Szczaw i szczawiany
szczawian potasu w liściach
Z umiarem
Szczawian potasu w organizmie wiąże się z wapniem w nierozpuszczalny szczawian wapnia. Zbyt duże ilości szczawiu nie są wskazane, zwłaszcza przy kamicy nerkowej, reumatyzmie i artretyzmie.
Czy zupa szczawiowa jest zdrowa?
W skrócie Zdrowa z umiarem: zupa szczawiowa jest lekka i sezonowa, ale szczaw zawiera szczawiany, więc przy kamicy nerkowej, reumatyzmie czy artretyzmie trzeba jeść ją ostrożnie, a liczą się też śmietana i sól.
Zupa szczawiowa, zwana też szczawiówką, to zielona, lekko kwaskowata zupa z liści szczawiu, należąca do tradycyjnej kuchni polskiej. Gotuje się ją na wywarze mięsno-warzywnym, na przykład na rosole, a pokrojony szczaw dodaje pod koniec gotowania. Bywa też podawana na zimno jako letnie danie.
Wątpliwości budzi sam szczaw. Jego liście zawierają szczawian potasu, który w organizmie wiąże się z wapniem, więc przy dużych ilościach pojawia się pytanie o nerki. Dochodzą do tego śmietana, którą zupę się zabiela, oraz dodatki w rodzaju jajek, ziemniaków czy grzanek.
Spis treści
Zupa szczawiowa: co jest na plus, a co na minus
Przeważa umiarkowany bilans: zupa jest lekka, ale szczaw wymaga ostrożności u osób z kamicą nerkową, a wywar i śmietana dokładają soli i tłuszczu. Kafle pokazują szczawiany, lekkość wersji na zimno, tłuszcz ze śmietany, sól oraz dodatki do zupy.
Wersja na zimno
lekkostrawna, niskokaloryczna
Na plus
Szczawiowa na zimno, z kwaśną śmietaną lub jogurtem, jest opisywana jako lekkostrawna i niskokaloryczna. Najchętniej je się ją w upalne, letnie dni.
Śmietana i masło
tłuszcz do zabielania
Z umiarem
Zupę zabiela się najczęściej kwaśną śmietaną, a szczaw bywa krótko podsmażany na maśle. To dokłada tłuszczu, więc porcja śmietany ma znaczenie.
Wywar i sól
dzienny limit soli: 5 g
Z umiarem
Zupa powstaje na rosole lub bulionie i jest solona. Maksymalne dzienne spożycie soli to 5 g, więc dosalaj ją oszczędnie, a w zupie z koncentratu sprawdź skład na etykiecie.
Dodatki do zupy
jajko, ziemniaki, grzanki
Na plus
Podaje się ją z jajkiem na twardo, młodymi ziemniakami z koperkiem, świeżym pieczywem lub grzankami. Dzięki temu szczawiówka staje się pełnym daniem obiadowym.
Ile zupy szczawiowej dziennie i jak jeść z głową
- Jedz szczawiówkę jako pełne danie obiadowe, z jajkiem na twardo i młodymi ziemniakami.
- Zamiast tłustej śmietany możesz zabielić zupę po przestudzeniu jogurtem, co zmniejsza ilość tłuszczu w porcji.
- Dodawaj szczaw na końcu gotowania i zużyj go wkrótce po zakupie, bo liście nie nadają się do dłuższego przechowywania.
- Jeśli masz skłonność do kamicy nerkowej, omów z lekarzem nawodnienie, ograniczenie produktów bogatych w szczawiany i odpowiednią ilość wapnia w diecie.
Szkodliwość i przeciwwskazania: zupa szczawiowa
Zupa szczawiowa szkodzi głównie osobom podatnym na kamicę nerkową i wtedy, gdy jada się jej bardzo dużo. Ostrożność dotyczy też osób z reumatyzmem, artretyzmem i dietą z ograniczeniem soli.
- Przy kamicy nerkowej szkodliwy bywa nadmiar szczawianów, bo szczawian wapnia osadza się w nerkach w postaci kamieni; zapytaj lekarza o dietę z ograniczeniem produktów bogatych w szczawiany.
- Przy reumatyzmie i artretyzmie zbyt duże ilości szczawiu nie są wskazane, więc zupa nie powinna być codziennym daniem.
- Szczawian wapnia jest nierozpuszczalny i nieprzyswajalny, dlatego osoby martwiące się o ilość wapnia w diecie powinny zapytać dietetyka, ile szczawiu mogą jeść.
- Przy nadciśnieniu szkodzi nadmiar soli, a zupa na rosole lub z koncentratu bywa solona, więc ogranicz dosalanie.
Porady
- Wybieraj niepowiędnięte liście szczawiu i młode ogonki liściowe, jeśli nie są łykowate; przed gotowaniem przebierz je i umyj pod bieżącą wodą.
- Liście szczawiu sprzedawane w pęczkach wykorzystaj wkrótce po kupieniu.
- Jajka na twardo dodawaj do zupy bezpośrednio na talerz, tuż przed podaniem.
- Poza sezonem zrób domowy pasteryzowany koncentrat: 1 łyżeczka soli na 1 kg liści, krótkie gotowanie i wyparzony słoik.
Najczęstsze pytania
Czy zupa szczawiowa jest zdrowa?
Tak, z umiarem. Jest lekka i sezonowa, ale zawiera szczawiany, a gotowana na rosole z dodatkiem śmietany dokłada też soli i tłuszczu.
Czy zupa szczawiowa szkodzi?
Szkodzi głównie osobom z kamicą nerkową, reumatyzmem czy artretyzmem, które powinny jeść szczaw ostrożnie. U innych dorosłych liczy się umiar i rodzaj dodatków.
Ile szczawiu potrzeba na zupę?
Około 30 dag szczawiu ogrodowego pozwala przygotować kilkulitrowy garnek zupy.
Czym różni się szczaw ogrodowy od botanicznego?
Odmiana ogrodowa jest mniej kwaśna i delikatniejsza w smaku, a jej liście są większe i bardziej mięsiste niż w odmianie botanicznej.
Jak przygotować szczawiówkę na zimno?
Gotowanie jest krótkie: pokrojony szczaw wrzuca się do osolonej wody i doprowadza do wrzenia, a zupę podaje się przestudzoną lub schłodzoną.
