjnie
Możesz ją rozpuścić przed dodaniem albo wsypać razem z cukrem. Zagęszcza, ale wpływa na kolor i dokłada własny smak.
Mąka ziemniaczana
1 łyżka rozrobiona w zimnej wodzie
Awaryjnie
Wlej zawiesinę do gotujących się owoców, a po chwili dżem zrobi się gęsty i zawiesisty. Konsystencją przypomina wtedy frużelinę.
Jak zagęścić dżem krok po kroku
Włóż mały talerzyk do zamrażarki na kilkanaście minut.
Przelej rzadki dżem do szerokiego garnka z grubym dnem tak, żeby warstwa owoców była jak najcieńsza.
Smaż bez przykrycia na małym ogniu, żeby masa delikatnie bulgotała, i mieszaj co kilka minut drewnianą łyżką.
Nałóż łyżeczkę gorącego dżemu na zmrożony talerzyk, odczekaj około minuty i przesuń po kropli palcem: gotowy dżem marszczy się i nie spływa z powrotem.
Jeśli kropla rozlewa się jak syrop, smaż kolejne 5-10 minut i powtórz próbę, a dopiero potem przekładaj dżem do wyparzonych słoików.
Najczęstsze błędy przy zagęszczaniu dżemu
Przy zagęszczaniu dżemu łatwo zaszkodzić mu złym naczyniem, zbyt dużym ogniem albo oceną gęstości na oko. Gorący dżem w garnku zawsze wygląda na rzadszy, niż jest po ostygnięciu, dlatego pewniejsza jest próba na zimnym talerzyku.
Owoce ubogie w pektyny smażone bez kwaśnego dodatku lub jabłka.
Wysoki, wąski garnek, w którym dżem dusi się we własnej parze i bulgocze godzinami bez efektu.
Zbyt drobno pokrojone jabłka, gruszki czy brzoskwinie: puszczają cały sok i rozgotowują się na rzadką papkę.
W pełni dojrzałe owoce użyte bez żadnego wsparcia, choć mają mniej pektyn niż te lekko niedojrzałe.
Zbyt duży ogień, przez który masa przypala się i gorzknieje, zanim zdąży zgęstnieć.
Porady
Zamiast jabłka możesz dodać około 15 dag innych owoców bogatych w pektyny na 1 kg: agrestu, mirabelek albo pokrojonej cytryny.
Sok z cytryny da się zastąpić sokiem z żurawiny albo całymi owocami żurawiny.
Dodając mąkę ziemniaczaną, zacznij od niewielkiej ilości wody, bo potrzebna ilość zależy od soczystości owoców.
Sok odlany z owoców zasypanych cukrem przelej do butelek, zamiast go wylewać.
Najczęstsze pytania
Jak zagęścić dżem z winogron?
Po zagotowaniu smaż masę z winogron bez przykrycia przez 30-50 minut, regularnie mieszając, aż woda odparuje. Gdy dżem zacznie oblepiać łyżkę, wlej sok z cytryny i trzymaj na małym ogniu jeszcze 10 minut.
Jak zagęścić dżem brzoskwiniowy albo gruszkowy?
Krój owoce na większe kawałki, bo drobne rozgotują się na papkę. Poradniki różnie oceniają zawartość pektyn w brzoskwiniach i gruszkach, więc możesz dodać kwaśny sok albo jabłko i sprawdzić gęstość na zimnym talerzyku.
Jak zagęścić dżem do ciasta lub rogalików?
Dżem do rogalików nie wymaga osobnych zabiegów, jeśli owoce zostały dobrze przygotowane przed smażeniem: zasypane cukrem i odsączone z soku. Gotowy, zbyt rzadki dżem zagęści mąka ziemniaczana rozrobiona w zimnej wodzie, po której ma konsystencję zbliżoną do frużeliny.
Jak zagęścić dżem z truskawek, malin lub czereśni?
To owoce ubogie w pektyny, dlatego zasyp je cukrem i odstaw na kilka godzin albo na noc, żeby puściły sok. Sok odlej i gotuj osobno, aż zgęstnieje, potem dodaj owoce i smaż razem około 10 minut.
Jak zagęścić powidła śliwkowe?
Powidła gęstnieją wyłącznie przez odparowanie: smaż je bez przykrycia na wolnym ogniu, nawet partiami przez 3-4 dni po kilka godzin. Są gotowe, gdy nabrane na łyżkę odrywają się od masy całymi płatami.
Czy dżem zgęstnieje po ostygnięciu?
Trochę tak, ale nie licz na spektakularną zmianę. Jeśli w trakcie smażenia wyraźnie widać, że przetwór jest zbyt rzadki, najpewniej będzie wymagał zagęszczenia.
Jak naturalnie zagęścić dżem bez żelfiksu?
Połącz trzy rzeczy: szeroki garnek z grubym dnem, mały ogień i owoc bogaty w pektyny dorzucony do garnka. Działa wolniej niż gotowy zagęstnik, ale dżem ma czystszy, bardziej owocowy smak.
Dlaczego nie warto zagęszczać dżemu cukrem żelującym?
Działa, ale trzeba go użyć naprawdę dużo, więc dżem wychodzi bardzo słodki, a czasem wręcz przesłodzony.