W skrócieZdrowy z umiarem: chmiel ma tradycyjne zastosowanie ziołowe przy łagodnym stresie i kłopotach ze snem, ale dowodów z badań klinicznych jest za mało, a część osób powinna go unikać.
Chmiel zwyczajny to wieloletnia pnąca roślina, której żeńskie kwiatostany, zwane szyszkami, zbiera się w sierpniu. Szyszki zawierają aromatyczną żywicę zwaną lupuliną, olejek lotny i gorycze, a w piwowarstwie służą jako przyprawa do brzeczki.
Z suszonych szyszek przygotowuje się też napary i preparaty ziołowe, a młode pędy bywają jadalne. Wątpliwości budzi to, czy chmiel faktycznie pomaga na stres i sen oraz czy jest bezpieczny. Sprawdzamy, co mówią o tym instytucje i dla kogo jest zalecany.
Na plus jest długa tradycja ziołowa i brak zgłoszonych działań niepożądanych w ocenie europejskiej agencji. Na minus przeważają ograniczone dowody, możliwe działanie estrogenowe i wąska grupa wiekowa, dla której chmiel jest przeznaczony.
Tradycyjne zastosowanie
stres i trudności ze snem
Z umiarem
Komitet Europejskiej Agencji Leków uznał, że na podstawie długiego stosowania szyszki chmielu mogą być używane przy łagodnych objawach stresu i trudnościach w zasypianiu, choć dowody z badań klinicznych są niewystarczające.
Substancje czynne
olejek, żywice, garbniki
Na plus
Szyszki zawierają olejek eteryczny, żywice, garbniki i flawonoidy, czyli związki nadające im goryczkę, aromat i właściwości ziołowe.
Fitoestrogen
może wiązać receptory
Z umiarem
Chmiel zawiera ksantohumol, który bakterie jelita grubego przekształcają we fitoestrogen, mogący wiązać się z receptorami estrogenowymi.
Bezpieczeństwo
brak zgłoszonych działań niepożądanych
Na plus
W czasie oceny komitetu nie zgłoszono działań niepożądanych tych preparatów, choć zasady bezpiecznego stosowania opisano w osobnej monografii.
Młode pędy
jadalne, smak jak szparagi
Na plus
Młode pędy bywają używane w kuchni: surowe jako surówki, a gotowane przypominają w smaku szparagi.
Ile chmielu dziennie i jak jeść z głową
Jeśli sięgasz po chmiel jako zioło, wybieraj napar z suszonych szyszek albo gotowy preparat ziołowy, bo takie preparaty są zwykle dostępne jako herbata ziołowa lub w płynnej i stałej postaci do przyjmowania doustnego.
Szyszki chmielu przechowuj krótko, najwyżej rok, w ciemnym i suchym miejscu.
Młode pędy chmielu możesz jeść na surowo w surówkach albo gotowane, jak szparagi, a młode pędy i liście dodawać do zupy.
Szkodliwość i przeciwwskazania: chmiel
Chmiel szkodzi głównie osobom uczulonym, a ostrożność zalecana jest dzieciom oraz osobom z chorobami hormonozależnymi. Preparaty ziołowe z chmielu nie zastępują leczenia przewlekłych problemów ze snem; przy dłuższych dolegliwościach zapytaj lekarza.
Dzieci: Europejska Agencja Leków wskazuje, że preparaty z szyszek chmielu powinni stosować tylko dorośli i młodzież powyżej 12 lat, więc młodszym dzieciom chmiel może szkodzić.
Alergia skórna: kontakt z chmielem może wywoływać zapalenie skóry, a szacuje się, że dotyczy to około 1 na 30 osób.
Choroby hormonozależne: chmiel zawiera fitoestrogen, który może wiązać się z receptorami estrogenowymi, więc osoby z takimi chorobami powinny zapytać lekarza.
Przewlekła bezsenność i stres: jeśli objawy trwają dłużej niż dwa tygodnie albo się nasilają, trzeba skonsultować się z lekarzem, a nie zwiększać dawki ziół.
Porady
Wybieraj produkty zawierające sam chmiel, bo ocena europejskiej agencji nie obejmuje mieszanek z innymi ziołami.
Nie oczekuj spektakularnych efektów: badania kliniczne dotyczyły połączeń chmielu z korzeniem kozłka, więc nie pozwoliły wyciągnąć jednoznacznych wniosków o samym chmielu.
Zbierając lub susząc szyszki samodzielnie, uważaj na skórę, bo dotyk chmielu może ją podrażniać.
Najczęstsze pytania
Czy chmiel jest zdrowy?
Zdrowy z umiarem. Ma tradycyjne zastosowanie ziołowe i brak zgłoszonych działań niepożądanych w ocenie europejskiej agencji, ale dowody z badań klinicznych są niewystarczające.
Czy chmiel szkodzi?
Zwykle nie szkodzi dorosłym, ale może uczulać skórę i nie jest zalecany dzieciom. Ostrożność powinny zachować osoby z chorobami hormonozależnymi.
Czy chmiel pomaga na sen?
Europejska Agencja Leków uznaje tradycyjne zastosowanie szyszek chmielu przy łagodnych objawach stresu i na sen. Badania kliniczne nie dają jednak pewności, bo sprawdzano połączenia chmielu z korzeniem kozłka.
Czy chmiel można jeść?
Młode pędy bywają jadalne: surowe jako surówka, a gotowane przypominają szparagi. Szyszki częściej wykorzystuje się jako przyprawę do piwa i do naparów.
Skąd bierze się goryczka w piwie?
Z żeńskich szyszek chmielu, które dodaje się do brzeczki jako przyprawę. Zawierają żywice i gorycze, które nadają piwu charakterystyczny smak.