Przetworzenie
grupa 1 wg WHO
Na minus
Światowa Organizacja Zdrowia zalicza mięso przetworzone, w tym szynkę, do grupy 1, czyli czynników rakotwórczych dla ludzi. Klasyfikacja mówi o sile dowodów, a nie o tym, jak duże jest ryzyko przy danej porcji.
Czy szynka dojrzewająca jest zdrowa?
W skrócie Okazjonalnie: szynka dojrzewająca to mięso przetworzone z dużą ilością soli, więc lepiej jeść ją w cienkich plastrach i rzadko, mieszcząc się w limicie 500 g tygodniowo mięsa czerwonego i przetworzonego.
Szynka dojrzewająca to surowa wędlina z udźca wieprzowego, solona i suszona przez długi czas, jak włoska parmeńska czy hiszpańskie jamón. Kroi się ją cienko i podaje bez gotowania, na kanapkach, z melonem albo w sałatkach.
Wątpliwości biorą się stąd, że według Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej wędliny dojrzewające zalicza się do mięsa przetworzonego. Sprawdzamy, co to znaczy dla twojego talerza, a co zmienia sposób dojrzewania.
Spis treści
Szynka dojrzewająca: co jest na plus, a co na minus
Na minus przeważa przetworzenie i sól, a plusem jest białko i to, że badania nie pokazały pogorszenia wskaźników zdrowia serca przy umiarkowanych porcjach. Całość wypada więc najlepiej jako dodatek od święta, a nie codzienna kanapka.
Sól
często dużo sodu
Na minus
Przetworzone mięso często zawiera duże ilości sodu, a wędliny są istotnym źródłem soli w diecie. Szynka parmeńska ma jej mniej niż inne szynki tego typu, ale zawartość zależy od wyrobu.
Białko i żelazo
wartościowe
Na plus
Mięso dostarcza białka o wysokiej wartości odżywczej oraz żelaza hemowego, które dobrze się przyswaja. Konkretne wartości dla twojej szynki odczytaj z etykiety.
Badania nad szynką
bez pogorszenia wskaźników
Z umiarem
Przegląd badań interwencyjnych nie wykazał niekorzystnego wpływu na wskaźniki ryzyka sercowo-naczyniowego przy porcjach od 40 do 120 g dziennie. Badań było mało i były krótkie, więc wnioski są ostrożne.
Peklowanie
sól, czasem saletra
Z umiarem
Szynkę konserwuje się na sucho mieszaniną soli i innych substancji, na przykład saletry lub nitrytu. Niektóre szynki dojrzewające, jak parmeńska, powstają tylko z soli i tłuszczu, bez innych dodatków.
Ile szynki dojrzewającej dziennie i jak jeść z głową
- Mięso czerwone i przetworzone ogranicz łącznie do 500 g tygodniowo, zgodnie z polskimi wytycznymi, i zjadaj co najmniej jeden dzień w tygodniu bez mięsa.
- Kroj szynkę cienko i traktuj ją jako dodatek do kanapki lub sałatki, a nie główną część posiłku.
- Łącz ją z warzywami, melonem lub pełnoziarnistym pieczywem, bo zalecenia mówią o mniejszej ilości mięsa przetworzonego i większej warzyw oraz owoców.
- Na co dzień sięgaj raczej po kanapki z jajkiem, twarogiem czy pastą ze strączków, a szynkę zostaw na wyjątkowe okazje.
Szkodliwość i przeciwwskazania: szynka dojrzewająca
Dla większości zdrowych osób okazjonalny plasterek nie jest problemem. Szkodliwa bywa częsta, duża porcja albo szynka u osób, które muszą pilnować soli i ciśnienia.
- Szynka dojrzewająca szkodzi przy nadciśnieniu, bo wędliny to istotne źródło soli, a maksymalne dzienne spożycie soli wynosi 5 g.
- Wysokie spożycie mięsa czerwonego i przetworzonego wiązano w badaniach z większym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, udaru, cukrzycy typu 2 i zespołu metabolicznego.
- W przypadku mięsa przetworzonego w badaniach zauważono też zależność z częstością raka jelita grubego i żołądka, dlatego częste jedzenie szynki jest szkodliwe dla diety.
- W ciąży i przy osłabionej odporności zapytaj lekarza lub położną, czy surowa szynka pasuje do twojego jadłospisu.
Porady
- Czytaj etykietę i wybieraj szynkę o krótkim składzie, zwracając uwagę na sól i substancje konserwujące.
- Odkrawaj widoczny tłuszcz, jeśli ograniczasz nasycone kwasy tłuszczowe i cholesterol.
- Zamiast dosalać potrawę, dopełnij talerz świeżymi warzywami i ziołami.
- Przechowuj szynkę zgodnie z zaleceniami na opakowaniu, a po otwarciu zjedz ją w terminie podanym przez producenta.
Najczęstsze pytania
Czy szynka dojrzewająca jest zdrowa?
Z umiarem. Dostarcza białka, ale jest mięsem przetworzonym z dużą ilością soli, więc nie powinna być codziennym składnikiem diety.
Czy szynka dojrzewająca szkodzi?
Szkodzić może częste jedzenie dużych porcji, zwłaszcza przy nadciśnieniu, bo wędliny są istotnym źródłem soli. Okazjonalnie cienkie plastry zwykle nie są problemem.
Czy szynka dojrzewająca jest rakotwórcza?
Światowa Organizacja Zdrowia zalicza mięso przetworzone do grupy 1. Oznacza to wystarczające dowody na związek z rakiem, ale klasyfikacja nie mierzy prawdopodobieństwa zachorowania przy danej porcji.
Ile szynki dojrzewającej można zjeść?
Polskie wytyczne zalecają ograniczenie mięsa czerwonego i przetworzonego łącznie do 500 g tygodniowo. Szynka zalicza się do tej puli.
Czy szynka dojrzewająca ma dużo soli?
Przetworzone mięso często zawiera duże ilości sodu, a zawartość zależy od wyrobu. Szynka parmeńska ma jej mniej niż inne szynki tego typu, ale i tak sprawdź etykietę.
Czy szynka dojrzewająca jest zdrowsza od zwykłej szynki?
Samo dojrzewanie nie czyni jej zdrowszą, bo obie wędliny to mięso przetworzone. Różnią się solą i dodatkami, dlatego porównuj etykiety.
