Kofeina w nasionach
bardzo dużo, rekord wśród roślin
Z umiarem
Wśród poznanych roślin guarana ma największą zdolność wytwarzania kofeiny, więc to właśnie kofeina decyduje o jej działaniu.
Czy guarana jest zdrowa?
W skrócie Okazjonalnie: guarana to przede wszystkim skoncentrowane źródło kofeiny, więc liczy się razem z kawą i napojami energetyzującymi, a przy większych dawkach może podnosić ciśnienie i zaburzać sen.
Guarana to pnącze z dorzecza Amazonki, a z jego czarnych nasion robi się gorzki napój, proszek oraz dodatki do produktów energetycznych. Najczęściej spotkasz ją w tabletkach, kapsułkach i napojach. Nazwa pochodzi od plemienia Guarani.
Najważniejsze jest to, co siedzi w nasionach: kofeina, i to w ilości większej niż w jakiejkolwiek innej poznanej roślinie. Wątpliwości biorą się stąd, że kofeina z guarany dodaje się do tej z kawy, herbaty i napojów energetyzujących, a łatwo stracić rachubę.
Spis treści
Guarana: co jest na plus, a co na minus
Na minus przeważa nadmiar pobudzenia, bo guarana to przede wszystkim kofeina, ale przy czujnym liczeniu dawki da się ją wpisać w dzienny limit. Kafle pokazują, ile to kofeiny i na co uważać.
Dzienny limit kofeiny
do 400 mg dla dorosłego
Z umiarem
EFSA uznaje to spożycie ze wszystkich źródeł za bezpieczne dla zdrowych dorosłych, z wyjątkiem kobiet w ciąży. Guarana wlicza się do tej puli razem z kawą i herbatą.
Czas działania
do 6 godzin
Z umiarem
Kofeina z guarany wchłania się wolniej niż z kawy, więc pobudzenie trwa dłużej, co liczy się wieczorem. Już 100 mg kofeiny może skrócić sen u niektórych dorosłych.
Napoje energetyzujące
ok. 80 mg w puszce 250 ml
Z umiarem
Nasiona guarany wykorzystuje się do wyrobu produktów energetycznych, a w napojach liczy się łączna kofeina. Większe puszki, 500 ml, mają dwa razy tyle, czyli 160 mg.
Skutki uboczne
ciśnienie, serce, sen
Na minus
Guarana może wywoływać podwyższenie ciśnienia tętniczego, kołatanie serca, bezsenność, niepokój, a nawet zaparcia.
Forma podania
proszek, tabletki, kapsułki
Z umiarem
Tabletki i kapsułki pozwalają uniknąć wyjątkowo gorzkiego smaku, ale dawkę kofeiny musisz sprawdzić na opakowaniu.
Ile guarany dziennie i jak jeść z głową
- Traktuj guaranę jak kofeinę i licz ją razem z kawą, herbatą, colą i czekoladą, bo EFSA ocenia bezpieczeństwo kofeiny ze wszystkich źródeł łącznie.
- Pojedyncza dawka do 200 mg kofeiny nie budzi obaw EFSA u zdrowych dorosłych, więc nie sięgaj po cały zapas na raz.
- Dla orientacji: espresso (60 ml) to około 80 mg kofeiny, a filiżanka kawy filtrowanej (200 ml) około 90 mg.
- Nie pij jej wieczorem, bo pobudzenie utrzymuje się długo i może pogorszyć sen.
- Nie traktuj jej jako zamiennika snu: sięganie po produkty energetyzujące przy niedoborze snu może mieć poważne konsekwencje zdrowotne.
Szkodliwość i przeciwwskazania: guarana
Guarana szkodzi głównie wtedy, gdy kofeiny jest za dużo albo trafia do osób, dla których granice są niższe: kobiet w ciąży, dzieci i osób wrażliwych na pobudzenie.
- Ciąża: EFSA nie widzi obaw dla płodu przy kofeinie do 200 mg na dobę ze wszystkich źródeł, więc guarana może zaszkodzić, jeśli razem z kawą przekroczy ten limit.
- Dzieci i młodzież: dla dzieci EFSA proponuje dawkę do 3 mg kofeiny na kilogram masy ciała na dobę, a w Polsce od 1 stycznia 2024 roku nie wolno sprzedawać osobom poniżej 18 lat napojów z dodatkiem kofeiny powyżej 150 mg/l.
- Choroby serca i nadciśnienie: guarana może podnosić ciśnienie i wywoływać kołatanie serca, więc przy takich problemach zapytaj lekarza, zanim po nią sięgniesz.
- Bezsenność i lęk: u osób z tymi dolegliwościami guarana bywa szkodliwa, bo wśród jej skutków ubocznych są bezsenność i niepokój.
- Nadmiar: spożycie powyżej 400 mg kofeiny może prowadzić do zatrucia, a jego objawy to drżenie mięśni, lęk, problemy ze snem, a nawet drgawki.
Porady
- Na etykiecie szukaj zawartości kofeiny w miligramach, bo sama nazwa „guarana” nie mówi, ile jej jest.
- Zsumuj kofeinę z całego dnia: kawę, herbatę, colę i napoje energetyzujące, zanim dodasz do nich suplement.
- Jeśli lubisz kawę, to jej kofeina działa krócej i łatwiej ją policzyć na podstawie wielkości filiżanki.
- Nie kupuj napojów z guaraną ani energetyzujących dzieciom i nastolatkom.
Najczęstsze pytania
Czy guarana jest zdrowa?
Nie jest ani cudownym środkiem, ani trucizną: to źródło kofeiny, która zdrowemu dorosłemu nie szkodzi w ramach dziennego limitu, a przy nadmiarze może podnosić ciśnienie i wywoływać kołatanie serca.
Czy guarana szkodzi?
Przy rozsądnych ilościach u zdrowych dorosłych nie budzi obaw, ale nadmiar kofeiny może dać kołatanie serca, bezsenność i niepokój. Szczególnie ostrożne powinny być kobiety w ciąży i dzieci.
Czy guarana ma więcej kofeiny niż kawa?
Sama roślina tak: nasiona zawierają 4 razy więcej kofeiny niż ziarna kawowca. W gotowym produkcie liczy się jednak ilość guarany, więc patrz na miligramy kofeiny na opakowaniu.
Czy dzieci mogą pić napoje z guaraną?
Lepiej nie. Po napojach energetyzujących u części młodych ludzi pojawiają się kołatanie serca i ból głowy, a dzieci są bardziej wrażliwe na kofeinę.
Czy od guarany można się uzależnić?
Kofeina nie jest w klasyfikacji DSM-V osobnym uzależnieniem, ale regularne spożywanie powyżej 250 mg dziennie może prowadzić do objawów odstawienia po nagłym zaprzestaniu.
