Klasyfikacja IARC
grupa 1, rakotwórcze
Na minus
Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem zaliczyła mięso przetworzone do grupy 1, czyli czynników rakotwórczych dla człowieka. Obejmuje ono mięso solone, peklowane, fermentowane i wędzone.
Czy wędliny dojrzewające są zdrowe?
W skrócie Okazjonalnie: wędliny dojrzewające, jak szynka parmeńska czy salami, to mięso przetworzone, które jest słone i wiąże się z większym ryzykiem chorób, więc najlepiej jeść je rzadko i w małych porcjach.
Wędliny dojrzewające to mięso solone, peklowane i długo suszone, często bez gotowania, na przykład szynka parmeńska, salami czy suche kiełbasy. Kroisz je cienko na deskę serów, kanapki albo pizzę i trudno się im oprzeć.
Wątpliwości budzi to, że mieszczą się w kategorii mięsa przetworzonego, które badacze łączą z większym ryzykiem niektórych chorób. Dochodzą duża ilość soli i brak obróbki cieplnej, ważny przy ciąży. Dlatego traktujemy je jak dodatek, a nie codzienny składnik kanapki.
Spis treści
Wędliny dojrzewające: co jest na plus, a co na minus
Na minus przeważają sól, klasyfikacja jako mięso przetworzone i ryzyko mikrobiologiczne w ciąży. Na plus jest białko i smak, który pozwala jeść małe porcje. Najbezpieczniej sięgać po nie okazjonalnie, w niewielkiej ilości.
Codzienna porcja
50 g dziennie: wyższe ryzyko
Na minus
W badaniach 50 gramów mięsa przetworzonego jedzonego codziennie wiązano z wyższym o 18% ryzykiem raka jelita grubego.
Sól
duża zawartość soli
Na minus
Wędliny należą do produktów, które dostarczają dużo soli. Nadmiar soli jest powiązany z nadciśnieniem, udarem i chorobami serca.
Dodatki
azotyny, azotany
Z umiarem
Sole peklujące z azotynami i azotanami hamują rozwój chorobotwórczych bakterii i utrwalają różową barwę, ale wiążą je z negatywnymi skutkami dla zdrowia przy dużym spożyciu.
Tradycyjna produkcja
więcej białka, mniej soli
Na plus
Wędliny wytwarzane tradycyjnie mają więcej białka, mniej soli i wody oraz zwykle nie zawierają fosforanów.
Surowe mięso w ciąży
unikać w czasie ciąży
Na minus
Surowe wędliny, takie jak szynka parmeńska i salami, mogą przyczyniać się do zakażenia toksoplazmozą, groźnej dla dziecka.
Ile wędlin dojrzewających dziennie i jak jeść z głową
- Traktuj wędliny dojrzewające jak dodatek na święto, a nie codzienną kanapkę.
- Polskie wytyczne zalecają ograniczenie mięsa czerwonego i przetworzonego do 500 g tygodniowo, więc wlicz w to także zwykłe wędliny i parówki.
- Kroisz cienko i łączysz z warzywami, na przykład z pomidorem, rukolą, oliwkami albo pieczywem pełnoziarnistym.
- Czytaj etykietę i wybieraj wędliny z jak najkrótszym składem, wytwarzane tradycyjnie.
- Na co dzień zamień wędlinę na pastę z ciecierzycy, jajka, twaróg, rybę albo awokado.
Szkodliwość i przeciwwskazania: wędliny dojrzewające
Wędliny dojrzewające szkodzą przy częstym jedzeniu, zwłaszcza osobom z nadciśnieniem i chorobami serca, a także kobietom w ciąży. Nadmiar soli i mięsa przetworzonego nie służy nikomu.
- Kobiety w ciąży powinny unikać surowych wędlin, takich jak szynka parmeńska czy salami, bo ryzyko zakażenia toksoplazmozą szkodzi dziecku.
- Przy nadciśnieniu, niewydolności serca i chorobach nerek słone wędliny szkodzą, dlatego zapytaj lekarza o dopuszczalną ilość.
- Duże spożycie mięsa przetworzonego jest jednym z czynników zwiększających ryzyko nowotworów, chorób sercowo-naczyniowych i cukrzycy typu 2.
- Małym dzieciom, seniorom i osobom z osłabioną odpornością lepiej nie podawać surowych wędlin, bo szkodzą im patogeny, które mogą się w nich rozwijać.
- Szkodliwe jest też łączenie wędlin z dużą ilością tłustego sera i białego pieczywa w jednym posiłku.
Porady
- Kup mały kawałek i kroisz sam cienkie plastry: wystarczy ich kilka, żeby poczuć smak.
- Wybieraj wędliny zarejestrowane jako produkty tradycyjne, bo mają krótszy skład i mniej dodatków.
- Trzymaj wędlinę w lodówce, zawiniętą w papier, a nie w folii, żeby nie wilgotniała.
- Do kanapki częściej wybieraj pieczoną pierś z kurczaka z domu albo pasty roślinne.
Najczęstsze pytania
Czy wędliny dojrzewające są zdrowe?
Nie traktuje się ich jako zdrowych na co dzień. To mięso przetworzone, słone, które lepiej jeść okazjonalnie i w niewielkiej ilości.
Czy wędliny dojrzewające są szkodliwe?
W dużych ilościach i często mogą szkodzić, bo mięso przetworzone jest klasyfikowane jako rakotwórcze. Jedzone od czasu do czasu w małych porcjach nie stanowią większego problemu dla zdrowych dorosłych.
Czy wędliny dojrzewające można jeść w ciąży?
Nie, bo surowe wędliny mogą przyczyniać się do zakażenia toksoplazmozą. Zapytaj lekarza lub położną, jakie wędliny są dozwolone po obróbce cieplnej.
Ile wędlin dojrzewających można zjeść?
Polskie wytyczne mówią o ograniczeniu mięsa czerwonego i przetworzonego do 500 g tygodniowo łącznie. Wędliny dojrzewające najlepiej zostawić na wyjątkowe okazje.
Czy szynka parmeńska jest zdrowa?
To mięso surowe i słone, więc jedz ją rzadko i w małych ilościach. Kobiety w ciąży powinny jej unikać.
Czym zastąpić wędliny dojrzewające?
Pastami z roślin strączkowych, jajkami, twarogiem, rybami albo awokado. Do kanapki dodaj dużo warzyw.
