Białko i żelazo
średnio 20% białka w mięsie
Na plus
Mięso zawiera średnio 20% białka o wysokiej wartości odżywczej oraz żelazo i cynk w formach dobrze biodostępnych.
Czy schabowy jest zdrowy?
W skrócie Okazjonalnie: kotlet schabowy to panierowana wieprzowina smażona na smalcu, więc daje białko i żelazo, ale też tłuszcz nasycony, a mięso czerwone zaleca się ograniczać.
Kotlet schabowy to panierowany kotlet ze schabu, z kością lub bez, przypominający sznycel wiedeński i jedna z popularnych potraw kuchni polskiej. Schab to mięso z tuszy wieprzowej, najczęściej przeznaczone do smażenia, pieczenia i wędzenia. W klasycznej recepturze kotlet obtacza się w mące, jajku i bułce tartej, a smaży na smalcu.
Pytanie o zdrowie dotyczy dwóch rzeczy naraz: wieprzowiny, czyli mięsa czerwonego, oraz sposobu przygotowania. Panierka i tłuszcz do smażenia zmieniają wartość całego dania, a dodatki w rodzaju ziemniaków i surówki decydują o tym, czy obiad jest zbilansowany.
Spis treści
Kotlet schabowy: co jest na plus, a co na minus
Przeważa minus wynikający ze sposobu przygotowania: wieprzowina jest mięsem czerwonym, a smażenie na smalcu w panierce dokłada tłuszczu nasyconego. Plusem jest białko i dobrze przyswajalne żelazo, a kafle pokazują też wpływ smalcu, smażenia i dodatków do kotleta.
Mięso czerwone
grupa 2A wg IARC
Na minus
Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem zaklasyfikowała mięso czerwone, w tym wieprzowinę, do grupy 2A, czyli czynników prawdopodobnie rakotwórczych dla człowieka. Mięso czerwone zawiera też więcej nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu niż drób.
Smalec do smażenia
tłuszcz zwierzęcy
Na minus
Klasyczna receptura każe smażyć na smalcu. Ograniczenie tłuszczów nasyconych i kwasów tłuszczowych trans może obniżyć poziom cholesterolu o 5% do 10%, a większość olejów roślinnych zawiera tłuszcze nienasycone.
Smażenie
substancje z obróbki cieplnej
Na minus
W trakcie obróbki termicznej mięsa powstają substancje rakotwórcze, takie jak heterocykliczne aminy aromatyczne. Badania wskazują je obok tłuszczu, soli i żelaza jako możliwe powody niekorzystnego wpływu mięsa czerwonego.
Dodatki do kotleta
ziemniaki, kasza, surówki
Z umiarem
Kotlet podaje się z ziemniakami, kaszą, ryżem lub kluskami oraz duszonymi pieczarkami, gotowanymi jarzynami i surówkami. To dodatki decydują, czy obiad jest zbilansowany.
Ile kotleta schabowego dziennie i jak jeść z głową
- Jedz schabowego od czasu do czasu i licz całe mięso czerwone w tygodniu: polskie wytyczne mówią o ograniczeniu mięsa czerwonego i przetworzonego do 500 g tygodniowo i unikaniu mięsa co najmniej jeden dzień w tygodniu.
- Zamiast smalcu wybierz do smażenia olej roślinny albo upiecz schab w kawałku, co pozwala obejść się bez panierki.
- Do talerza dołóż surówkę i gotowane jarzyny, a ziemniaki zastępuj czasem kaszą lub ryżem.
- Zmniejsz porcję mięsa i dołóż warzyw, a od czasu do czasu wymień czerwone mięso na chudy drób, ryby, jaja, nasiona roślin strączkowych albo orzechy.
Szkodliwość i przeciwwskazania: kotlet schabowy
Schabowy szkodzi głównie wtedy, gdy jest codziennym daniem, smażonym na smalcu i podawanym w dużych porcjach. Uwagę muszą zachować osoby z wysokim cholesterolem, chorobami serca, cukrzycą i alergiami.
- Wysokie spożycie mięsa czerwonego i przetworzonego może zwiększać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, udaru i cukrzycy typu 2, więc codzienny schabowy szkodzi bardziej niż okazjonalny.
- Przy wysokim cholesterolu szkodzi nadmiar nasyconych kwasów tłuszczowych z tłustego mięsa i tłuszczów zwierzęcych.
- Osobom z alergią na jaja lub pszenicę szkodzi panierka z jajka, mąki i bułki tartej.
- Schab w postaci wędliny lub polędwicy jest mięsem przetworzonym, które często zawiera duże ilości sodu, więc przy nadciśnieniu zapytaj lekarza o jego ilość w diecie.
Porady
- Wybieraj schab świeży, o czystej powierzchni, bez śluzu i nalotu pleśni oraz ze swoistym zapachem mięsa świeżego.
- Zacznij ograniczanie mięsa od przetworzonego, takiego jak bekon, kiełbasy i wędliny, a nie od jednego schabowego.
- Jeśli przepis wymaga dużo mięsa, kup mniej i uzupełnij potrawę warzywami.
Najczęstsze pytania
Czy schabowy jest zdrowy?
Okazjonalnie. Daje białko i żelazo, ale to mięso czerwone smażone w panierce na smalcu, więc lepiej jeść je rzadko i w mniejszych porcjach.
Czy schabowy szkodzi?
Szkodzi przy częstym jedzeniu i dużych porcjach, a także osobom z wysokim cholesterolem, chorobami serca, nadciśnieniem i alergią na jaja lub pszenicę. Od czasu do czasu w zbilansowanej diecie to mniejszy problem.
Czy schab to mięso czerwone?
Tak. Mięso czerwone to według strategii UE mięso wołowe, wieprzowe, jagnięce i kozie, więc schab zalicza się do tej grupy.
Ile schabowych można zjeść w tygodniu?
Nie ma osobnego limitu dla kotleta. Do polskiego limitu mięsa czerwonego i przetworzonego wlicza się całe mięso czerwone i wędliny, więc kotlet trzeba policzyć razem z nimi.
Czym zastąpić schabowego?
Zalecane zamienniki mięsa czerwonego to chudy drób, ryby, jaja, nasiona roślin strączkowych oraz orzechy, nasiona i pestki.
