Białko
skoncentrowane przez suszenie
Na plus
Mięso ryb to źródło pełnowartościowego i łatwostrawnego białka. Po usunięciu wody jest go w tej samej masie więcej niż w rybie świeżej.
Czy suszone ryby są zdrowe?
W skrócie Zdrowe z umiarem: suszone ryby to skoncentrowane białko i składniki ryb, ale zależnie od wersji bywają słone, bogate w histaminę i nie zawsze bezpieczne dla wrażliwych osób.
Suszone ryby to ryby, z których usunięto wodę, żeby się nie psuły. Najbardziej znanym przykładem jest sztokfisz, czyli wysuszony na powietrzu dorsz, który w Norwegii jest niesolony. W sklepach są też drobne ryby suszone jako przekąska, często solone.
Wątpliwości dotyczą tego, że suszenie zagęszcza wszystko naraz, zarówno białko, jak i sól. Wiele zależy więc od rodzaju ryby, od tego, czy była solona, i od tego, jak długo leży na półce.
Spis treści
Suszone ryby: co jest na plus, a co na minus
Na plus przeważa wartościowe białko i składniki ryby, a na minus sól, histamina i ryzyko pasożytów przy rybach niedogotowanych. Dlatego suszone ryby są dodatkiem, nie codziennym posiłkiem.
Witaminy i minerały
witaminy B, A i D, jod, selen
Na plus
Ryby dostarczają witamin z grupy B oraz witamin A i D, a także fluoru, selenu i jodu. Ile ich zostaje po suszeniu, zależy od rodzaju ryby.
Sól
zależy od wersji
Z umiarem
Sztokfisz jest niesolony, w odróżnieniu od podobnego klippfisku. Suszone przekąski rybne bywają solone, więc zawsze zerkaj na etykietę.
Histamina
rośnie z przetworzeniem
Na minus
Zawartość histaminy w żywności rośnie wraz z przetworzeniem i długim przechowywaniem. Dla większości osób to nie problem, ale wrażliwi mogą reagować.
Pasożyty
ryzyko przy rybach niegotowanych
Na minus
Anisakioza występuje częściej tam, gdzie ryby je się na surowo, w lekkiej zalewie lub solone. Pasożyty zabija podgrzanie lub zamrożenie.
Trwałość
bez wody, bez drobnoustrojów
Na plus
Usunięcie wody uniemożliwia rozwój drobnoustrojów i spowalnia przemiany enzymatyczne, dlatego suszone ryby długo się przechowują.
Ile suszonych ryb dziennie i jak jeść z głową
- Ryby jedz w liczbie 1-2 porcji tygodniowo, w tym jedną porcję ryby tłustej, a suszone traktuj jako dodatek, bo przetwory rybne zaleca się jeść w ograniczonej ilości.
- Wybieraj suszone ryby bez dodatku soli, cukru i aromatów, z jak najkrótszym składem na etykiecie.
- Sztokfisz przed jedzeniem ubij młotkiem do mięsa i moczyć przez kilka dni, wymieniając wodę kilka razy dziennie.
- Przechowuj suszone ryby w suchym miejscu i nie trzymaj ich zbyt długo, bo histamina narasta przy długim przechowywaniu.
- Pamiętaj o całodziennym limicie 5 g soli dodawanej do potraw i zawartej w produktach spożywczych, zwłaszcza gdy sięgasz po słone przekąski rybne.
Szkodliwość i przeciwwskazania: suszone ryby
Suszone ryby szkodzą głównie przy nadmiarze soli, u osób wrażliwych na histaminę i wtedy, gdy ryba nie była poddana obróbce cieplnej lub mrożeniu. Ostrożność obowiązuje też w ciąży.
- Nadmiar soli ze słonych przekąsek rybnych szkodzi ciśnieniu i sercu, więc przy nadciśnieniu i chorobach nerek zapytaj lekarza o dozwolone porcje.
- Osobom z nadwrażliwością na histaminę suszone ryby mogą szkodzić, bo przetworzone i długo przechowywane produkty zawierają jej więcej.
- Niegotowane, solone ryby mogą nieść pasożyty z rodzaju Anisakis. Pasożyty zabija podgrzanie powyżej 60 °C albo zamrożenie poniżej -20 °C, więc kupuj od sprawdzonych producentów.
- W ciąży Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej każe unikać surowych i wędzonych ryb. Suszone ryby nie są gotowane, więc zapytaj lekarza lub położną, zanim je zjesz.
- Szkodliwe bywa jedzenie suszonych przekąsek w dużych ilościach, bo po usunięciu wody w małej garści mieści się dużo białka i energii, a często także soli.
Porady
- Sprawdź, czy ryba jest niesolona, i porównaj etykiety: różnice w ilości soli między produktami mogą być duże.
- Do przekąski dodaj świeże warzywa, na przykład paski marchewki i ogórka, żeby wypełnić talerz.
- Gotowe suszone ryby trzymaj w szczelnym opakowaniu, z dala od wilgoci i ciepła.
- Gdy masz ochotę na rybę na kolację, częściej sięgaj po świeżą albo mrożoną i upiecz ją z cytryną.
Najczęstsze pytania
Czy suszone ryby są zdrowe?
Z umiarem. Dostarczają skoncentrowanego białka i składników ryb, ale mogą być słone i bogate w histaminę, więc jedz je w ograniczonej ilości.
Czy suszone ryby szkodzą?
Szkodzą przy nadmiarze soli, osobom wrażliwym na histaminę i w ciąży, o ile ryba była niegotowana. Zdrowym dorosłym w małych porcjach zwykle nie szkodzą.
Czy suszone ryby są solone?
Nie zawsze. Sztokfisz jest niesolony, ale inne suszone ryby i przekąski rybne bywają solone, dlatego czytaj etykietę.
Co to jest sztokfisz?
To wysuszony na powietrzu dorsz lub podobna ryba z rodziny dorszowatych. Przed zjedzeniem trzeba go ubijać młotkiem i przez kilka dni moczyć.
Czy suszone ryby można jeść w ciąży?
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej odradza w ciąży surowe i wędzone ryby. Suszone ryby nie są gotowane, więc zapytaj lekarza lub położną.
Czy suszone ryby zawierają pasożyty?
Mogą, jeśli ryba była niegotowana i niemrożona. Pasożyty zabija podgrzanie powyżej 60 °C albo zamrożenie poniżej -20 °C.
