W skrócieZdrowe z umiarem: ziemniaki to dobre źródło potasu i witaminy C, a po schłodzeniu część skrobi staje się oporna na trawienie; ważne, by szybko je schłodzić i nie odgrzewać na dużej ilości tłuszczu.
Odgrzewane ziemniaki to te ugotowane lub upieczone dzień wcześniej, a potem podgrzane w garnku, na patelni albo w mikrofalówce. Ziemniaki są ważnym źródłem potasu i witaminy C w polskiej diecie, a to, co dzieje się z nimi po ugotowaniu, zależy głównie od tego, jak szybko je schłodzisz i czym później podgrzejesz.
Wątpliwości dotyczą bezpieczeństwa resztek i tego, czy odgrzewanie coś psuje. Zebraliśmy zalecenia o szybkim schładzaniu, temperaturze lodówki i sposobie podgrzewania oraz to, co wiadomo o wartości odżywczej ziemniaków.
Ziemniaki odgrzewane: co jest na plus, a co na minus
Na plus przeważają potas, witamina C i niska kaloryczność ziemniaków, a schłodzenie dodatkowo zmniejsza strawność skrobi. Na minus liczą się wysoki indeks glikemiczny gotowanych bulw oraz ryzyko, gdy resztki długo stoją w cieple lub trafiają na tłustą patelnię.
Skrobia oporna
mniej energii po schłodzeniu
Na plus
Po ugotowaniu i szybkim schłodzeniu skrobia przechodzi w formę oporną na enzymy trawienne, z której organizm nie pozyskuje energii. Zalecenia opisują efekt schłodzenia, nie mówią natomiast, ile skrobi opornej zostaje po ponownym podgrzaniu.
Potas
443 mg w 100 g
Na plus
Porcja 100 g ziemniaków dostarcza 443 mg potasu, a do tego fosforu, magnezu i innych składników mineralnych.
Witamina C
prawie połowa dziennej normy
Na plus
Przy obiedzie z 250-300 g ziemniaków to prawie połowa dziennej normy tej witaminy, nawet po uwzględnieniu strat przy gotowaniu.
Kalorie
73 kcal w 100 g
Na plus
To mniej niż w takiej samej porcji kaszy czy makaronu. Kaloryczność rośnie, gdy odgrzewasz ziemniaki w tłuszczu, bo 10 g oleju to dodatkowe 88 kcal.
Indeks glikemiczny
69 dla gotowanych
Z umiarem
Ziemniaki gotowane mają indeks glikemiczny 69, a puree z proszku 85. Wartość zależy od odmiany, sposobu przygotowania i składu całego posiłku.
Bezpieczne przechowywanie
lodówka 2-6°C
Z umiarem
Ugotowane warzywa należy schłodzić w ciągu dwóch godzin, a w lodówce o temperaturze 2-6°C bakterie przenoszone przez żywność namnażają się wolniej niż w cieple.
Ile ziemniaków odgrzewanych dziennie i jak jeść z głową
Po ugotowaniu schłódź ziemniaki w ciągu dwóch godzin i trzymaj je w lodówce, a nie na blacie.
Gotuj albo piecz bulwy w skórce, bo wtedy straty witamin i składników mineralnych są najmniejsze.
Odgrzewaj, aż ziemniaki będą gorące w środku, najlepiej w garnku z odrobiną wody, na parze albo w piekarniku, zamiast smażyć je na dużej ilości oleju.
Skomponuj posiłek z warzywami i białkiem, bo zestaw składników wpływa na odpowiedź glikemiczną po jedzeniu.
Szkodliwość i przeciwwskazania: ziemniaki odgrzewane
Odgrzewane ziemniaki szkodzą głównie wtedy, gdy długo stały w temperaturze pokojowej albo zostały odgrzane na dużej ilości tłuszczu do mocnego przyrumienienia. U części osób znaczenie ma też potas i indeks glikemiczny.
Resztki trzymane w cieple są ryzykowne, bo bakterie przenoszone przez żywność mogą szybko namnażać się w wyższych temperaturach. Przy podgrzewaniu nie ufaj wyglądowi: barwa i tekstura nie są wiarygodnymi wskaźnikami, czy jedzenie osiągnęło temperaturę niszczącą patogeny.
Ziemniaki smażone i mocno przyrumienione, jak frytki czy placki, zawierają więcej akryloamidu, który powstaje w wysokiej temperaturze; im ciemniejszy kolor, tym wyższa jego zawartość.
Przy cukrzycy i insulinooporności pamiętaj o wysokim indeksie glikemicznym gotowanych ziemniaków i pilnuj porcji oraz składu posiłku.
Przy chorobach nerek zapytaj lekarza o ziemniaki, bo zawierają dużo potasu, a podwyższone stężenie potasu zwykle wynika z upośledzonego wydalania przez nerki.
Tłuste sosy i skwarki szkodzą linii, bo mocno podnoszą kaloryczność dania; lepiej ich unikać.
Porady
Jeśli lubisz zimne ziemniaki, dodaj je do sałatki z jogurtem, bo tak korzystasz ze schłodzenia bez ponownego podgrzewania.
Surowe ziemniaki przeznaczone do smażenia przechowuj w dobrze wentylowanym miejscu w temperaturze powyżej 6°C.
Przy smażeniu pilnuj koloru: im jaśniejszy produkt, tym mniej akryloamidu.
Mrożone resztki rozmrażaj w lodówce, a nie na blacie.
Najczęstsze pytania
Czy odgrzewane ziemniaki są zdrowe?
Tak, z umiarem. Zachowują potas i inne składniki ziemniaków, pod warunkiem że szybko trafiły do lodówki i odgrzewasz je bez dużej ilości tłuszczu.
Czy ziemniaki odgrzewane szkodzą?
Szkodzić mogą, gdy resztki długo stały w cieple albo zostały odgrzane na tłustej patelni do mocnego przyrumienienia. Szybkie schłodzenie i dokładne podgrzanie zmniejszają ryzyko.
Czy odgrzewane ziemniaki mają mniej kalorii?
Schłodzone po ugotowaniu mają mniej przyswajalnej skrobi, z której organizm nie pozyskuje energii. Opisano to dla schłodzenia, a nie dla ponownego podgrzewania.
Jak długo można trzymać ugotowane ziemniaki?
Zalecenia mówią o schłodzeniu w ciągu dwóch godzin i trzymaniu w lodówce o temperaturze 2-6°C, ale nie podają maksymalnej liczby dni, więc oceniaj resztki ostrożnie.
Czy odgrzewane ziemniaki tuczą?
Ziemniaki mają 73 kcal w 100 g, więc o kaloryczności decyduje tłuszcz do odgrzewania: 10 g oleju to dodatkowe 88 kcal.
Czy odgrzewać ziemniaki w mikrofalówce?
Sposób nie jest najważniejszy; liczy się, żeby danie było gorące w całej objętości. Mikrofalówka lub garnek z odrobiną wody są lżejsze niż smażenie na oleju.