Kofeina
80 mg w puszce 250 ml
Z umiarem
Standardowa puszka 250 ml to około 80 mg kofeiny, czyli tyle, ile w małym espresso, a w puszce 500 ml jest jej około 160 mg.
Czy energetyki są zdrowe?
W skrócie Okazjonalnie: energetyki zawierają dużo kofeiny i cukru, a u części młodych osób wywołują kołatanie serca i bezsenność, dlatego nie nadają się na codzienny napój, a dzieci i młodzież powinny ich unikać.
Napoje energetyzujące to słodzone, gazowane napoje z kofeiną, często także z tauryną i wyciągami ziół. W Polsce typowa puszka ma 250 ml, ale coraz częściej sprzedaje się też puszki 500 ml, które trudno zamknąć i odłożyć na później.
Wątpliwości biorą się z reklam obiecujących energię i skupienie oraz z doniesień o skutkach ubocznych u młodych ludzi. Krótka odpowiedź na pytanie, czy energetyki są zdrowe, brzmi: nie, to nie jest napój do regularnego picia, a sięgając po niego sporadycznie, warto znać zawartość kofeiny i cukru.
Spis treści
Energetyki: co jest na plus, a co na minus
Przeważają minusy: cukier, kofeina w dużej puszce, dodatki o niepewnym działaniu i brak dowodów na korzyści zdrowotne. Plusem jest jedynie to, że ilość kofeiny w zwykłej puszce jest porównywalna z filiżanką kawy.
Cukier
10-11 g w 100 ml
Na minus
Puszka o pojemności 250 ml dostarcza 25-27 g cukru, a przy diecie 2000 kcal zalecany limit cukrów dodanych to maksymalnie 50 g.
Wersje zero cukru
słodziki zamiast cukru
Z umiarem
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej zwraca uwagę, że według najnowszego raportu WHO zamienniki cukru nie przynoszą zadowalających efektów w redukcji masy ciała w dłuższym okresie.
Tauryna i ekstrakty ziół
działanie łączne niepewne
Z umiarem
Przypuszcza się, że kofeina działa synergicznie z tauryną i ekstraktami ziół, co mogłoby tłumaczyć rosnącą liczbę zgłoszeń młodych osób do Centrów Kontroli Zatruć.
Skutki uboczne
objawy u 20-30% młodych
Na minus
Po wypiciu energetyka 20-30% młodych ludzi odczuwa niekorzystne objawy, głównie kołatanie serca i ból głowy. W przeglądzie systematycznym picie energetyków istotnie zwiększało też szanse na bezsenność oraz drżenie rąk i niepokój.
Przepisy
zakaz sprzedaży do 18 lat
Na minus
Od 1 stycznia 2024 r. w Polsce obowiązuje zakaz sprzedaży napojów z dodatkiem kofeiny (w dawce powyżej 150 mg/l) lub tauryny osobom poniżej 18. roku życia, w szkołach i w automatach.
Ile energetyków dziennie i jak jeść z głową
- EFSA uznaje, że kofeina w ilości do 400 mg dziennie ze wszystkich źródeł nie budzi obaw u zdrowych dorosłych, a pojedyncza dawka do 200 mg również, więc licz ją łącznie z kawą, herbatą i napojami typu cola.
- Energetyk traktuj jako wyjątek, nie codzienny napój, bo autorzy przeglądu zalecali unikanie częstego picia, czyli 5-7 puszek tygodniowo.
- Nie łącz energetyków z alkoholem.
- Nie pij ich wieczorem, bo EFSA wskazuje, że już 100 mg kofeiny blisko pory snu może wpływać na długość i wzorzec snu.
Szkodliwość i przeciwwskazania: energetyki
Energetyki szkodzą najbardziej dzieciom i młodzieży, osobom z chorobami serca, kobietom w ciąży oraz każdemu, kto pije je często lub łączy z alkoholem. Znaczenie ma zarówno kofeina, jak i duża ilość cukru.
- Dzieciom i młodzieży energetyki szkodzą bardziej niż dorosłym: EFSA proponuje dla dzieci do 3 mg kofeiny na kg masy ciała na dobę, co dla 10-latka oznacza około 100 mg, czyli mniej niż w puszce 500 ml.
- W ciąży kofeina z energetyków dokłada się do całkowitej dawki: EFSA wskazuje, że do 200 mg kofeiny dziennie ze wszystkich źródeł nie budzi obaw dla płodu, więc zapytaj lekarza o swoje limity.
- Przy chorobach serca, zaburzeniach rytmu i nadciśnieniu energetyki mogą szkodzić, bo opisywano kołatanie serca, a w kilku krajach także przypadki zawału po dużym spożyciu przez kilka dni.
- Łączenie z alkoholem jest szkodliwe, bo maskuje senność i nasila pobudzenie.
Porady
- Czytaj etykietę i licz kofeinę w całej puszce, bo producenci często podają porcję równą połowie opakowania, a puszki nie da się ponownie zamknąć.
- Uważaj na energy shoty i koncentraty w kroplach: w buteleczce o pojemności około 60 ml kofeiny może być nawet 230 mg.
- Jeśli potrzebujesz kofeiny, policz ją z kawy lub herbaty: filiżanka herbaty to około 50 mg, a kawy filtrowanej 90 mg.
Najczęstsze pytania
Czy energetyki są zdrowe?
Nie, to napoje, które lepiej traktować okazjonalnie. Mają dużo kofeiny i cukru, a w badaniach wiąże się je z bezsennością i kołataniem serca.
Czy energetyki Dzik są zdrowe?
Marki oceniamy po etykiecie, nie po nazwie: sprawdź zawartość kofeiny, cukru lub słodzików i pojemność puszki. Zasady dotyczące kofeiny i wieku są takie same dla wszystkich energetyków.
Czy energetyki bez cukru są zdrowsze?
Mają mniej cukru, ale nadal kofeinę i dodatki, a słodziki nie sprawdziły się w długotrwałej redukcji masy ciała według raportu WHO.
Czy energetyki są szkodliwe?
Dla zdrowych dorosłych pojedyncza puszka od czasu do czasu zwykle mieści się w limitach kofeiny. Częste picie, picie wieczorem, z alkoholem lub przez dzieci jest szkodliwe.
Co jest w energetyku poza kofeiną?
Zwykle cukier lub słodziki, często tauryna i ekstrakty ziół. Skład bywa różny, dlatego czytaj etykietę.
